Vaviyen anahtar bağlantısı, koridor ya da merdiven gibi yerlerde tek bir lambanın iki ayrı noktadan yakılıp söndürülmesini sağlar. Isınma, koku, cızırtı ya da renk değişimi bağlantı sorununa; takılma ve yay sesi mekanizma yıpranmasına işaret edebilir. İki durumda da anahtarı kullanmayı bırakın ve gördüğünüz belirtiyi ayrıntısıyla ustaya bildirin.
- Her vaviyen anahtar akımı iki yoldan birine yönlendirir.
- Anahtar devreyi açıp kapatır; devreyi korumaz.
- Lamba sönükken bile anahtar kutularında enerji bulunabilir; bağlantı usta işidir.
- Lambanın hangi konumlarda yandığını not etmek arızanın yerini daraltır.
Vaviyen anahtar sistemi nasıl çalışır?
Vaviyen (vavien olarak da yazılır) anahtar, iki yollu bir anahtardır: tek yönlü anahtar gibi yalnız açıp kapatmaz, akımı iki yoldan birine yönlendirir. Aynı lambaya bağlı iki vaviyen anahtar, bu iki yolu aralarında paylaşır.
İki anahtar aynı yolu seçtiğinde devre kapanır ve lamba yanar; farklı yolları seçtiğinde devre açılır ve lamba söner. Bu yüzden anahtarlardan hangisine basarsanız basın, lambanın durumu değişir. Merdivenin altından yaktığınız ışığı üst kattan söndürebilmeniz bu mantıktan gelir.
Bu düzen, kumandanın iki anahtar arasında paylaşılmasına dayandığı için iki anahtar ve aralarındaki bağlantı birlikte doğru çalışmalıdır. Arıza belirtilerinin ayırt edilmesi de bu yüzden önem kazanır.
Vaviyen ve tek yönlü anahtar arasındaki fark nedir?
Tek yönlü anahtar lambayı tek bir noktadan yakar ve söndürür. Vaviyen anahtar ise aynı lambanın ikinci bir noktadan da kumanda edilmesi gereken yerlerde kullanılır.
İki türün ortak noktası, ikisinin de yalnız kumanda elemanı olmasıdır. Schneider Electric'in anahtarlama cihazları açıklamasına göre yük anahtarlama işlevi, kumanda ettiği devre için koruma sağlamaz. Devrenin koruması panodaki sigorta ve kaçak akım rölesi gibi koruma cihazlarının işidir. Anahtar türleri ve ürün uyumu için anahtar bağlantısında sistem türü ve ürün uyumu rehberine bakabilirsiniz.
| Özellik | Tek yönlü anahtar | Vaviyen anahtar |
|---|---|---|
| Kumanda noktası | Tek bir yerden | İki ayrı yerden |
| Çalışma mantığı | Devreyi açar ya da kapatır | Akımı iki yoldan birine yönlendirir; iki anahtar aynı yolu seçince lamba yanar |
| Kullanıldığı yer | Tek noktadan kumandanın yettiği yerler | Koridor, merdiven, giriş ve yatak başı gibi iki noktadan kumanda istenen yerler |
| Koruma işlevi | Yok | Yok |
Vaviyen anahtar bağlantısı nasıl planlanır, neden usta işidir?
Planlama, ışığın nerelerden kumanda edileceğine karar vermekle başlar: uzun bir koridorun iki ucu, merdivenin altı ve üstü ya da yatak odasının kapısı ile yatak başı gibi. Anahtarların yeri ve iki anahtar kasası arasındaki kablo güzergâhı, en kolay tadilat sırasında belirlenir.
Bağlantının usta işi olmasının somut nedenleri vardır. İki anahtar ve lamba arasında birden fazla bağlantı noktası bulunur; biri karışırsa lamba yalnız belirli konumlarda yanar, biri gevşek kalırsa ısınabilir. Lamba sönükken bile anahtar kutularında enerji bulunabilir; ışığı kapatmak işe başlamak için yeterli değildir. İngiltere Sağlık ve Güvenlik Kurumu'nun (HSE) elektrik güvenliği açıklaması da enerjili ekipmanda çalışmanın hiçbir zaman tamamen güvenli olmadığını belirtir.
Evde hangi işi güvenle sizin, hangisini ustanın yapacağını evde elektrik işlerinde güvenli kullanıcı sınırı rehberinde bütün olarak anlatıyoruz. Tesisat yenileme ve yeni kumanda noktası hakkında bilgi ve teklif için elektrik tesisatı ve tadilat sayfasına bakabilirsiniz.
Sıva üstü vaviyen anahtar nerelerde kullanılır?
Tesisatın duvar içinden geçmediği depo, garaj, bodrum ya da sonradan eklenen bölümlerde sıva üstü anahtarlar kullanılır. Bu yerlerde kablolar duvar içindeki borular yerine kablo kanalı ya da kroşelerle taşınır.
Sıva üstü vaviyen anahtarın çalışma mantığı sıva altı modelle aynıdır; fark montaj biçimindedir. Nemli ya da tozlu bir depo veya garajda anahtarın ortama uygun bir model olması da seçimde dikkate alınır.
Arıza mekanizmada mı, bağlantıda mı?
Vaviyen sistemde lambanın nasıl davrandığı, arızanın yeri hakkında ilk ipucunu verir. Takılma, sertlik ya da yay sesi mekanizmanın yıpranmasına işaret edebilir; ısınma, koku, cızırtı ya da kapakta renk değişimi ise bir bağlantı sorununa işaret edebilir. ABD Tüketici Ürünleri Güvenliği Komisyonu'nun (CPSC) ev elektrik güvenliği kontrol listesine göre gevşek bir bağlantı ısınmadan fazla akım taşıyamaz.
Aşağıdaki tablo, vaviyen sistemde görülebilecek belirtileri ve akla gelebilecek nedenleri gösterir. Kesin yeri usta yerinde kontrolle belirler; tablo yalnız ustaya ne anlatacağınızı netleştirir.
Mekanizmanın kendisinin bozulduğu bir iş Şişli Fulya'dadır: tadilattaki bir dairede modüler anahtarların kullanımdan yanıp biçimini yitirdiği ve mekanizma parçalarının birbirinden ayrıldığı görülmüştü. Tadilat kapsamında anahtarlarla birlikte prizler de yeni bir modüler seriye geçirildi; eski floresanların yerine LED sistemi kuruldu ve daire bu hâliyle teslim edildi.
| Gördüğünüz belirti | Akla gelebilecek neden | Sizin yapacağınız |
|---|---|---|
| Anahtarlardan biri hiç etki etmiyor | O anahtarın mekanizması ya da iki anahtar arasındaki bağlantı | Hangi anahtarın etkisiz olduğunu not edip ustaya bildirin |
| Lamba yalnız iki anahtarın belirli konumlarında yanıyor | İki anahtar arasındaki bağlantıda karışıklık ya da kopukluk | Hangi konumlarda yandığını yazın; anahtarları açmayın |
| Hiçbir konumda yanmıyor | Lamba, sigorta, besleme ya da bağlantı | Aynı sigortaya bağlı başka ışıkların yanıp yanmadığına bakın, ustaya aktarın |
| Takılma, sertlik, yay sesi | Mekanizma yıpranması | Anahtarı zorlamayın; değişim için ustaya bildirin |
| Isınma, koku, cızırtı, renk değişimi | Gevşek ya da bozulmuş bağlantı olabilir | Anahtarı kullanmayı bırakın; aşağıdaki güvenlik adımlarına uyun |
Hangi belirtide kullanımı bırakıp ustaya bildirmelisiniz?
Anahtar ısınıyor, kapağı kararıyor, koku ya da cızırtı geliyorsa onu kullanmayı bırakın. Anahtarın çevresinden duman, alev ya da yoğun yanık kokusu geliyorsa önce uzaklaşın ve 112'yi arayın. Böyle bir belirti yoksa ve panoya güvenle ulaşabiliyorsanız o hattın sigortasını indirin; anahtarı kullanmayın, ustaya bildirin.
Usta önce iki anahtarı ve aralarındaki bağlantıyı enerji kesilmiş hâlde kontrol eder; gerekirse hattın yalıtımına da bakar. İzolasyon testi rehberinde bu ölçümün neyi gösterdiğini anlatıyoruz. Arıza ve onarım hakkında bilgi ve teklif için elektrik arıza servisi sayfasına bakabilirsiniz.
- Lambanın hangi anahtar konumlarında yanıp hangilerinde yanmadığını yazın.
- Anahtar kapağında renk değişimi, çatlak ya da kararma olup olmadığına dokunmadan bakın.
- Anahtara basarken cızırtı ya da koku fark ettiyseniz bunu not edin.
- Aynı sigortaya bağlı başka ışık ve prizlerin çalışıp çalışmadığını gözlemleyin.
Bu konudaki işlerimiz
Fulya'da tadilattaki dairede yanan modüler anahtarlar ve eski floresanlar yenilendi
Modüler anahtar ve prizler kullanımdan yanmış, deforme olmuş, mekanizmaları birbirinden ayrılmıştı. Tümü yine modüler lüks seriden yenilendi; arızalı eski floresan ve tüp aydınlatmalar sökülüp yerine LED sistemi kuruldu.
İşin tamamını inceleyin → — Fulya'da tadilattaki dairede yanan modüler anahtarlar ve eski floresanlar yenilendiSık sorulan sorular
Vaviyen anahtar sistemi ne işe yarar?
Uzun bir koridorun ya da merdivenin iki ucundaki anahtarların aynı lambayı yakıp söndürmesini sağlar. Böylece ışığı yaktığınız noktaya geri dönmeden diğer uçtan kapatabilirsiniz. Yatak odasında kapı ile yatak başı arasında da aynı kolaylık için kullanılır.
Isınan ya da cızırdayan vaviyen anahtar kullanılmaya devam edilir mi?
Hayır. Isınan ya da cızırdayan bir anahtar, arkasındaki bağlantının ısındığını gösterebilir ve kullandıkça durum ağırlaşabilir. Duman, alev ya da yoğun yanık kokusu varsa önce uzaklaşın ve 112'yi arayın. Duman, alev ya da yoğun yanık kokusu yoksa ve panoya güvenle ulaşabiliyorsanız o hattın sigortasını indirin; anahtarı kullanmayın, ustaya bildirin.
Vaviyen yerine normal anahtar takılabilir mi?
Takılırsa iki noktadan kumanda düzeni bozulur; lamba bir anahtardan çalışırken diğerinden çalışmayabilir. Hangi ürünün takılacağı ve değişimin nasıl yapılacağı, mevcut bağlantıya bakılarak usta tarafından belirlenir. Anahtar alırken eskisinin vaviyen olduğunu satıcıya ve ustanıza söyleyin.
Bağlantı gevşekliği hangi arızalara yol açar?
Gevşek bir bağlantı noktası akım taşırken ısınabilir. Bu ısı zamanla anahtar mekanizmasının plastik kısımlarını yumuşatabilir, kapakta kararma ve koku yapabilir, yakındaki kablonun yalıtımına zarar verebilir. Lamba titreyerek ya da aralıklı yanabilir. Bu belirtilerden birini görürseniz anahtarı kullanmayı bırakın.
Kaynaklar
Masal Elektrik · Bu rehberin yazarı
Masal Elektrik hakkında