Akıllı ev sistemi, ışık, perde, priz ve sensör gibi cihazların bir uygulama ya da kontrol merkezi üzerinden saate, olaya veya komuta göre birlikte çalışmasını sağlayan düzendir. Hangi senaryoların kurulabileceğini seçilen ürünler belirler. İnternet ya da enerji kesildiğinde cihazın nasıl davrandığı ürünün belgesinde yazar; satın almadan önce okunmalıdır.
- Cihazlar kablolu bir hat ya da kablosuz bağlantıyla haberleşir.
- Senaryo, birkaç cihazın tek komutla ya da belirli bir saatte birlikte çalışmasıdır.
- Duvar anahtarıyla elle kontrolün korunup korunmayacağı baştan planlanır.
- Akıllı anahtarın nötr isteyip istemediği modele göre değişir; montaj usta işidir.
Akıllı ev sistemi nasıl çalışır?
Akıllı evde her cihaz bir komutu alıp uygular: anahtar arkasındaki modül lambayı yakar, perde kumandası perdeyi açar, prize takılan adaptör bağlı cihazın enerjisini keser. Komut telefondaki uygulamadan, duvardaki anahtardan, bir sensörden ya da önceden kurulmuş bir saat ayarından gelebilir.
Bu cihazların birlikte çalışması için aynı uygulama ya da kontrol merkezi tarafından tanınmaları gerekir. Farklı üreticilerin ürünleri her zaman birbirini tanımaz; uyumu ürün belgeleri gösterir. Akıllı ev altyapısı, evin zayıf akım sistemleri ile birlikte düşünülür; ağ ve kablo düzeni de sistemin parçasıdır.
Kablolu mu kablosuz mu çalışır?
Akıllı ev cihazları kablolu bir veri hattı üzerinden ya da kablosuz bağlantıyla haberleşebilir. Kablolu sistemler duvar içinde ayrı bir hat gerektirdiği için en kolay inşaat ya da kapsamlı tadilat sırasında kurulur. KNX'in iletim ortamları açıklamasında belirtildiği gibi, KNX TP cihazlarını birbirine bağlayan bükümlü çift hat için bir bus kablosu ve bu hattı besleyen bir KNX güç kaynağı gerekir. Bu sistemi KNX ve akıllı bina otomasyonu rehberi ayrıntılı anlatır.
Kablosuz cihazlar mevcut evlere daha kolay eklenir, ama bağlantının her odaya ulaşması gerekir. TP-Link'in kablosuz ağ yerleşimi açıklamasında duvar, döşeme ve bölmelerin kablosuz yayılımı etkileyen dış etkenler arasında sayıldığı görülür. Kapsamanın zayıf kaldığı odalar için Wi-Fi kapsama ve erişim noktası planlama rehberine bakabilirsiniz. Yeni bir evde kasalara nötr indirilmesi ve boş boru bırakılması gibi hazırlıklar akıllı ev için elektrik tesisatı hazırlığı rehberinde anlatılır.
Günlük hayatta hangi senaryolar kurulabilir?
Senaryo, birkaç cihazın tek bir komutla, bir saatte ya da bir olay gerçekleştiğinde birlikte çalışmasıdır. Aşağıdaki örnekler, uygun ürünler ve kurulumla hayata geçirilebilecek günlük düzenlerdir; hangisinin kurulabileceği seçilen cihazların yeteneğine bağlıdır.
Her senaryoda elle kontrolün nasıl korunacağı da baştan konuşulmalıdır. Evdeki herkes telefonla kumanda etmez; duvar anahtarı ya da perde düğmesi senaryodan bağımsız olarak da işini görmelidir.
| Senaryo | Ne olur? | Elle kontrol nasıl korunur? |
|---|---|---|
| Sabah | Belirlenen saatte perde ya da panjur açılır, koridor ışığı kısık yanar. | Perde düğmesi ve koridor anahtarı her zamanki gibi çalışmaya devam eder. |
| Eve giriş | Kapı ya da hareket sensörü algıladığında giriş ışığı yanar. | Giriş anahtarı sensörden bağımsız olarak ışığı açıp kapatabilir. |
| Evden çıkış | Tek komutla ışıklar ve seçilen prizlerdeki cihazlar kapanır. | Her oda kendi anahtarıyla yeniden açılabilir. |
| Akşam ve gece | Salon ışıkları kısılır, perdeler kapanır, gece için koridorda düşük ışık kalır. | Kısılabilir ürünlerde duvar düğmesiyle de ayar yapılabilir. |
| Uzun süre evde olmama | Bazı ışıklar farklı saatlerde yanıp söner. | Dönüşte senaryo uygulamadan kapatılır; anahtarlar normal çalışır. |
Akıllı aydınlatmada ışık nasıl kısılır ve tonu nasıl değişir?
Akıllı aydınlatmada ışıklar açılıp kapanmanın yanında, desteklenen ürünlerde kısılabilir ya da beyaz ışığın tonu değiştirilebilir. Beyaz ışığın tonu, yani renk sıcaklığı, Philips'in renk sıcaklığı açıklamasında belirtildiği gibi Kelvin (K) birimiyle ifade edilir.
Işığı kısan bir senaryo için lamba ile kısma cihazının birbirine uygun olması gerekir. Schneider Electric'in C-Bus LED uyumluluk notunda LED'in, kullanılan dimmer tipini destekleyen ayrı bir sürücüye sahip olması gerektiği belirtilir; bu, o ürün ailesine ait bir örnektir ve başka sistemlerde uyum kendi belgelerinden kontrol edilir.
İnternet ya da elektrik kesilince akıllı ev sistemi ne yapar?
Bu sorunun tek bir cevabı yoktur; cihazın nasıl kurulduğuna ve ürünün yeteneğine bağlıdır. Komutlarını yalnız internet üzerindeki bir sunucudan alan cihazlar, internet kesildiğinde uygulamadan yönetilemeyebilir. Ürün yerel kontrolü destekliyorsa ve evdeki ağ çalışıyorsa bazı senaryolar internet olmadan da çalışabilir; bunun böyle olup olmadığı ürünün belgesinde yazar.
Duvar anahtarı arkasına takılan bir modül, ürün izin veriyorsa ağ bağlantısı yokken de anahtarla kontrol edilebilir. Elektrik kesildiğinde ise bütün cihazlar enerjisiz kalır. Enerji geri geldiğinde cihazın önceki durumuna mı döneceği yoksa kapalı mı kalacağı ürüne ve yapılan ayara göre değişir.
Akıllı anahtar seçiminde hangi elektrik koşulları önemlidir?
Bu, seçilen modele bağlıdır. Akıllı anahtar ve modüllerin içinde sürekli çalışan bir elektronik bulunur ve birçok model bu elektroniği beslemek için nötr ister. Klasik bir aydınlatma anahtarının kutusunda ise nötr her zaman bulunmaz.
Nötrsüz çalışabilen modeller de vardır, ancak bunların kendi koşulları olabilir. Shelly'nin 1L Gen3 ürün sayfasında bu modelin nötr olmadan çalışabildiği, ancak lambaya paralel bağlanan ayrı bir bypass parçası gerektirdiği belirtilir; bu bilgi yalnız o modele aittir. Nötr yoksa uygun model ya da yeni hat çekilmesi kararı ustanız tarafından verilir. Konunun ayrıntısını akıllı anahtarda nötr hattı rehberinde bulabilirsiniz.
Hangi akıllı cihaz hangi ihtiyaca uygundur?
Akıllı eve geçiş tek bir lambadan başlayabilir ya da bütün evi kapsayabilir. Prize takılan akıllı adaptörler ve duya takılan akıllı ampuller tesisata dokunmadan kullanılabilir. Anahtar arkasına ya da buata yerleştirilen modüller ve perde motoru kumandaları ise elektrik bağlantısı gerektirir.
Hangi yolun uygun olduğuna, kontrol etmek istediğiniz cihazlara, tesisatın durumuna ve elle kontrolün nasıl korunacağına bakarak karar verilir. İstanbul genelinde akıllı ev kurulumu hakkında bilgi ve teklif için akıllı ev otomasyonu sayfasına bakabilirsiniz.
| Cihaz | Nereye takılır? | Ne yapar? | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|---|
| Akıllı ampul | Lamba duyuna | Yalnız o lambayı yönetir; desteklerse kısılır ya da tonu değişir | Duvar anahtarı kapatılırsa ampul enerjisiz kalır ve uygulamadan yönetilemez |
| Akıllı priz (adaptör) | Mevcut prize | Bağlı cihazın enerjisini açar ya da keser; bazı modeller tüketimi gösterir | Etiketindeki akım sınırını aşan bir cihaz bağlanmaz |
| Anahtar arkası modül | Anahtar kutusuna ya da buata | Mevcut lambayı ve anahtarı akıllı hale getirir | Montajı usta yapar; nötr gereksinimi modele bağlıdır |
| Perde ya da panjur kumandası | Motorun besleme hattına | Perdeyi saatle, senaryoyla ya da düğmeyle açıp kapatır | Motor ile kumandanın birbirine uygun olması gerekir |
Akıllı anahtar ve modül montajını kim yapmalı?
Anahtar, priz ya da buat arkasına modül yerleştirmek şebeke gerilimiyle yapılan bir bağlantı işidir. Bu işi kendiniz yapmayın; modülün hangi hatlara bağlanacağına ve tesisatın uygun olup olmadığına ustanız karar verir. Sizin güvenle yapabileceğiniz, prize takılan adaptörü ve duya takılan ampulü ürünün kılavuzuna göre kullanmak ve uygulama ayarlarını yapmaktır.
Akıllı ev güvenlik sistemleri de aynı mantıkla planlanır. Alarm ve kamera gibi sistemlerin seçimini hırsız alarm sistemi seçimi ve kamera sistemi kurulumu rehberleri ayrıca ele alır.
Sık sorulan sorular
Akıllı ev sistemi internet olmadan çalışır mı?
Ürüne bağlıdır. Yerel kontrolü destekleyen cihazlar, evdeki ağ çalıştığı sürece internet olmadan da bazı komutları uygulayabilir. Yalnız internet üzerinden komut alan cihazlar ise uygulamadan yönetilemeyebilir. Satın almadan önce ürün belgesinde internet kesintisindeki davranışa bakın.
Akıllı priz bekleme konumunda elektrik çeker mi?
Evet, akıllı prizler ağa bağlı kalabilmek için bir miktar bekleme enerjisi tüketir; bu değer modele göre değişir ve ürün belgesinde yazar. Asıl tüketimi belirleyen, prize bağlanan cihazın gücü ve ne kadar süre çalıştığıdır.
Akıllı ev güvenlik sistemleri elektrik kesilince kapanır mı?
Sistemin bir kesintisiz güç kaynağına ya da cihazların kendi bataryasına sahip olup olmadığına bağlıdır. Böyle bir yedek yoksa elektrik kesildiğinde cihazlar çalışmaz. Kesinti sırasında ne kadar süre çalışacakları ürünün ve yedek kaynağın belgesinde yazar.
Normal anahtar akıllı anahtara dönüştürülebilir mi?
Anahtarın arkasına ya da buata yerleştirilen bir modülle dönüştürülebilir. Bu montaj şebeke gerilimiyle yapılan bir bağlantı işidir ve ustaya bırakılmalıdır. Modülün nötr isteyip istemediği ürün belgesinden kontrol edilir; nötr yoksa ustanız uygun modeli ya da yeni hat çekilmesini değerlendirir.
Akıllı ampul mü, akıllı anahtar mı seçilmeli?
Akıllı ampul tesisata dokunmadan takılır ama duvar anahtarı kapatılınca uygulamadan yönetilemez. Akıllı anahtar modülü ise mevcut lambaları akıllı hale getirir ve anahtarla elle kontrolü korur, ancak montajı usta gerektirir. Seçim, kaç lambayı yöneteceğinize ve elle kontrolü nasıl kullanmak istediğinize bağlıdır.
Kaynaklar
Masal Elektrik · Bu rehberin yazarı
Masal Elektrik hakkında