AG pano odası için yerleşim ve mimari altyapı hazırlığı

AG pano odası neden yalnız kabinin sığdığı alan değildir?

Pano kabininin yerleşimi, ekipmanın zeminde kapladığı alanla sınırlı değildir. Hazırlık; panonun çalışma ihtiyaçlarını, kapakların açılma alanını ve bakım için bırakılacak çalışma alanını kapsar. Bu aşamada tesisin genel düzenindeki ana, tali ve motor kumanda panolarının görev ayrımı dikkate alınır ve yerleşim buna göre şekillenir.

Panonun bulunacağı alan ile tesisin beslenme biçimi de birlikte düşünülür. Trafo ile AG dağıtım panosunun farklı görevi, hazırlıkta hangi alanın hangi ekipmana ayrılacağını ve mekânsal ayrımı belirler. Bir panonun dar bir alana sığması, işletme ve bakımın güvenle yapılabileceği anlamına gelmez.

Pano ölçüsü ile odanın kullanılabilir alanı hangi açıdan farklıdır?

Pano kabininin dış ölçüleri yalnız ekipmanın kendi hacmini anlatır.

Odanın kullanılabilir alanı ise kapı hareketini, personelin erişimini, hava dolaşımını ve kablo ya da bara giriş güzergâhlarını karşılamalıdır.

Büyük bir kabinin dar bir nişe yerleştirilmesi, sonradan güvenli işletme ya da modül değişimi için yeterli alan kaldığı anlamına gelmez.

Alçak gerilim pano odası ile trafo veya OG hücre odası aynı hazırlığı mı ister?

Hayır. Trafo ya da OG hücre odasının hazırlık koşulları ayrı bir proje konusudur.

Alçak gerilim dağıtım odası ise kullanılan panolara ve bunların erişim yönlerine göre ayrıca planlanır.

İki alanın işletme görevi ve içeri girecek yetkili personel farklıdır; bu yüzden birinin hazırlığı ötekine kopyalanmaz.

Ön, arka ve yan erişim hangi kararları değiştirir?

Panoya güvenli müdahale koşulları, ürünün tasarımında belirlenen erişim yüzleriyle doğrudan ilgilidir. Şalt cihazlarının yerleşimi ve bara bağlantı noktaları, panonun önden, arkadan ya da yandan erişim gerektirmesine yol açar. Bu yüzden duvar mesafesi genel bir kuraldan değil, kullanılan panonun çiziminden çıkar.

Taşıma, montaj ve ileride yapılacak yenilemeler için kapı açıklıkları ve geçiş güzergâhları da önemlidir. Günlük işletme ve bakım için bırakılan alan ile büyük bir pano grubunun odaya bütün ya da parçalı olarak getirilmesi ayrı konulardır; ikisi de saha çizimleri ve mimari ekiple birlikte netleştirilir.

Önden erişimli ve arkadan erişim gerektiren pano neden aynı yere konmaz?

Önden erişimli tasarımda saha bağlantıları ve servis noktaları ön taraftan ulaşılacak biçimde düzenlenir. Yine de arka havalandırma ya da başka bakım ihtiyaçları bulunabilir; duvara ne kadar yaklaşılacağı yalnız erişim adından çıkarılmaz.

Arkadan erişimli panolarda arka taraftaki bara ve kablo girişlerine ulaşmak gerektiğinden, arka yüz ile duvar arasında güvenli bir çalışma alanı bırakılır.

Aynı genişlikteki iki farklı tasarım farklı servis alanı ister; bu yüzden aynı yerleşim şablonuna oturtulamaz.

Kapı açıklığı ile ekipmanın odaya taşınma ve yenilenme güzergâhı nasıl ayrılır?

Odanın kapısı ve yürüyüş yolları personelin günlük erişimi için planlanır.

Ekipmanın odaya ilk getirilmesi ya da büyük modüllerin ileride değiştirilmesi ise koridor genişliklerinin, geçişlerin ve varsa yük asansörünün ağır donanıma uygun olmasını gerektirir.

Bu iki güzergâh birbirinin yerine geçmez; ekipmanın taşıma sınırları zorlanmamalıdır.

Isı, nem ve toz neden aynı havalandırma çözümüyle açıklanmaz?

Akım taşınırken cihazlarda ve baralarda oluşan kayıplar ısıya dönüşür. Bu ısının uzaklaştırılması, panonun hava yolu ile odanın koşullarına birlikte bağlıdır. Bir panonun havalandırma düzeni başka bir panoya kopyalanmaz; IP sınıfı ya da menfez bulunması tek başına ısıl uygunluğu göstermez.

Schneider Electric’in pano seçimi açıklamasına göre ortam sıcaklığı, nem, korozyon, toz ve darbe gibi çevre etkileri ile işletme, bakım ve gelecekteki değişim ihtiyaçları seçimde değerlendirilir. Muhafaza, hava yolu, yoğuşma ve filtreleme önlemleri gerçek ortama göre belirlenir. Ortam ısındığında kapağı açarak panoyu soğutmaya çalışmayın; inceleme ustanın işidir.

Cihaz ve bara kayıpları yerleşimle neden ilişkilidir?

Şalt malzemeleri ve iletkenlerdeki kayıplar odaya sürekli ısı verir.

Yerleşim, havanın cihazların çevresinde dolaşıp bu ısıyı uzaklaştırmasına izin vermelidir.

Menfezlerin önünün kapatılması ya da hava akışının yanlış yönlendirilmesi ısının birikmesine yol açabilir; her odaya aynı tip fan takmak da kesin bir çözüm değildir.

Nem, toz ve korozyon hangi ayrı çevre sorularını doğurur?

Odadaki nem yoğuşma riski yaratarak cihazların yalıtımına zarar verebilir.

Toz ve aşındırıcı ortam koşulları, temas yüzeylerinde bozulmaya ve buna bağlı ısınmaya yol açabilir.

Bu koşullar için uygun muhafaza, hava yolu ve işletme önlemleri gerçek ortama göre seçilir; her odaya aynı filtre ya da iklimlendirme çözümü uygulanmaz.

Zemin hazırlığı ve bina altyapısı neden pano çizimleriyle birlikte ele alınır?

Panoların, özellikle ağır pano gruplarının oturduğu zeminin taşıma kapasitesi ve düzgünlüğü uzun süreli güvenli işletmenin temelidir. Taşıma sınırlarını yapı mühendisi belirler; zeminin düzgün olması ise pano bölmeleri arasındaki bara birleşimlerinin zorlanmadan yapılmasını sağlar. Düzgün olmayan zemin, bölmeler arasında mekanik gerilime yol açarak bağlantıların zamanla bozulmasına neden olabilir.

Döşeme ya da kanal açıklıkları, panonun izin verdiği giriş alanı ve gerçek kablo güzergâhıyla birlikte planlanır. Çizimle uyuşmayan bir açıklık, kablonun gereken bükülme alanını ya da giriş düzenini karşılamayabilir. Girişte gereken mekanik koruma ve sızdırmazlık ürün ve ortam koşullarına göre, projede tanımlanmışsa yangın bölmesi geçişleri de ayrıca ele alınır.

• Zeminin taşıma kapasitesi yapı mühendisince doğrulanır.
• Pano grubu için zemin düzgünlüğü ve hizalama kontrol edilir.
• Döşeme ve kanal açıklıkları pano çizimleriyle karşılaştırılır.
• Giriş koruması, sızdırmazlık ve varsa yangın bölmesi geçişleri projede netleştirilir.

Taşıma ve düzgünlük koşulu pano grubunda hangi işlevi etkiler?

Ağır panoların ağırlığı zeminin taşıma kapasitesini doğrudan ilgilendirir.

Zeminin terazide olması, çok bölmeli pano gruplarında bara geçişlerinin zorlanmadan ve doğru hizada birleşmesini sağlar.

Taşıma kapasitesi gerçek ekipman ağırlığı ve yapı mühendisinin değerlendirmesiyle, zemin düzgünlüğü ise ürün gerekleri ve yerinde kontrolle ele alınır.

Alttan kablo girişi sonradan rastgele değiştirilirse ne karışabilir?

Pano tabanındaki kablo girişlerinin ve boşlukların yeri imalatta belirlenir.

Uyumsuz bir kanal ya da şaft açıklığı, kablonun gereken bükülme alanını ya da panonun giriş düzenini karşılamayabilir.

Böyle bir uyumsuzlukta kablonun zorlanması, yalıtımın ya da varsa zırhın hasar görmesi ve girişteki sızdırmazlığın bozulması riski artar; uygun çözüm gerçek kablo ve güzergâh verileriyle seçilir.

Kablo tavası, bara kanalı ve pano girişi hangi arayüzde buluşur?

Enerjinin odada izlediği yol; kablo tavalarının, bara kanallarının ve panonun üst ya da alt girişlerinin birlikte planlanmasıyla belirlenir. Akımın büyüklüğü, iletkenlerin boyutu ve bükülme sınırları bu güzergâhın yerini etkiler. Panonun yönü, dışarıdan gelen hattın yönüne göre planlanır; bu aşamada bara kanalı ile kablo dağıtımının farkı da ele alınır.

Güç beslemesi ile yardımcı kontrol, koruma, ölçüm ve haberleşme bağlantıları farklı görevler taşır; ayrım ürün ve proje verilerine göre yapılır. Tek hat şeması güç bağlantılarının işlevini gösterir; fiziksel güzergâh için yerleşim, taşıyıcı ve bağlantı çizimleri de gerekir.

Üstten veya alttan besleme oda yerleşiminde neyi değiştirir?

Üstten beslemede tavan yüksekliği, tava askı payı ve panonun üst yüzündeki giriş alanı önem kazanır.

Alttan beslemede panonun izin verdiği giriş alanı, varsa döşeme altı ya da kablo kanalı düzeni ve gereken bükülme alanı birlikte planlanır; yükseltilmiş döşeme her kurulumda gerekmez.

Panonun yönü ve oturacağı yer, görsel simetriye değil bu girişlerin fiziksel ihtiyaçlarına göre belirlenir.

Kuvvetli akım ve yardımcı kontrol bağlantıları aynı gereksinim midir?

Güç taşıyan baralar ve kalın kesitli kablolar yüksek akım taşır ve ısı yayar.

Yardımcı kontrol ve otomasyon devrelerinin hepsi düşük güçlü sinyal değildir; gerçek işlevleri ve gerilim, akım özellikleri bilinmeden tek bir “zayıf akım” sınıfına konulmaz.

Taşıyıcı sistemde ve girişlerde hangi devrelerin nasıl ayrılacağı ürün ve proje gereksinimlerine göre belirlenir.

İşletme ve gelecekte değişim ihtiyacı ilk yerleşimi nasıl etkiler?

İlk yerleşim, bugünkü cihazların yanında bakım ve ileride yapılabilecek değişiklikleri de hesaba katar. İşletme, bakım ve gelecekteki değişim ayrı tasarım girdileridir. Yeni çıkış ya da ekipman değişiminde fiziksel alan ve elektriksel kapasite ayrı incelenir; boş bir köşe ya da modül, güç artırımının kendiliğinden mümkün olduğu anlamına gelmez.

Bakım personelinin cihazlara güvenle ulaşabileceği genişlikler önceden öngörülür. Planlı bakımda bir şalteri ayırmak ya da ekipmanı panodan çıkarmak için gereken alan ürüne göre değişir. Geniş servis alanı, panonun enerjiliyken sökülebileceği ya da bakımın kesintisiz tamamlanacağı anlamına gelmez; bakım enerji kesilip güvenlik sağlandıktan sonra yapılır.

Yalnız bugünkü cihazlar için yer ayırmak gelecekte hangi soruyu açık bırakır?

Gelecekteki değişim öngörülmemişse, yeni ekipmanın sığıp sığmayacağı ve erişim yollarının açık kalıp kalmayacağı sonradan ayrıca incelenir.

Ek yük talebinde mevcut giriş ve çıkışların fiziksel ve elektriksel yeterliliği yeniden değerlendirilir; boş yer bulunması tek başına yeterli değildir.

Yalnız ilk günün ihtiyacına göre yapılan yerleşim, ileride ekipman ya da güzergâh değişikliğini zorlaştırabilir ve ek yapı işi gerektirebilir.

Bakım erişimi neden enerjili çalışmaya veya sıfır kesintiye izin anlamına gelmez?

Erişim alanı fiziksel bir kolaylıktır; gerilim altındaki iletkenlere dokunma tehlikesini ortadan kaldırmaz.

Bazı pano yapıları bakım ya da değişimde etkilenen bölümü sınırlamaya yardım edebilir; bu, enerjili müdahaleye izin anlamına gelmez.

Erişim alanı ne kadar geniş olursa olsun, bakım adımları enerji kesilip güvenlik önlemleri alındıktan sonra uygulanır.

Pano ve besleme güzergâhı fotoğrafları neyi gösterir?

Bu sayfadaki fotoğraflar, dağıtım panolarının yanındaki besleme ve tavan güzergâhları ile pano grubunun yanından inen düşey kablo tavasını gösterir. Panoyla besleme yolunun fiziksel ilişkisini anlamaya yardımcı olurlar; çalışma alanlarının yeterliliği ya da elektriksel testlerin sonucu ise ancak çizim ve teslim kayıtlarından anlaşılır.

Mimari, elektrik ve uygulama ekibi hangi hazırlık bilgilerini birlikte netleştirir?

Pano odası hazırlığı, mimari ekip, proje mühendisi ve uygulama ekibinin birlikte çalışmasını gerektirir. Odanın ölçüleri, yük ihtiyacı, giriş ve çıkış yönleri ile çevre koşulları bu hazırlığın temel girdileridir. Odanın hazır olması ile kabin içi imalat farklı işlerdir; ayrım pano imalatı ve kurulum aşamaları içinde anlatılır. Projelerimiz arasındaki Kanuni Sultan Süleyman EAH işinde, bodrumdaki mevcut dağıtımın altına yeni kat panolarını besleyen baralı bir ana pano eklendi.

Pano odası projelendirmesi hakkında bilgi ve teklif için proje ve danışmanlık sayfasına bakabilirsiniz. Bina ve besleme altyapısı hakkında bilgi ve teklif için elektrik taahhüt sayfasına, pano imalatı ve montajı hakkında bilgi ve teklif için pano hizmetleri sayfasına bakabilirsiniz.

• Mimari planlar ile pano çizimleri üst üste getirilerek karşılaştırılır.
• Giriş güzergâhı ve erişim yüzleri projede kesinleştirilir.
• Odanın inşası ile elektriksel testler ayrı işler olarak planlanır.
• Çizim ya da belge eksikse yerinde inceleme ile tamamlanır.

Yeni pano veya tadilatta hangi bilgiler hazırlık kapsamını belirler?

Panonun ölçüleri, ağırlığı, çalışma boşlukları ve erişim yüzleri temel verilerdir.

Kablo giriş yönü (alt ya da üst) ve projedeki toplam güç altyapı ihtiyacını belirler.

Belge ya da çizim eksikse yerinde inceleme yapılır; eksik belge hazırlığa başlamaya engel değildir.

Odanın hazırlanması ile pano kabulü ve işletmeye teslim neden ayrı kayıtlardır?

Odanın hazır olması, panonun mekânsal ve mekanik olarak yerleştirilebileceğini gösterir.

Pano kabulünde ürün doğrulaması, montaj ve işletmeye alma kontrolleri ayrı ayrı ele alınır. Bazı kontroller enerji verilmeden önce, işlevsel kontroller ise kendi güvenli koşullarında yapılır.

Fiziksel hazırlık, elektriksel uygulama ve kontrol sonuçları farklı kayıtlardır; birinin tamamlanması ötekinin yapıldığını göstermez.

Kaynaklar

• Schneider Electric kurulum kılavuzu: Schneider Electric EIG — Çevre, işletme ve gelecekte değişim ihtiyacı