Topraklama raporu, hangi noktanın hangi yöntem ve cihazla ölçüldüğünü, sonucun hangi ölçütle değerlendirildiğini ve tespit edilen eksikleri yazan belgedir. İşyerlerindeki resmî periyodik kontrol raporunu yalnız mevzuatta sayılan yetkili kişi düzenleyip imzalar. Cihaz ekranındaki tek bir ohm değeri ya da ölçüm fotoğrafı tek başına rapor yerine geçmez.
- Servis tespit notu, ölçüm kaydı ve periyodik kontrol raporu farklı amaçlara hizmet eder.
- Raporda ölçüm yöntemi ve yardımcı elektrotların konumu yazmalıdır; yanlış düzen sonucu yanıltabilir.
- Yetkili kişinin imzası olmayan periyodik kontrol raporu geçersizdir.
- Bir yeri uygun bulan ölçüm, o yere topraklama yapıldığı anlamına gelmez.
Topraklama raporu hangi soruya cevap verir?
Bir rapor, topraklama sisteminin ölçüldüğü noktaları, kullanılan yöntemi, sonucu ve bu sonucun nasıl değerlendirildiğini yazar. Topraklamanın görevi ve parçaları bilindiğinde raporda neyin ölçüldüğünü okumak kolaylaşır.
Raporun cevap verdiği soru, belgenin türüne göre değişir: bir arızanın nedeni mi aranıyor, yeni topraklama için yer mi seçiliyor, yoksa işyerinin periyodik kontrolü mü yapılıyor? Servis tespit notu o anki sorunu, ölçüm kaydı belirli bir testin sonucunu, periyodik kontrol raporu ise işyeri tesisatının mevzuata göre genel değerlendirmesini anlatır.
| Belge | Ne anlatır | Neyi kanıtlamaz |
|---|---|---|
| Servis tespit notu | O anki arızayı ya da incelenen noktanın durumunu | İşyeri periyodik kontrolünün yapıldığını |
| Ölçüm kaydı | Belirli bir noktada yapılan testin sonucunu | Değerlendirme ve eksik listesi yoksa tesisin uygunluğunu |
| Periyodik kontrol raporu | İşyeri tesisatının yetkili kişi tarafından yapılan genel kontrolünü | Rapor tarihinden sonraki değişiklikleri ve kalıcı güvenliği |
Ölçüm fotoğrafı ya da ekran görüntüsü rapor sayılır mı?
Cihaz ekranındaki sayı, o anda ölçülen değeri gösterir; ama hangi noktada, hangi yöntemle ve hangi yardımcı elektrot düzeniyle ölçüldüğünü göstermez. Rapor ise ölçüm değerinin yanında kapsamı ve teknik kanaati de içerir. Ekran fotoğrafı bu yüzden raporun eki olabilir, yerine geçmez.
Raporda hangi bilgiler bulunmalı?
Bir raporun okunabilmesi için neyin, nerede ve ne zaman ölçüldüğü açık olmalıdır. Bina adının yazılması her panonun ya da her prizin ölçüldüğü anlamına gelmez; ölçülen noktalar tek tek ya da anlaşılır gruplar hâlinde yazılır. Böylece sonradan eklenen bir panonun kapsama girip girmediği tartışma konusu olmaz.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının bakım usul ve esasları da bakım kayıtlarının yeri, zamanı, işi kimin yaptığını, iş emrini ve yapılan işlemleri bir bütün olarak kapsamasını ister. Bu belge 36 kV'a kadar kuvvetli akım tesislerindeki asgari bakım faaliyetleri içindir; topraklama raporunun resmî biçimi değildir, ama iyi bir kaydın taşıması gereken bilgiyi gösterir.
- Tesisin adresi ve ölçülen noktalar tek tek yazılmış mı?
- Saha kontrol tarihi ile rapor tarihi ayrı ayrı belirtilmiş mi?
- Ölçümü yapan ve raporu imzalayan kişinin adı ve unvanı var mı?
- Ölçüm sırasındaki zemin ve hava durumu not edilmiş mi?
Rapor ne kadar süre geçerli?
ÇSGB'nin sık sorulan sorular sayfası, işyeri tesisatlarında ilgili standartlarda aksi belirtilmedikçe periyodik kontrolün yılda bir yapıldığını belirtir. Bu dönem işyeri tesisatları içindir; konutlar için aynı hüküm bu kaynaktan çıkmaz.
Yıllık kontrol, raporun bir yıl boyunca güvenlik garantisi olduğu anlamına gelmez. Rapor ölçüm günündeki durumu anlatır; toprağın bileşimi, nemi ve sıcaklığı özdirenci etkilediği için aynı noktada başka bir zamanda farklı değer okunabilir. Arada yapılan tadilat ya da kazı da sonucu değiştirebilir.
Ölçüm yöntemi sonucu nasıl etkiler?
Topraklama direnci tek bir yöntemle ölçülmez ve her yöntemin işlediği bir düzen vardır; yöntemlerin ayrıntısı topraklama ölçümü rehberindedir. Fluke'un topraklama direnci ölçüm kılavuzuna göre potansiyel düşümü yönteminde ölçüm probu, ölçülen elektrodun ve yardımcı elektrodun etki alanlarının dışına konmalıdır. Raporda yöntem ve yardımcı elektrotların konumu bu yüzden yazar; yanlış prob yeri sonucu yanıltabilir.
Aynı kılavuz, kazıksız (pensle yapılan) yöntemin uygun birden çok dönüş yolu gerektirdiğini ve toprağa tek bir yolun bulunduğu yerlerde kabul edilebilir değer vermediğini anlatır. Seçici yöntemde ise yalnız ilgili elektrottan geçen akım pensle ölçülür. Raporda hangi yöntemin seçildiği, sonucun neyi temsil ettiğini belirler. Cihazın markası ya da modeli tek başına doğruluk kanıtı değildir; cihaz bilgisinin yazılması ölçümün aynı koşullarda tekrarlanabilmesini sağlar.
Aynı ohm birimi aynı şeyi mi ölçer?
Raporda elektrot direnci, arıza döngüsü empedansı ya da koruma iletkeninin sürekliliği ayrı amaçlarla ölçülebilir. Hepsi ohm cinsinden yazılsa da farklı soruları cevaplar: yayılma direnci elektrodun toprakla ilişkisini, döngü empedansı arızada akımın izleyeceği yolu, süreklilik ise koruma iletkeninin kopuk olup olmadığını gösterir.
Bu değerlerin hangi sınırlarla karşılaştırılacağı ölçülen büyüklüğe ve tesisin türüne göre değişir; ayrıntısı topraklamanın kaç ohm olması gerektiği rehberinde ele alınır.
Ölçüm değeri, kanaat ve eksik listesi nasıl okunur?
Sayı raporun yalnız bir parçasıdır; asıl sonuç, değerin hangi ölçütle karşılaştırıldığı ve ortaya çıkan teknik kanaattir. ÇSGB'nin 23 Aralık 2025 değişiklik açıklaması, periyodik kontrol raporunun yöntem bölümünde ilgili standardın ya da yönetmeliğin, bunlar yoksa üreticinin önerdiği yöntemin, o da yoksa risk değerlendirmesiyle verilen kararın yazılmasını ister. Bakanlığın yayımladığı ekipmana özgü rapor ve kriter dokümanları varsa bunlar esas alınır.
Değerlendirme, topraklamanın görevine göre de değişir. Koruma topraklaması, insanları tehlikeli dokunma gerilimine karşı korumak için işletme akım devresine dahil olmayan iletken bir bölümün topraklanmasıdır; işletme topraklaması ise devrenin bir noktasının normal işletme için topraklanmasıdır. Bu ayrım işletme ve koruma topraklaması farkları rehberinde anlatılır; eşpotansiyel bağlantının görevi de tek bir değere indirgenmeden ayrıca incelenir.
Eksik listesi neden ayrı yazılır?
Eksikler açıkça listelenmezse rapordaki genel kanaatin nedeni anlaşılmaz. Her eksik, hangi ölçüte göre belirlendiğiyle birlikte yazıldığında düzeltme işi de ona göre planlanır ve sonraki kontrolde neyin kapandığı görülür.
İşyeri topraklama raporunu kim düzenler, hangi şartlar aranır?
ÇSGB'nin aynı duyurusuna göre zorunlu periyodik kontrol kapsamı, yönetmeliğin Ek-III tablolarındaki ekipman ve tesisatlarla sınırlıdır. Elektrik, topraklama ve yıldırımdan korunma tesisatlarının periyodik kontrolünü elektrik mühendisleri ve elektrik-elektronik mühendisleri gibi yetkili olan meslek grupları yapar; duyuruda bazı meslekler için gerilim ve kapsam sınırı da vardır. Yetkili kişinin imzası bulunmayan rapor geçersizdir.
İşveren ile yetkili kişi arasında, kontrol yapılmadan en geç 1 gün önce İSG-KATİP sistemindeki örneğine uygun bir sözleşme düzenlenip karşılıklı onaylanır. Bu sözleşme, elektrik bakım sözleşmesiyle aynı şey değildir. Raporu teslim alırken düzenleyen kişinin yetkisini ve imzasını kontrol etmek işverenin yararınadır.
Tesisat projesi yoksa ne olur?
Elektrik, topraklama ve yıldırımdan korunma tesisatlarının periyodik kontrolünde tesisat projesi aranır ve tesisatın projeye uygunluğu değerlendirilir. Projeniz yoksa ilk inceleme ve ölçüm yine yapılabilir; ancak resmî periyodik kontrol için eksik proje ayrıca tamamlanmalıdır. Bu ihtiyaç proje ve danışmanlık kapsamında ele alınır.
Sahadan üç örnek: bulgu, aday nokta ve teslim ölçümü
Bir rapordaki sayının ne anlama geldiği, işin hangi aşamada olduğuna bağlıdır. Aşağıdaki üç örnekte değerler üç ayrı aşamaya aittir: uygun olmayan bir bulgu, yeni topraklama için denenen bir nokta ve tamamlanmış bir işin teslim ölçümü.
Maltepe: uygun olmayan değer ve yeni yer arayışı
Aralık 2025'te Maltepe'de denetimden geçemeyen bir paratoner topraklamasını ölçtüğümüzde değer 836 Ω çıktı; bu değer yıldırımdan korunma için uygun değildi. Bahçede uygun yer olmadığından farklı alanlarda toprak ölçümleri yapıldı, uygun toprak bulundu ve yeni topraklamanın buradan alınabileceği raporlandı.
Bu rapor, yeni topraklama için uygun yerin ölçümle belirlendiğini anlatır; yeni topraklamanın yapıldığını değil. Paratoner tarafının düzenli kontrolü paratoner periyodik kontrolü rehberinde anlatılır.
Sefaköy: mevcut durum ve aday nokta
Haziran 2026'da Küçükçekmece Sefaköy'de bir apartmanda binada topraklama olup olmadığı soruldu. Saha kontrolleri ve panoda ölçülen 34,6 Ω birlikte değerlendirildi; binanın etkin bir topraklamasının olmadığı görüldü ve raporlandı.
Ardından bina dışında uygun nokta arandı; arka bahçedeki aday noktada deneme kazığıyla 3,90 Ω ölçüldü ve 'bu noktaya topraklama yapılabilir' raporu yazılarak bina yönetimine bilgi verildi. Buradaki iki değer farklı şeyleri anlatır: biri mevcut durumu, diğeri yeni topraklama için seçilen yeri. Panodaki değer de tek başına değil, saha kontrolleriyle birlikte okundu.
Beylikdüzü: tamamlanmış işte teslim ölçümü
Kasım 2025'te Beylikdüzü'nde bir sitenin paratoner topraklamasında farklı ölçüm noktalarında 22 Ω ve 30 Ω okundu. Mevcut topraklamanın yeri bilinmiyordu ve bağlı olduğu kablonun kopuk olma ihtimali vardı; değerler yıldırımdan korunma için önerilen sınırın üzerindeydi.
Paratoner sistemine yeni topraklama yapıldı: kazıklar yıldız bağlantı prensibiyle bağlandı, direnç düşürücü malzeme kullanıldı ve bağlantılar özel topraklama yalıtım malzemesiyle kapatıldı. 4 Kasım 2025 tarihli teslim ölçümünde değer 0,47 Ω oldu. Tamamlanmış bir işin kaydında bu yüzden yapılan iş ile teslim ölçümü birlikte yazar.
Eksik giderildikten sonra kayıt nasıl takip edilir?
Raporda yazan bir eksik, düzeltilene kadar açık kalır. Bir ihtiyacın bildirilmesi yeni topraklamanın yapıldığı anlamına gelmez; iş tamamlandığında yapılan işlem, işi yapan, tarih ve teslim ölçümü ayrıca kayda geçer. Topraklama ölçümü ve yapımı işinde düzeltme ve yeniden ölçüm bu sırayla ilerler.
nVent'in topraklama sistemi rehberine göre bağlantılar yaşlanma ve korozyonla zamanla sistemin zayıf noktasına dönüşebilir. Düzeltilen bağlantıların yeri ve yöntemi de kayda geçerse sonraki kontrolde nereye bakılacağı bilinir.
Raporda anlamadığınız bir nokta varsa değerlendirme ölçütünü, ölçüm kapsamını ve yöntemi raporu düzenleyen kişiye sorabilirsiniz. Bu soruların cevabı için panoyu açmanız ya da topraklama bağlantılarına dokunmanız gerekmez.
Bu konudaki işlerimiz
Maltepe'de paratoner topraklaması 836 Ω çıktı: yeni topraklama yeri ölçümle belirlendi
Paratoner sisteminin topraklama ölçümü 836 Ω çıktı; değer uygun değildi ve sistem denetimden geçemiyordu. Bahçede uygun yer olmadığından farklı alanlarda toprak ölçüldü; uygun toprak bulunarak raporlandı.
İşin tamamını inceleyin → — Maltepe'de paratoner topraklaması 836 Ω çıktı: yeni topraklama yeri ölçümle belirlendi
Sefaköy'de binada topraklama yoktu: yeni topraklama yeri önce deneme ölçümüyle belirlendi
Binadaki saha kontrolleri ve panodaki toprak ölçümü (34,6 Ω) etkin bir topraklama olmadığını gösterdi ve raporlandı. Arka bahçedeki aday noktada deneme kazığıyla direnç ölçüldü (3,90 Ω) ve 'bu noktaya topraklama yapılabilir' raporuyla yönetime bilgi verildi.
İşin tamamını inceleyin → — Sefaköy'de binada topraklama yoktu: yeni topraklama yeri önce deneme ölçümüyle belirlendi
Beylikdüzü'nde site binasının paratoner topraklaması: 22–30 Ω'dan 0,47 Ω'a
Paratoner sisteminin topraklama değeri farklı noktalarda 22 ve 30 Ω çıktı; mevcut topraklamanın yeri bilinmiyordu. Yıldız bağlantı prensibiyle yeni topraklama yapıldı; 4 Kasım 2025 ölçümünde değer 0,47 Ω.
İşin tamamını inceleyin → — Beylikdüzü'nde site binasının paratoner topraklaması: 22–30 Ω'dan 0,47 Ω'aSık sorulan sorular
Topraklama raporunda yalnız ohm değeri bulunması yeterli mi?
Hayır. Değerin hangi noktada, hangi yöntemle ve hangi düzende ölçüldüğü, hangi ölçütle karşılaştırıldığı ve sonunda nasıl bir kanaate varıldığı yazmıyorsa sayı tek başına yorumlanamaz. Aynı sayı mevcut topraklamaya da, yeni topraklama için denenen bir noktaya da ait olabilir.
Topraklama belgesi ile topraklama raporu aynı şey mi?
Halk arasında iki ad da aynı anlamda kullanılabilir; asıl ayrım belgenin türündedir. Elinizdeki kâğıt bir servis tespit notu mu, ölçüm kaydı mı, yoksa işyeri periyodik kontrol raporu mu? Resmî periyodik kontrol raporunu yetkili kişi düzenleyip imzalar; diğerleri bu kontrolün yerine geçmez.
Topraklama raporu Excel şablonuyla hazırlanabilir mi?
Belirleyici olan biçim değil içeriktir. Hazır bir tablo şablonu ölçüm noktalarını ve değerleri düzenli yazmaya yardım eder, ama yöntem, değerlendirme ölçütü, kanaat ve imza olmadan rapor sayılmaz. İşyeri periyodik kontrolünde Bakanlığın yayımladığı ekipmana özgü rapor ve kriter dokümanları varsa onlar esas alınır.
Topraklama raporu bir yıl boyunca güvenlik garantisi mi?
Hayır. Rapor, kontrolün yapıldığı günkü bulguları yazar. İşyerlerinde yılda bir yapılan periyodik kontrol, tesisatın düzenli aralıklarla yeniden incelenmesidir; iki kontrol arasındaki tadilat, kazı ya da bağlantı bozulmasına karşı bir güvence değildir.
Paratoner topraklama raporu neyi içerir?
Paratoner topraklamasının raporu, ölçülen değeri, ölçüm noktalarını ve değerin yıldırımdan korunma açısından nasıl değerlendirildiğini yazar. Paratonerin korumasını yalnız çubuk değil topraklaması da belirlediği için topraklamanın yeri ve bağlantı durumu da rapora girer; yeni topraklama yapıldıysa teslim ölçümü ayrıca yazılır.
Kaynaklar
- nvent.com: nVent ERICO — Maximizing Your Grounding System
- Fluke teknik açıklaması: Fluke — Earth Ground Resistance: principles, testing methods and applications
- Enerji Bakanlığı belgesi: ETKB — Elektrik Kuvvetli Akım Tesislerinde Uygulanacak Bakım Usul ve Esasları
- Çalışma Bakanlığı açıklaması: ÇSGB — 23 Aralık 2025 iş ekipmanları değişiklik açıklaması
- Çalışma Bakanlığı açıklaması: ÇSGB — İSGGM SSS, elektrik tesisatlarının periyodik kontrolü
Masal Elektrik · Bu rehberin yazarı
Masal Elektrik hakkında