GES mahsuplaşması, üretilen ve tüketilen elektriğin birbirinden düşülerek kWh cinsinden net üretim ya da net tüketimin bulunmasıdır. 2 Nisan 2026 tarihli ve 33212 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişikliğe göre 12 Mayıs 2019'dan itibaren çağrı mektubu almaya hak kazanan tesislerde hesap meskende aylık, diğer yenilenebilir tesislerde saatlik yapılır. Başvuru dağıtım şirketine yapılır.
- Saatlik hesapta öğle saatlerindeki fazla üretim, akşam saatlerinde şebekeden çekilen enerjiyi götürmez.
- Çağrı mektubunun tarihi ve abonelik grubu, hangi mahsuplaşma kuralının uygulanacağını belirler.
- BEDAŞ bölgesinde başvuru LUS platformundan yapılır; listede bağlantı başvuru formu (Ek-1) ve faaliyet yasağına ilişkin beyan (Ek-4) bulunur.
- 2026 değişikliğine göre mahsuplaşmadan sonra net çekiş kalırsa fark, tedarikçiyle yapılan mevcut sözleşmeye göre faturalanır.
Lisanssız elektrik üretimi nedir?
Lisanssız üretim, küçük ölçekli bir tesisle kendi tüketimini karşılamak isteyen kişi ve kuruluşların lisans almadan ve şirket kurmadan elektrik üretmesidir. Konuyu Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği düzenler; yönetmeliğin 12 Mayıs 2019 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan ilk metni, amacını tüketicilerin ihtiyacını tüketim noktasına en yakın kendi üretim tesisinden karşılaması olarak koyar.
Yönetmelik ilk yayımından sonra değiştirildi; mahsuplaşmanın tanımı ve dönemi 2 Nisan 2026'da yayımlanan değişiklikle yeniden düzenlendi. Aylık ve saatlik hesap kuralları o değişikliğe dayanır. Sonraki değişiklikleri ve bölgenizdeki uygulama ayrıntısını başvurudan önce dağıtım şirketinizden doğrulayın.
Çatı GES başvurusu hangi kanaldan yapılır?
Başvurunun muhatabı, tesisin bulunduğu bölgedeki elektrik dağıtım şirketidir. BEDAŞ bölgesindeki bir tesis için başvuru, şirketin LUS adlı çevrimiçi platformundan yapılır; BEDAŞ'ın lisanssız üretim sayfası bu kanalın 1 Ekim 2023'ten itibaren kullanıldığını duyuruyor ve istenecek bilgi ile belgelerin ayrıntısı için yönetmeliği gösteriyor.
BEDAŞ'ın açıklaması yalnız kendi bölgesindeki tesisleri anlatır; başka bölgede başvuru kanalı ve belge listesi o bölgenin dağıtım şirketine göre farklı olabilir. Çatının taşıma durumu, montaj ve topraklama gibi teknik aşamalar ise çatı GES kurulumu rehberinde, balkona kurulan küçük sistemler balkon güneş paneli rehberinde anlatılıyor.
BEDAŞ'ın evrak listesinde neler var?
Listede bağlantı başvuru formu (Ek-1), faaliyet yasağına ilişkin beyan (Ek-4) ve santral türüne göre ayrılmış teknik değerlendirme formları bulunur. Listede ayrıca, adından da anlaşılacağı gibi kurulum sonrasındaki kabul aşamasına ait geçici kabule hazır tutanağı yer alır.
Teknik değerlendirme formu santral türüne göre ayrıdır; rüzgâr santralleri (RES) için ayrı bir form bulunur, çatı GES için GES teknik değerlendirme formu kullanılır. Dağıtım şirketi listeyi güncelleyebileceği için dosyayı hazırladığınız gün yeniden kontrol edin.
Çağrı mektubu nedir, neden önemlidir?
Çağrı mektubu, yönetmelikteki tam adıyla "bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu", başvurunuz değerlendirildikten sonra dağıtım şirketiyle bağlantı anlaşması yapmaya çağrıldığınızı gösteren belgedir. Süreç başvuru, değerlendirme, çağrı mektubu ve bağlantı anlaşması sırasıyla ilerler.
Belgenin önemi tarihindedir: 2026 değişikliğindeki aylık ve saatlik mahsuplaşma kuralları, 12 Mayıs 2019'dan itibaren çağrı mektubu almaya hak kazanan tesisler içindir. Bu yüzden mektubun tarihini kurulum belgelerinizle birlikte saklayın.
Elektrik projesinin hangi aşamada ve hangi birimce onaylandığı dağıtım şirketinin süreçlerine bağlıdır; bunu, mektupta bağlantı anlaşması için bir süre tanınıp tanınmadığıyla birlikte dağıtım şirketine yazılı olarak sorun. Formlardaki teknik bilgilerin elektrik projesiyle aynı olması için dosyanın teknik kısmında elektrik projesi ve danışmanlık desteği alabilirsiniz.
Saatlik mahsuplaşma ne demek, aylıktan farkı ne?
Değişikliğin mahsuplaşmada getirdiği yenilik, üretim ile tüketimin birbirinden düşülmesinin saat saat yapılmasıdır; bu kural 12 Mayıs 2019 ve sonrasında çağrı mektubu hakkı kazanan, mesken dışı tesislere uygulanır, meskende hesap aylıktır. 2 Nisan 2026 tarihli değişiklik yönetmeliği mahsuplaşma tanımını saatlik zaman dilimine bağladı; yeni tanım ile yönetmeliğin mahsuplaşmayı düzenleyen 26. maddesindeki hükümler 1 Mayıs 2026'da yürürlüğe girdi.
Saatlik hesapta her saatin üretimi ve tüketimi kendi içinde birbirinden düşülür. Öğle saatlerinde tüketimi aşan üretim ile akşam saatlerinde şebekeden çekilen enerji farklı saatlerde gerçekleştiği için bu hesapta birbirini götürmez. Aylık hesapta ise ay içindeki üretim ve tüketim birlikte değerlendirilir.
Ürettiğinizi anında kullanmak hesaba nasıl yansır?
Çatı GES binanın kendi elektrik bağlantısına bağlıysa, yani üretim ve tüketim aynı bağlantı noktasındaysa, panellerin ürettiği doğru akım invertör tarafından binada kullanılabilecek alternatif akıma çevrilir ve o anda çalışan cihazlar bu enerjiyi doğrudan kullanır. Şebekeye yalnız tüketilemeyen kısım geçer; gece ya da üretimin yetmediği saatlerde eksik kalan enerji şebekeden çekilir.
Anında tüketilen enerji şebekeye hiç ulaşmadığı için verişe de çekişe de yazılmaz. Üretimin sürdüğü saatlerde çalışan yükler o saatlerin çekişini doğrudan azaltır; saatlik hesapta fazla üretim başka saate taşınamadığı için bu anında tüketim daha da önem kazanır.
Evde ve işletmede GES mahsuplaşması nasıl yapılır?
2026 değişikliği, 12 Mayıs 2019'dan itibaren bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan tesisleri abonelik türüne göre ayırır. Mesken abonelikleriyle ilişkili üretim tesislerinde mahsuplaşma piyasa işletmecisi tarafından aylık yürütülür; diğer yenilenebilir kaynaklı tesislerde ise yine piyasa işletmecisi tarafından saatlik yapılır. İki grup arasındaki ikinci fark, aşağıdaki tabloda görülen yıllık üretim sınırıdır.
| Tesis (çağrı mektubu hakkı 12 Mayıs 2019 ve sonrası) | Mahsuplaşma | Yıllık üretim sınırı |
|---|---|---|
| Mesken aboneliğiyle ilişkili | Aylık; piyasa işletmecisi yürütür | İki kat sınırı uygulanmaz |
| Mesken dışı yenilenebilir tesis (ör. işletme) | Saatlik; piyasa işletmecisi yapar | Bir takvim yılındaki üretim, ilişkili tüketim tesislerinin yıllık toplam tüketiminin iki katını geçemez |
GES'li faturada net tüketim nasıl hesaplanır?
Çağrı mektubu hakkı 12 Mayıs 2019 ve sonrasına ait tesislerde hesap üç adımda kurulur. 2026 değişikliğine göre ilgili şebeke işletmecisi her fatura dönemi için şebekeye verilen ve şebekeden çekilen enerjiyi saatlik bazda belirler. Bu değerler, mesken aboneliğiyle ilişkili tesislerde ay boyunca, diğer yenilenebilir tesislerde her saat için birbirinden düşülür. Mahsuplaşmadan sonra sistemden net enerji çekilmişse, kalan net tüketim tedarikçinizle aranızdaki mevcut sözleşmeye göre faturalanır.
Net üretim kalan dönemde bu enerjinin nasıl bedellendirildiği bu rehberin konusu dışındadır; çağrı mektubu tarihinizi ve abonelik grubunuzu belirterek dağıtım şirketinizden ya da tedarikçinizden öğrenin.
Faturayı okurken EPDK'nin elektrik piyasası tüketici sayfası yol gösterir: sayfa, faturada sayacın marka, tip ve seri numarasının, çarpanın, varsa akım ve gerilim trafo oranlarının, tüketime esas ilk ve son endekslerin, okuma tarihlerinin ve tüketilen enerji miktarının yer aldığını sayar. Sayacın hatalı okunması, yanlış tarife ve aktif ya da reaktif enerjiye yanlış çarpım faktörü uygulanması da aynı sayfada fatura hatası örnekleri arasında geçer.
- Faturadaki son endeksin, sayaç ekranında okuduğunuz güncel değerden büyük olmadığına bakın.
- Ekranda birden fazla değer dönüyorsa hangisinin çekiş, hangisinin veriş olduğunu faturadaki satır adlarıyla eşleştirin.
- Faturada yazan sayaç seri numarasının sayacınızın üzerindekiyle aynı olduğunu kontrol edin.
- Çarpan ya da trafo oranı yazıyorsa GES öncesi faturalardaki değerle karşılaştırın; tek fatura tesisin bütün durumunu göstermez.
Şebeke analizöründe veriş ve çekiş nasıl görünür?
Şebeke analizörü, bazı işletme panolarında bulunan ve enerji akışını izlemeye yarayan ölçü cihazıdır; faturaya esas sayaç değildir. ENTES'in analizör SSS sayfası kendi cihazı için import satırının şebekeden ya da jeneratörden tüketilen enerjiyi, export satırının ise üretim yapan tesisin şebekeyi beslediği miktarı gösterdiğini anlatır. Sayaç ve analizör ekranlarındaki adlar cihaza göre değişebilir.
Üretim sırasında reaktif enerji faturaya yansır mı?
Reaktif enerji, aktif enerjiden ayrı izlenen bileşendir; motor ve trafo gibi manyetik alanla çalışan cihazlar manyetik akı oluşturmak için reaktif akım çeker. Tarifede reaktif enerji iki yönde değerlendirilir: sistemden çekilen ve sisteme verilen.
EPDK'nin tarife uygulamalarına ilişkin usul ve esaslarına göre dağıtım sistemine bağlı üreticilerin sisteme enerji verirken aynı zamanda verdiği reaktif enerji faturalamada dikkate alınmaz. Bu istisna yalnız şebekeye verilen reaktif enerji ve enerji verilen zamanlar içindir; aynı saatlerde şebekeden çekilen reaktif enerji bu hükmün kapsamına girmez, GES bulunan bir tesisin bütün saatleri de muaf sayılmaz.
Aynı metne göre bazı kullanıcı türleri reaktif tarifenin tamamen dışındadır. Tarifeye tabi kullanıcılarda ise kurulu gücü 50 kVA'nın altında olanlar ile 50 kVA ve üstünde olanlar için ayrı oran sınırları uygulanır. Güneş üretimi şebekeden çekilen aktif enerjiyi azalttığında bu oranlar değişebilir; konunun işletmelere etkisini işletme GES ve kompanzasyon etkileşimi rehberi ele alıyor.
Başvuru ve bağlantı sürecinde hangi işler uzmana kalır?
Başvuru dosyasını takip etmek, faturayı okumak ve dağıtım şirketiyle yazışmak sizin yapabileceğiniz işlerdir. Elektrik projesinin hazırlanması, sistemin panoya bağlanması, koruma elemanlarının seçimi ve devreye alma ise uzman işidir ve elektrik projesiyle tutarlı yapılmalıdır.
Masal Elektrik 1994'ten beri İstanbul'da elektrik servisi, taahhüt ve proje işi yapar. Çatı GES'te proje ve uygulama kapsamını güneş enerjisi sistemleri ve GES elektrik altyapısı sayfasında, İstanbul'daki hizmet alanlarını seçili servis bölgeleri sayfasında görebilirsiniz. Diğer enerji ve tesisat konuları elektrik rehberi altında toplanır.
Sık sorulan sorular
Çağrı mektubu ne kadar sürede çıkar?
Tek bir süre verilemez; takvim, başvurunun eksiksiz olmasına ve dağıtım şirketinin değerlendirme dönemlerine bağlıdır. BEDAŞ bölgesinde ön değerlendirme ve teknik değerlendirme sonuçlarını şirketin lisanssız üretim sayfasında ayrı başlıklarla, dönem dönem izleyebilirsiniz. Değerlendirme sonucunun yayımlanması, çağrı mektubunun düzenlendiği anlamına gelmez.
Çağrı mektubum 12 Mayıs 2019'dan önceyse bu kurallar uygulanır mı?
Aylık ve saatlik mahsuplaşmaya ilişkin 2026 hükümleri, bu tarihten itibaren çağrı mektubu almaya hak kazanan tesisler içindir. Daha önce hak kazanmış bir tesis bu iki fıkranın kapsamı dışında kalır; hangi kurallarla mahsuplaştırıldığını, çağrı mektubunun tarihini belirterek dağıtım şirketinizden öğrenin.
Mesken aboneliğinde GES sonrası reaktif bedel çıkar mı?
EPDK'nin tarife uygulamalarına ilişkin usul ve esaslarına göre mesken, aydınlatma ve tek fazla beslenen tüketicilere ve kurulu gücü 15 kW'a (dâhil) kadar olan kullanıcılara reaktif enerji tarifesi uygulanmaz. Mesken aboneliğinizin faturasında reaktif bedel görüyorsanız faturadaki abonelik grubunun doğru yazılıp yazılmadığına bakın.
1 Mayıs 2026'dan önce mahsuplaşma nasıl yapılıyordu?
1 Mayıs 2026'ya kadar bu tesislerin mahsuplaşması aylık olarak yürütüldü; işlemleri piyasa işletmecisi, şebeke işletmecileri ve görevli tedarik şirketleri yaptı. Çağrı mektubu hakkı 12 Mayıs 2019 ve sonrasına ait, mesken dışı bir tesisiniz varsa saatlik hesap bu tarihten sonra devreye girdiği için öncesi ve sonrası faturaları karşılaştırırken bu farkı göz önünde tutun.
Kaynaklar
- resmigazete.gov.tr: Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği, Resmî Gazete 12.05.2019 / 30772 (ilk yayımlanan metin)
- resmigazete.gov.tr: Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Resmî Gazete 02.04.2026 / 33212
- BEDAŞ açıklaması: BEDAŞ — Lisanssız Üretim (dağıtım şirketinin başvuru sayfası)
- ENTES ürün belgesi: ENTES — analizör akım giriş uyumu ve hata inceleme teknik SSS
- EPDK düzenlemesi: EPDK — Elektrik piyasası tüketici SSS, fatura karşılaştırma ve hata
- Schneider Electric kurulum kılavuzu: Schneider Electric — Equipment requiring reactive energy
- EPDK düzenlemesi: EPDK — Dağıtım Lisansı Sahibi Tüzel Kişiler ve Görevli Tedarik Şirketlerinin Tarife Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esaslar — Son Hali
Masal Elektrik · Bu rehberin yazarı
Masal Elektrik hakkında