Kaçak akım rölesi testi, ustanın RCD test cihazıyla rölenin belirli test akımlarında açıp açmadığını ve ne kadar sürede açtığını ölçmesidir; rampa testi ise rölenin hangi akım düzeyinde açtığını gösterir. ½×, 1× ve 5×, rölenin anma fark akımının katlarıdır. Bu ölçüm, değişim kararının röleye mi tesisata mı dayandığını ayırır.
- Açma akımı mA, açma süresi ms ile yazılır.
- Rölenin testten geçmesi, hatlardaki kaçağın kaynağını göstermez.
- Hat yalıtımı ve topraklama ayrı ölçümlerle değerlendirilir.
- Test cihazının bağlanması ve ölçüm ustanın işidir.
Kaçak akım rölesi testi hangi sorulara cevap verir?
Test üç soruya cevap verir: röle açıyor mu, hangi akımda açıyor ve ne kadar sürede açıyor? Usta bu ölçümü RCD test cihazı denen bir ölçü aletiyle yapar. Hatlarda ne kadar kaçak olduğu ise kaçak akım ölçüm cihazıyla ayrıca ölçülür; iki ölçüm birbirini tamamlar.
Rölenin sürekli atması iki farklı anlama gelebilir: röle bozulmuş ve gereğinden erken açıyordur, ya da görevini yapıyordur ve kaçak tesisatta ya da bağlı bir cihazdadır. Test bu ikisini ayırır. Kaçak akım rölesinin nasıl çalıştığını bilmek sonucu okumayı kolaylaştırır; atmanın olası nedenleri ise kaçak akım rölesinin atma nedenleri rehberinde toplanmıştır.
Rölenin önündeki TEST düğmesi yalnız rölenin o an açabildiğini gösterir, süreyi ve akımı ölçmez; kullanıcının bastığı TEST düğmesinin neyi gösterdiği ayrı bir rehberde anlatılır. Schneider Electric'in kaçak akım cihazları rutin kontrol kılavuzu da ek kontrollerden sonra açmayan bir rölenin harici bir RCD test cihazıyla sınanmasını, arızası doğrulanırsa hemen değiştirilmesini ister.
½×, 1× ve 5× ifadeleri ne anlama gelir?
Raporda gördüğünüz bu ifadeler, test akımının rölenin anma fark akımına oranıdır. Anma fark akımı rölenin üzerinde mA olarak yazan değerdir. ½× bunun yarısı, 1× kendisi, 5× ise beş katıdır. Her kat, rölenin farklı bir davranışını sınar.
Karaköy'deki mağaza işinde röle ½× için 15 mA, 5× için 150 mA test akımlarıyla sınandı. Bu test akımları, hattın taşıdığı yük akımıyla karıştırılmamalıdır: biri rölenin hassasiyetini, diğeri kablonun ne kadar yük taşıdığını anlatır.
| Raporda gördüğünüz | Ne anlatır? | Neye bakılır? |
|---|---|---|
| ½× | Anma fark akımının yarısı | Rölenin bu düşük akımda açmaması |
| 1× | Anma fark akımının kendisi | Rölenin açması ve açma süresi |
| 5× | Anma fark akımının beş katı | Yüksek test akımındaki açma süresi |
| Rampa | Test akımı adım adım artırılır | Rölenin hangi akımda açtığı |
Açma süresi ile açma akımı nasıl ayrılır?
Açma süresi, rölenin belirli bir test akımında devreyi ne kadar zamanda açtığıdır ve milisaniye (ms) ile yazılır. Açma akımı ise rölenin hangi akım düzeyinde açtığıdır ve miliamper (mA) ile yazılır. Biri “ne kadar hızlı”, diğeri “ne kadar hassas” sorusunu cevaplar.
Raporda bir sayının yanında birim yoksa ne anlattığını anlamak zorlaşır. Bu yüzden her sonucun yanında birimi ve hangi test akımında alındığı yazmalıdır. Başka bir işte, başka bir rölede alınmış süre sizin röleniz için ölçü olamaz; ürün ve tesisat farklıdır.
Rampa testi ne gösterir?
Rampa testinde test akımı röle açana kadar adım adım artırılır ve rölenin açtığı akım kaydedilir. Böylece rölenin gereğinden erken mi, geç mi açtığı görülür. Sabit akımdaki süre ölçümünden farklı bir bilgidir; ikisi birlikte rölenin durumunu daha iyi anlatır.
Rapordaki bir akım değeri, insan için güvenli bir dokunma sınırı anlamına gelmez. Test rölenin davranışını ölçer; değeri yorumlamak ve rölenin yerinde kalıp kalmayacağına karar vermek ustanın işidir.
Kaçak ölçümü ve yalıtım testi neden ayrı yapılır?
Röle testi rölenin kendisini, kaçak ölçümü hatlarda dolaşan kaçağı, izolasyon testi ise kabloların yalıtımını değerlendirir. Röle testten geçse bile kaçak bir hattan ya da bağlı bir cihazdan geliyor olabilir. Bu yüzden şikâyete göre bu ölçümler birlikte ya da sırayla yapılır.
Karaköy'deki mağazada altı linyenin toplamında yaklaşık 12 mA kaçak ölçüldü; hat yalıtımı 500 V'ta test edildi ve 5,5 GΩ'un üzerinde çıktı. Bu değerler o işe aittir; başka bir binada aynı sonuç beklenmez. Hangi ölçümün hangi sırayla yapıldığı kaçak akım tespiti rehberinde ayrıca anlatılır.
Karaköy'deki mağazada test neyi gösterdi?
Beyoğlu'nun Karaköy semtindeki bir mağazada kaçak akım sorunu vardı. Kaçağın kaynaklarından biri harici bir HDD adaptörüydü; ayrıca hatlara bağlı elemanlarda uygunsuz bağlantılar, klima ve son linyelerin düzeninde uygunsuzluk görüldü. Kaçak yapan adaptör devreden çıkarıldı.
Röle ½× ve 5× test akımlarıyla sınandı ve testleri geçti; 150 mA'de 8 ms'de açtı. Klima için ayrı bir kaçak akım rölesi ve pano revizyonu önerisi raporlandı, teklif verildi; sorunların kaynağı raporla netleşti.
Buradaki 8 ms, o rölenin o test akımındaki sonucudur. Sizin rölenizin sonucu kendi ölçümüyle değerlendirilir.
Sarıyer ve Beylikdüzü'nde test neden değişim kararı getirdi?
Sarıyer'deki bir dairede kaçak akım rölesi atıyordu. Kaçak akım testlerinde rölenin kendisinin erken açtığı görüldü; röle değiştirildi ve arıza çözüldü. Burada kaynak tesisat değil röleydi; rölenin ne zaman arızalı sayıldığı da bu tür bir testle anlaşılır.
Beylikdüzü'nde bir apartmanın sayaç panolarında da kaçak akım rölesi atıyordu. Kontrollerde sayaç panosundaki rölenin erken açtığı görüldü; röle değiştirildi, arıza çözüldü ve iş teslim edildi.
Test raporunda nelere bakmalısınız?
Raporu okumak için test cihazını bilmeniz gerekmez. Önce hangi rölenin ve hangi bölümün incelendiğine, sonra hangi testin yapıldığına ve sonucuna bakın. Birden fazla pano ya da röle varsa her sonucun hangisine ait olduğu ayrı yazmalıdır.
Sonuç ile öneriyi ayırın. Bir rapor hem yapılan işi hem de sonradan yapılması önerilen işi içerebilir; Karaköy'deki klima için ayrı röle önerisi buna örnektir. Önerilen iş, onay verilip yapılana kadar tamamlanmış sayılmaz.
- Hangi rölenin ve hangi bölümün test edildiği yazıyor mu?
- Açma süresi ve açma akımı ayrı ayrı, birimleriyle verilmiş mi?
- Her sonucun hangi test akımında alındığı belli mi?
- Röle testi ile hat yalıtımı ya da kaçak ölçümü ayrı yazılmış mı?
- Yapılan iş ile önerilen iş birbirinden ayrılmış mı?
Test için ustayı çağırırken neler anlatılmalı?
Rölenin ne zaman attığını, hangi cihaz çalışırken ya da hangi hava koşulunda olduğunu ve son zamanlarda yeni bir cihaz ya da tadilat yapılıp yapılmadığını anlatın. Atmayı yeniden oluşturmaya çalışmayın, panonun iç kapağını açmayın; gördüklerinizi anlatmanız yeterlidir.
Test sırasında röle bilerek açtırılır ve bağlı hatların elektriği kısa süre kesilir. İşyerinde bu kesintinin ne zaman yapılacağı önceden konuşulur. Arıza tespiti ve test hakkında bilgi ve teklif için elektrik arıza servisi sayfasına bakabilirsiniz.
Bu konudaki işlerimiz
Karaköy mağazada kaçak akım: kaynak cihaz adaptörü çıktı
Karaköy'de mağazada kaçak akım: kaynak bir cihaz adaptörü çıktı, kaçak akım rölesi testleri geçti
Mağazanın hatlarında toplam yaklaşık 12 mA kaçak vardı. Kaçağın bir kısmı harici bir disk (HDD) adaptöründen geliyordu; cihaz devreden çıkarıldı. Kaçak akım rölesi ve hat testleri geçti; klima için ayrı kaçak akım rölesi ve pano revizyonu önerisi raporlandı.
İşin tamamını inceleyin → — Karaköy mağazada kaçak akım: kaynak cihaz adaptörü çıktı
Sarıyer'de kaçak akım rölesi atıyordu: test, RCD'nin erken açtığını gösterdi
Dairede yapılan kaçak akım testlerinde sorun tesisatta değil, kaçak akım rölesinin kendisinde çıktı: RCD erken açıyordu. Kaçak akım rölesi değiştirildi, arıza çözüldü.
İşin tamamını inceleyin → — Sarıyer'de kaçak akım rölesi atıyordu: test, RCD'nin erken açtığını gösterdi
Beylikdüzü sayaç panosunda erken açan kaçak akım rölesi değişimi
Beylikdüzü'nde sayaç panosunda kaçak akım arızası: erken açan kaçak akım rölesi değiştirildi
Kaçak akım arızasında yapılan kontroller, kaçak akım rölesinin kendisinin erken açtığını gösterdi. Kaçak akım rölesi değiştirildi; arıza çözülüp teslim edildi.
İşin tamamını inceleyin → — Beylikdüzü sayaç panosunda erken açan kaçak akım rölesi değişimiSık sorulan sorular
Kaçak akım rölesi testinde ½×, 1× ve 5× nedir?
Bunlar test akımının, rölenin üzerinde yazan anma fark akımına oranıdır. ½× yarısını, 1× kendisini, 5× beş katını anlatır. Her kat rölenin farklı bir davranışını sınar. Bu oranlar hattın taşıdığı yük akımıyla ya da kablonun kapasitesiyle ilgili değildir.
Rampa testi ile açma süresi testi aynı şey mi?
Hayır. Rampa testinde akım adım adım artırılır ve rölenin hangi akımda açtığı bulunur. Açma süresi testinde ise belirli bir test akımında rölenin ne kadar sürede açtığı ölçülür. Raporda biri mA, diğeri ms ile yazılır; ikisi birlikte rölenin durumunu daha iyi anlatır.
Kaçak akım rölesi sürekli atıyorsa testten sonra kesin değişir mi?
Hayır, karar testin sonucuna göre verilir. Test rölenin gereğinden erken açtığını gösterirse röle değiştirilir. Röle testten geçerse kaynak hatlarda ya da bağlı cihazlarda aranır ve röle yerinde kalabilir; yeni röle takmak bu durumda atmayı durdurmaz.
Karaköy'deki 8 ms sonucu her röle için hedef midir?
Hayır. Bu, o mağazadaki rölenin 150 mA test akımında açtığı süredir. Başka bir rölenin sonucu, kendi tipine ve kendi ölçümüne göre değerlendirilir. Raporunuzdaki süreyi ustanızla birlikte okuyun ve hangi test akımında alındığına bakın.
Test yapılırken işyerinin elektriği kesilir mi?
Test sırasında röle bilerek açtırıldığı için ona bağlı hatların elektriği kısa süre kesilir. Bu nedenle kasa, bilgisayar ya da soğutucu gibi kesintiden etkilenecek cihazlar ve testin zamanı önceden konuşulur. Kesintiyi kendiniz oluşturmaya ya da pano bağlantısını değiştirmeye çalışmayın.
Rölenin testten geçmesi topraklamanın iyi olduğunu gösterir mi?
Hayır. Röle testi rölenin davranışını ölçer. Binada etkin bir topraklama olup olmadığı ve koruma iletkeninin sürekliliği ayrı ölçümlerle değerlendirilir. Raporda hangi ölçümlerin yapıldığına bakın; topraklama ölçülmediyse rapor bu konuda bilgi vermez.
Kaynaklar
Masal Elektrik · Bu rehberin yazarı
Masal Elektrik hakkında