Kaçak akım rölesi arızası, rölenin kendisinin bozulmasıdır: açması gereken kaçak düzeyine gelmeden açar, TEST düğmesine tepki vermez ya da mandalı yerine oturmaz. Röle atıyorsa önce tesisatta gerçek bir kaçak olabileceği düşünülür, çünkü atma tek başına bozukluk kanıtı değildir. Hangisi olduğunu ustanın rölede ve hatlarda ayrı ayrı yaptığı test gösterir.
- Röle aşırı akımda ve faz ile nötr arasındaki kısa devrede açmaz; bu akımlara karşı hattı sigorta ya da devre kesici korur.
- TEST düğmesi rölenin açabildiğini gösterir; açma süresini ve hassasiyetini ölçmez.
- Röle testi rölenin durumunu, hat ölçümleri kaçağın yerini gösterir.
- Değişim kararı testle verilir; yeni rölenin değeri devrenin türüne ve projeye göre seçilir.
Kaçak akım rölesi neden bozulur?
Kaçak akım rölesi (RCD), hattan giden ve dönen akım arasındaki farkı izleyen ve bu fark belirli bir düzeyi aşınca devreyi açan koruma cihazıdır. Kaçak akım rölesinin çalışma mantığı ayrı bir rehberde anlatılıyor. Burada önemli olan nokta şu: rölenin içindeki algılama ve açma düzeni de zamanla yıpranabilen bir parçadır.
Rölenin içinde kaçağı algılayan bir bölüm ile yaylı bir kilit ve açma mekanizması bulunur. Yıllar içinde bu mekanik parçalar yorulabilir. Tozlu ya da nemli bir pano ve gevşek kalmış bağlantı noktalarının ısınması da cihazın içine ve bağlantı uçlarına zarar verebilir.
Röle, faz ile nötr arasındaki bir kısa devrede ya da aşırı yükte devreyi kesmek için tasarlanmamıştır; hattı bu akımlara karşı sigorta ya da devre kesici korur. Bu yüzden bir arızadan sonra panoda hangi korumanın düştüğüne bakmak, sorunun doğru yerde aranmasını kolaylaştırır.
Tesisattaki kaçak ile kaçak akım rölesi arızası nasıl ayrılır?
Röle atıyorsa bu, görevini yaptığı anlamına da gelebilir. Yalıtımı yıpranmış bir hat, nem almış bir bağlantı ya da kaçak yapan bir cihaz röleyi doğru biçimde açtırır. Bu nedenlerin hangi koşullarda ortaya çıktığı kaçak akım rölesinin atma nedenleri rehberinde ayrıntılı anlatılıyor.
Rölenin kendisinden şüphelenmeyi gerektiren durum, açmanın görünür bir nedenle eşleşmemesi ya da rölenin TEST düğmesine ve kaldırmaya beklenen tepkiyi vermemesidir. Yine de bu belirtiler tek başına karar verdirmez; kaçağın tesisatta mı rölede mi olduğunu test gösterir. Beylikdüzü'ndeki bir apartmanın sayaç panosunda röle atıyordu; kontrollerde rölenin kendisinin erken açtığı görüldü, röle değiştirildi ve arıza çözüldü.
Rölenin kendisinin bozulduğunu hangi belirtiler düşündürür?
Röleden kaynaklanan arızalar birkaç biçimde görülür. Erken açma, rölenin açması gereken kaçak düzeyine ulaşılmadan devreyi kesmesidir; kullanıcı bunu sebepsiz atma olarak yaşar. Tesisattaki küçük kaçaklar da benzer bir tablo verebildiği için belirti tek başına yeterli değildir.
Fark edilmesi daha zor olan arıza, rölenin bir kaçakta hiç açmamasıdır. Günlük kullanımda elektrik kesilmeden gelmeye devam ettiği için bu durum kendini belli etmez; TEST düğmesi ya da ustanın ölçümü ortaya çıkarır.
Mandalın yerine oturmaması ya da kaldırınca hemen düşmesi ise iki ihtimali akla getirir: mekanizmanın kendisinde bir sorun ya da süren bir kaçak. Bu durum kaçak akım rölesinin kalkmaması rehberinde ayrıca ele alınıyor.
| Belirti | Ne düşündürür? | Sizin için güvenli sınır |
|---|---|---|
| Görünür bir neden yokken tekrar tekrar açıyor | Röle erken açıyor olabilir; tesisattaki küçük bir kaçak da aynı belirtiyi verir | Röleyi tekrar tekrar kaldırmayın; ustanın röleyi ve hatları ayrı ayrı test etmesi gerekir |
| TEST düğmesiyle açmıyor | Rölenin açma yeteneğinde sorun olabilir; neden cihazın dışında da olabilir | Düğmeyi yeniden denemeyin; o hat korumasız kalmış olabilir, ustaya bildirin |
| Mandal yukarıda kalmıyor ya da yerine oturmuyor | Mekanizmada kilitlenme sorunu ya da süren bir kaçak | Mandalı zorlamayın; ikinci kez kaldırmayın, ustaya bildirin |
| Gövdede yanık izi, erime ya da koku | Kontak ya da bağlantı noktasında ısınma | Duman, alev ya da yoğun yanık kokusu varsa önce uzaklaşın ve 112'yi arayın; yoksa röleye dokunmadan ustaya bildirin |
TEST düğmesi rölenin sağlam olduğunu gösterir mi?
TEST düğmesi, rölenin bir kaçak karşısında açıp açamadığını denetlemenin kullanıcıya açık en basit yoludur. Schneider Electric'in rutin kontrol kılavuzu, bu düğmenin kaçak akım varlığında rölenin açma yeteneğini kontrol ettiğini belirtir. Düğmeye basınca rölenin açması iyi bir işarettir; açma süresini ve hassasiyetini ise göstermez.
Düğmenin neyi gösterip neyi göstermediği test butonunun sınırları rehberinde ayrıntılı anlatılıyor. Burada bilmeniz gereken, açmayan bir rölenin her zaman bozuk olmadığıdır: aynı kılavuz, testte açmamanın cihaz dışındaki nedenlerle de ilişkili olabileceğini söyler. Bağlantı düzeni ya da bağlı yükler gibi bu nedenleri ancak yetkin bir kişi değerlendirebilir.
Neden ne olursa olsun düğmeyi tekrar tekrar denemeyin. Röle açmıyorsa o hatta bağlı prizler ve cihazlar kaçağa karşı korumasız kalmış olabilir.
- Röle yukarıdayken ve panoya güvenle ulaşabiliyorsanız açık cihazları kapatıp TEST'e bir kez basın; açmazsa tekrar denemeyin, ustaya bildirin.
- Koku, ısınma, duman ya da kararma yoksa ve panoya güvenle ulaşabiliyorsanız bir kez kaldırın; yeniden atarsa ikinci kez kaldırmayın, ustaya bildirin.
- Mandal yerine oturmuyorsa zorlamayın; ne gördüğünüzü ustaya anlatın.
- Rölenin hangi saatte ve hangi cihaz çalışırken attığını not edin.
Usta rölenin arızalı olduğunu nasıl doğrular?
Kesin teşhis için usta röleyi ve hatları ayrı ayrı inceler. Röle testi, rölenin anma kaçak akımında, yani açmak üzere tasarlandığı kaçak düzeyinde, üretici verisinin öngördüğü sınırlar içinde açıp açmadığını gösterir. Bu ölçümün nasıl yapıldığını profesyonel röle testi rehberinde bulabilirsiniz.
Röle testten geçerse sıra hatlara gelir; hatlardaki ölçümler kaçağın hangi hatta ya da cihazda olduğunu ortaya koyar. Bu adımlar kaçak akım tespiti rehberinde anlatılıyor. İki ölçüm birbirinin yerine geçmez: biri rölenin, diğeri tesisatın durumunu gösterir.
Aynı üretici kılavuzu, dış bir test cihazıyla kullanım dışı olduğu doğrulanan rölenin hemen değiştirilmesi gerektiğini belirtir. Sarıyer'deki bir dairede röle atıyordu; testler rölenin kendisinin erken açtığını gösterdi ve röle değiştirilince arıza çözüldü. Sarıyer'deki bir plazada kaçak akım sorunu yaşayan işletmede de testler rölenin erken açtığını ortaya koydu; erken açan röle değiştirilerek sorun çözüldü.
Röle ve hat arızalarının yerinde incelenmesi hakkında bilgi ve teklif için elektrik arıza servisi sayfasına bakabilirsiniz.
Bozuk röle değiştirilirken yenisi neye göre seçilir?
Testle arızalı olduğu doğrulanan röle yenisiyle değiştirilir. Schneider Electric'in aynı kılavuzu, kurulum, bakım ve cihaz değiştirme işlerinin yalnız yetkin bir elektrikçi tarafından yapılmasını ister.
Yeni rölenin değeri test sonucuna göre değil, korunan devrenin türüne ve projeye göre seçilir. Schneider Electric'in konut tesisatı kılavuzundaki örnek panoda da her çıkış devresinin koruma hassasiyeti devrenin türüne göre belirlenir. Rölenin tipi de bağlı cihazlarla uyumlu olmalıdır; tipler arasındaki fark kaçak akım rölesi tipleri rehberinde anlatılıyor.
Değişim, panonun içinde yapılan bir iştir ve yanlış bağlantı korumayı bozabilir ya da cihazlara zarar verebilir. Pano yenileme ve düzenleme işleri hakkında bilgi ve teklif için pano hizmetleri sayfasına bakabilirsiniz.
Bu konudaki işlerimiz
Sarıyer'de kaçak akım rölesi atıyordu: test, RCD'nin erken açtığını gösterdi
Dairede yapılan kaçak akım testlerinde sorun tesisatta değil, kaçak akım rölesinin kendisinde çıktı: RCD erken açıyordu. Kaçak akım rölesi değiştirildi, arıza çözüldü.
İşin tamamını inceleyin → — Sarıyer'de kaçak akım rölesi atıyordu: test, RCD'nin erken açtığını gösterdi
Beylikdüzü sayaç panosunda erken açan kaçak akım rölesi değişimi
Beylikdüzü'nde sayaç panosunda kaçak akım arızası: erken açan kaçak akım rölesi değiştirildi
Kaçak akım arızasında yapılan kontroller, kaçak akım rölesinin kendisinin erken açtığını gösterdi. Kaçak akım rölesi değiştirildi; arıza çözülüp teslim edildi.
İşin tamamını inceleyin → — Beylikdüzü sayaç panosunda erken açan kaçak akım rölesi değişimiSarıyer'de plaza panosunda kaçak akım sorunu: erken açan kaçak akım rölesi değiştirildi
İşletmenin kaçak akım arızasında yapılan testler kaçak akım rölesinin erken açtığını gösterdi. Kaçak akım rölesi değiştirilerek sorun çözüldü.
İşin tamamını inceleyin → — Sarıyer'de plaza panosunda kaçak akım sorunu: erken açan kaçak akım rölesi değiştirildiSık sorulan sorular
Eski bir kaçak akım rölesi değiştirilmeli mi?
Yaşı tek başına değiştirme gerekçesi değildir. Röle TEST düğmesiyle açıyor ve ustanın test cihazıyla yaptığı ölçümden geçiyorsa görevini yapıyordur. Açmıyor, erken açıyor ya da gövdesinde ısınma izi varsa değişim gündeme gelir. Karar, rölenin yaşına değil test sonucuna dayanır.
Kaçak akım arızası nasıl bulunur?
Usta önce röleyi test cihazıyla dener; bu, rölenin doğru açıp açmadığını gösterir. Röle testten geçerse hatlar tek tek ölçülerek kaçağın hangi hatta ya da cihazda olduğu bulunur. Röle testi rölenin durumunu, hat ölçümleri kaçağın yerini gösterir; biri diğerinin yerine geçmez.
Test düğmesine basınca röle atmıyorsa ne anlama gelir?
Rölenin açma yeteneğinde bir sorun olabilir; panoya enerji gelmemesi ya da cihazın dışındaki bir neden de aynı sonucu verebilir. Hangisi olduğunu yerinde kontrol gösterir. Neden ne olursa olsun düğmeyi tekrar denemeyin, ustaya bildirin; o hat korumasız kalmış olabilir.
Sürekli atan kaçak akım rölesi bozuk mudur?
Sürekli atma, rölenin görevini yaptığını da gösterebilir; yalıtımı bozulmuş bir hat ya da kaçak yapan bir cihaz röleyi doğru biçimde açtırır. Duman, alev ya da yoğun yanık kokusu varsa önce uzaklaşın ve 112'yi arayın. Koku, ısınma, duman ya da kararma yoksa ve panoya güvenle ulaşabiliyorsanız bir kez kaldırın; yeniden atarsa ikinci kez kaldırmayın, ustaya bildirin.
Bozuk kaçak akım rölesi tamir edilir mi?
Test cihazıyla arızalı olduğu doğrulanan röle yenisiyle değiştirilir. Yeni rölenin değeri ve tipi eskisinin kopyası olarak değil, korunan devrenin türüne ve projeye göre seçilir. Değişimden sonra rölenin aynı hatları korumaya devam ettiği teslimde gösterilmelidir.
Kaynaklar
Masal Elektrik · Bu rehberin yazarı
Masal Elektrik hakkında