Sayaç panosu, binaya gelen enerjinin her abonenin sayacından geçirilip ölçüldüğü ve oradan dairelerin ya da bölümlerin hattına ayrıldığı panodur. Sayaçlar dağıtım şirketinin mührü ve denetimi altındadır; sayaç çıkışında, binaya göre sigorta ve kaçak akım rölesi de bulunabilir. Kofra binanın besleme girişinde, daire panosu ise dairenin içinde ayrı bir görev üstlenir.
- Sayacın ve mühürlü bölümün kapağı açılmaz; hasarı dağıtım şirketine bildirin.
- Hangi korumanın sayaç panosunda, hangisinin daire panosunda olacağı binanın tek hat şemasına göre belirlenir.
- Dış mekândaki kutuda nem, toz ve darbe gibi çevre etkileri seçimin parçasıdır.
- Su alan ya da kapağında yanık izi olan sayaç panosu beklemeden ustaya gösterilir.
Sayaç panosu binada hangi işi görür?
Binaya gelen enerji, her dairenin ya da dükkânın kendi sayacından geçer; sayaç o aboneliğin tüketimini ölçer, enerji de oradan ilgili dairenin hattına verilir. Sayaç panosu bu sayaçları ve sayaç çıkışındaki koruma elemanlarını bir arada tutan kutudur. Apartmanlarda daire sayaçları bina girişinde ya da bodrumda tek bir panoda toplanabilir; müstakil bir yapıda tek sayaçlı bir kutu da olabilir.
İşlev bakımından sayaç panosu da bir elektrik panosu türüdür. Schneider Electric'in dağıtım panoları açıklaması, dağıtım panosunu gelen beslemeyi ayrı devrelere ayıran yapı olarak tanımlar; sayaç panosunda bu ayrım her abonenin hattı düzeyinde yapılır. Sayaçlar ise dağıtım şirketinin mührü ve denetimi altındadır, bu yüzden sayaca ve mühürlü bölüme dokunulmaz. Sayacın göstergelerinin ne anlattığını elektrik sayacı okuma rehberinde bulabilirsiniz.
Monofaze ve trifaze sayaç panosu farkı
Tek fazlı (monofaze) beslenen bir dairenin sayacı tek fazlı, üç fazlı (trifaze) beslenen bir yerinki üç fazlıdır; sayaç panosundaki bölme ve kutu da buna göre seçilir. Bir yerin tek ya da üç fazlı beslenmesi kurulu güce ve kullanılan cihazlara göre projede belirlenir. Panoda birden fazla sayaç varsa kutunun boyutu ve bölmeleri de sayaç sayısına göre değişir.
Sayaç panosu kofra ve daire panosundan nasıl ayrılır?
Binada elektrikle ilgili üç kutu birbirine karıştırılır. Kofra, binaya gelen besleme hattının girdiği ilk bağlantı kutusudur; ne işe yaradığı ve kimin müdahale edebileceği kofra rehberinde ayrıca anlatılır. Sayaç panosu bu girişten sonra gelir ve enerjiyi abonelere göre ölçüp ayırır.
Daire panosu ise dairenin içindedir ve dairenin hatlarını odalara, prizlere ve cihaz hatlarına böler. Daire panosundaki sigortalar, değerleri kabloya uygunsa her hattı aşırı yük ve kısa devreye karşı korur. Bir dairede neler bulunması gerektiği ev elektrik panosu rehberinde ele alınır.
| Kutu | Nerede bulunur | Ne yapar | Sizin sınırınız |
|---|---|---|---|
| Kofra | Binaya gelen besleme hattının girdiği yer | Binanın besleme girişini oluşturur | Kapağına dokunmayın; hasarı dağıtım şirketine ve bina yönetimine bildirin |
| Sayaç panosu | Bina girişinde, bodrumda ya da dış cephede | Her abonenin tüketimini ölçer ve hattını ayırır | Sayaç ve mühürlü bölüm dağıtım şirketinin denetimindedir; kapağı açmayın |
| Daire panosu | Dairenin içinde | Dairenin hatlarını ayırır ve korur | Koku, ısınma, duman ya da kararma yoksa ve panoya güvenle ulaşabiliyorsanız inen sigortayı bir kez kaldırın; yeniden atarsa ikinci kez kaldırmayın, ustaya bildirin. Kapağı usta açar |
Sayaç panosunda hangi korumalar bulunur?
Sayaç çıkışında sigorta, devre kesici ya da kaçak akım rölesi bulunabilir; bunların hangisinin sayaç panosunda, hangisinin daire panosunda olacağı evrensel bir kural değildir, binanın tek hat şemasına göre belirlenir. Kaçak akım rölesi (RCD) fark akımında, yani kaçakta açar; aşırı yük ve kısa devre sigortanın ya da devre kesicinin konusudur.
Üsküdar'daki bir apartmanda sayaç panolarındaki koruma farkı dikkat çekiciydi: Daire 1 ve 3'ün sayaç çıkışında 40 A / 300 mA, Daire 2, 4 ve 7'de 25 A / 30 mA kaçak akım rölesi takılıydı. Binanın ilk ana girişindeki yangın koruması (300 mA) ile sonrasındaki hayat koruması (30 mA) ayrı ayrı değerlendirildi.
Aynı ayrım başka bir yapıda konutun kendi panosu içinde de kurulabilir. Ortaköy'deki bir konutta eski panoyu sıfırdan yenilediğimiz işte, yeni panonun ana hattına 300 mA, gruplarına 30 mA kaçak akım röleleri kondu. Üst ve alt korumaların birlikte nasıl çalışacağını panolarda seçicilik rehberi anlatır; yalnız mA değerine bakmak bütün düzeni göstermez.
Dış mekân ve sıva üstü sayaç panosunda nelere bakılır?
Sayaç panosunun durduğu yer, kutunun nasıl seçileceğini belirler. Schneider Electric'in pano seçiminde çevre ve işletme ihtiyaçları sayfası, sıcaklık, nem, korozyon, toz ve darbe gibi çevre etkilerinin seçimde değerlendirildiğini; işletme, bakım ve gelecekteki değişim ihtiyaçlarının da ayrı tasarım girdileri olduğunu belirtir.
Dış cephede ya da su alabilecek bir bodrumdaki kutuda suya ve darbeye karşı koruma öne çıkar; koruma sınıfı (IP) ve darbe dayanımı (IK) gerçek yere göre seçilir. Sıva altı kutu duvara gömülür, sıva üstü kutu duvarın yüzeyine monte edilir; hangisinin uygun olduğu duvarın durumuna ve kutunun yerine bağlıdır.
Sayaç panosu hangi durumda yenilenir?
Su alan, nemli, kapağı kırık ya da kapağında yanık izi görülen bir sayaç panosu beklemeye bırakılmaz. Nem, bağlantı noktalarında oksitlenmeye ve ısınmaya yol açabilir; ısınmanın nedenleri ve riski pano ısınması ve yanık izi rehberinde anlatılır.
Haziran 2026'da Beşiktaş'ın Ortaköy semtindeki bir konutta sayaç panosu ve kofra yenilemesi yaptık. Sayaç panosu yıpranmıştı ve su alıyordu; sayaç çıkış sigortasının bağlantı noktalarında oksitlenme, ısınmadan bozulmuş kablo yalıtımı, pano içinde nem, toz ve kir vardı. Sayaç panosu ve kofra yenilendi, sayaç ve sigortalar yeni, kapaklı bir kutuya alındı, bağlantılar düzenlendi; sayaç tarafı daha güvenli hâle getirildi.
Daire panosunun hangi belirtilerde değişmesi gerektiği elektrik panosu ne zaman değişmeli rehberinde ayrıca ele alınır. Sayaç panosu ve kofra yenileme hakkında bilgi ve teklif için pano hizmetleri sayfasına bakabilirsiniz.
Sayaç panosunda neyi kendiniz yapabilirsiniz?
Apartmanlarda ortak alanda duran sayaç panosunda enerjili bağlantılar, sayaçlar ve mühürlü bölümler bir arada bulunur. HSE'nin elektrik güvenliği sayfası enerjili donanım üzerinde çalışmanın tam güvenli sayılamayacağını açıkça yazar; İngiltere'nin iş sağlığı kurumunun bu uyarısı sayaç panosu için de yol gösterir. Kapağı açmak, bağlantılara ya da sayaca dokunmak bu yüzden sizin işiniz değildir.
Sizin payınıza düşen, kutunun içine ve bağlantılara dokunmadan bakmak ve gördüğünüzü doğru yere iletmektir: sayaçtaki ya da mühürdeki hasarı dağıtım şirketine, sayaç çıkışındaki koruma, kablo ya da kutu sorununu ustaya.
Ortak alandaki sayaç çıkış koruması atmışsa önce koşullara bakın. Kutu kilitliyse, koruma elemanı mühürlü kapağın arkasındaysa ya da hangi bölmenin dairenize ait olduğundan emin değilseniz hiçbir kola dokunmayın; başka bir dairenin korumasını yanlışlıkla indirmek komşunuzun enerjisini keser, şüphede kaldığınızda bina yönetimine ve ustaya haber verin. Bu engellerin hiçbiri yoksa önce dairenizdeki açık cihazları kapatın. Koku, ısınma, duman ya da kararma yoksa ve panoya güvenle ulaşabiliyorsanız bir kez kaldırın; yeniden atarsa ikinci kez kaldırmayın, ustaya bildirin.
- Sayaç panosunun kapağının tam kapalı ve kırıksız olduğuna uzaktan bakın.
- Kutunun çevresinde su birikintisi ya da su akıntısı izi olup olmadığına bakın.
- Kapakta kararma, erime izi ya da yanık kokusu olup olmadığına kutuya dokunmadan bakın.
- Sayaç camında kırık ya da mühürde kopukluk görürseniz dağıtım şirketine bildirin.
- Duman, alev ya da yoğun yanık kokusu varsa yaklaşmayın; uzaklaşın ve 112'yi arayın.
Bu konudaki işlerimiz
Üsküdar'da bina ana girişindeki koruma: 300 mA yangın, 30 mA hayat koruması ayrımı
Aynı binanın sayaç panolarında iki farklı uygulama vardı: Daire 1 ve 3'te 300 mA, Daire 2, 4 ve 7'de 30 mA kaçak akım rölesi. Bu vakada binanın ilk ana girişindeki yangın koruması ile sonrasındaki hayat koruması ayrı değerlendirildi: 300 mA ana girişteki yangın koruması, 30 mA ise sonraki hayat koruması için ele alındı.
İşin tamamını inceleyin → — Üsküdar'da bina ana girişindeki koruma: 300 mA yangın, 30 mA hayat koruması ayrımı
Ortaköy'de eski ve riskli pano sıfırdan yenilendi
Eski panoda uygunsuz sigortalar ve bağlantılar vardı; tesisatta kaçak akım sorunları yaşanıyor, pano yangın riski taşıyordu. Pano söküldü; yenisi ana hatta 300 mA, gruplarda 30 mA kaçak akım röleleriyle kuruldu, her sigorta etiketlendi. Teslimde kaçak akım, gerilim, akım ve izolasyon testleri geçti; toprak ölçümü binada etkin topraklama olmadığını gösterdi ve ayrıca raporlandı.
İşin tamamını inceleyin → — Ortaköy'de eski ve riskli pano sıfırdan yenilendi
Ortaköy'de yıpranmış ve su alan sayaç panosu ile kofra yenilendi
Sayaç panosu yıpranmış, su alıyordu; sayaç çıkış sigortasının bağlantı noktalarında oksitlenme ve ısınmadan bozulmuş kablo yalıtımı vardı. Sayaç panosu ve kofra yenilendi; sayaç ve sigortalar yeni, kapaklı kutuya alındı.
İşin tamamını inceleyin → — Ortaköy'de yıpranmış ve su alan sayaç panosu ile kofra yenilendiSık sorulan sorular
Sayaç panosundaki koruma atarsa ne yapmalıyım?
Atmanın nedeni aşırı yük, kısa devre ya da kaçak akım olabilir; hangisi olduğunu elektrikçi inceler. Sayacın ya da mühürlü bölümün kapağını açmayın. Kutu kilitliyse, koruma elemanı mühürlü kapağın arkasındaysa ya da hangi bölmenin dairenize ait olduğundan emin değilseniz hiçbir kola dokunmayın, ustaya bildirin. Bu durumların hiçbiri yoksa önce dairenizdeki açık cihazları kapatın. Koku, ısınma, duman ya da kararma yoksa ve panoya güvenle ulaşabiliyorsanız bir kez kaldırın; yeniden atarsa ikinci kez kaldırmayın, ustaya bildirin.
Sayaçta kırık ya da mühürde kopukluk görürsem ne yapmalıyım?
Sayaç dağıtım şirketinin mührü ve denetimi altındadır; sayaca ve mühürlü bölüme dokunmayın. Gördüğünüz hasarı bölgenizdeki dağıtım şirketine bildirin. Sayaç çıkışındaki sigortada, kabloda ya da dairenize giden hatta bir sorun olduğunu düşünüyorsanız bunu da bir elektrikçiye inceletin.
Sayaç panosundan neden cızırtı ya da yanık kokusu gelir?
Cızırtı, gevşek ya da oksitlenmiş bir bağlantıdaki ark belirtisi olabilir; yanık kokusu ısınan bir yalıtımı gösterebilir. Kesin nedeni ancak usta yerinde inceleyerek bulur. Duman, alev ya da yoğun yanık kokusu varsa yaklaşmayın, uzaklaşın ve 112'yi arayın; bunlar yoksa kutuya dokunmadan ustaya haber verin.
Tekli sayaç panosu nerede kullanılır?
Tekli sayaç panosu, tek bir aboneliğin sayacını taşıyan kutudur; müstakil bir yapıda ya da binadan ayrı beslenen bir dükkânda görülebilir. Apartmanlarda daire sayaçları birden fazla bölmeli bir panoda bir arada bulunabilir. Hangisinin kullanılacağı abone sayısına ve kutunun yerine göre belirlenir.
Kaynaklar
Masal Elektrik · Bu rehberin yazarı
Masal Elektrik hakkında