Toroid kaçak akım rölesi, fark akımını iletkenleri saran ayrı bir akım trafosuyla algılayan, bir değerlendirme rölesiyle yorumlayan ve kesme işini açtırma bobini üzerinden şaltere yaptıran koruma düzenidir. Tek gövdeli kaçak akım rölesinin karşılamadığı akım değerlerindeki panolarda tercih edilebilir. Eşik, gecikme ve izleme ya da açtırma kararı projeye göre verilir.
- Toroid akım trafosu fark akımını algılar, devreyi kendisi açmaz.
- Değerlendirme rölesi eşiği ve gecikmeyi denetleyip çıkış kontağını kapatır.
- Devreyi, açtırma bobiniyle tetiklenen şalter açar.
- Sistem yalnız alarm veren izleme düzeninde de kurulabilir.
Toroid kaçak akım rölesi hangi panolarda kullanılır?
Konut ve küçük işyeri panolarında kaçak akım koruması, algılama ile kesmeyi tek gövdede toplayan modüler kaçak akım rölesiyle yapılır. Panodan geçen akım bu cihazların karşılayabildiği değerin üzerine çıktığında ya da eşik ve gecikmenin ayarlanması istendiğinde algılama, değerlendirme ve kesme ayrı parçalara bölünebilir.
Hangi çözümün seçileceği akım değerine, ürün seçeneklerine ve projeye bağlıdır; belirli bir amper değerinin üstünde toroidin kendiliğinden gerektiği söylenemez. Büyük panolarda koruma seçimi hakkında bilgi ve teklif için pano hizmetleri sayfasına bakabilirsiniz.
| Özellik | Tek gövdeli kaçak akım rölesi | Toroid düzeni |
|---|---|---|
| İşlev yapısı | Algılama ve kesme aynı gövdede | Algılama, değerlendirme ve kesme ayrı parçalarda |
| Devreyi açan | Kendi kontakları | Açtırma bobiniyle tetiklenen şalter |
| Eşik ve gecikme | Ürün etiketindeki değer | Bazı modellerde ayarlanabilir; ayar aralığı ürün belgesindedir |
| Alarm seçeneği | Kaçakta devreyi açar | Açtırma ya da yalnız uyarı veren izleme olarak kurulabilir |
Toroid akım trafosu fark akımını nasıl algılar?
Akım trafosu, korunan hattın iletkenlerini halka biçimli gövdesiyle saran bir algılayıcıdır. Giden ve dönen akımlar arasında fark yoksa halkadaki manyetik etkiler birbirini dengeler ve trafo kayda değer bir sinyal üretmez.
Hattın bir noktasında akımın bir kısmı toprağa kaçtığında bu denge bozulur; Schneider Electric'in artık akım açıklamasına göre giden ve dönen akımlar arasındaki bu fark artık akım olarak adlandırılır. Trafo bu farkı küçük bir sinyale çevirip değerlendirme rölesine iletir; devreyi kendisi açmaz.
Değerlendirme rölesi ve açtırma bobini TMŞ'yi nasıl açtırır?
Değerlendirme rölesi trafodan gelen sinyali kendi eşik ve gecikme değeriyle karşılaştırır. Fark akımı eşiği gecikme süresi boyunca aşarsa röle çıkış kontağını kapatır. Röle ana devreyi kendisi kesmez; komutu şaltere bağlı açtırma bobinine aktarır.
Açtırma bobini, değerlendirme rölesinin kontağı kapandığında yardımcı gerilimle enerjilenen ve şalterin mandalını düşüren elemandır. Şalterin kendi koruma ayarları ise başka bir konudur: Schneider Electric'in devre kesici özellikleri sayfasına göre aşırı yük açtırma eşiği, kısa devre açtırma eşiğiyle birlikte ele alınır. Bu ayarların seçimi TMŞ ve kompakt şalter rehberinde anlatılır.
Kaçak akım ile kısa devre ayrı arızalardır ve ayrı korumaların konusudur. Ümraniye'deki bir işletmede bu iki arıza da bulundu ve ana TMŞ (kompakt şalter) değiştirildi.
Sistem açtığında ya da alarm verdiğinde ne yapılır?
Şalter açtıysa ya da değerlendirme rölesi uyarı veriyorsa sistem bir kaçak görmüş olabilir; nedenin trafoda, rölede, bobinde ya da hatta olduğunu ayırmak ustanın işidir. Size düşen, güvenli kalmak ve gördüğünüzü ustaya doğru aktarmaktır.
- Duman, alev ya da yoğun yanık kokusu varsa uzaklaşın ve 112'yi arayın.
- Duman, alev ya da yoğun yanık kokusu yoksa ve panoya güvenle ulaşabiliyorsanız, pano kapağını açmadan değerlendirme rölesinin göstergesinde uyarı olup olmadığına bakın.
- Aynı koşulla şalter kolunun hangi konumda durduğunu not edin; şalteri yeniden devreye almayı yetkin elektrikçiye bırakın.
- Değerlendirme rölesinde ayar değiştirmeyin; göstergedeki uyarıyı ustaya olduğu gibi iletin.
İzleme ile açtırmalı koruma arasındaki fark nedir?
Açtırmalı düzende değerlendirme rölesi, eşiği aşan kaçakta şalteri açtırır. İzleme düzeninde ise aynı sinyal şalteri açmaz; yalnız sesli ya da ışıklı uyarı verir ve kaçağı bakım ekibine bildirir.
İzleme, ani kesintinin üretimi ya da hizmeti durduracağı yerlerde düşünülebilir; ancak kaçağı kesmez, yalnız haber verir. İzleme mi açtırma mı yapılacağı proje ve geçerli kurallara göre belirlenir.
Eşik ve gecikme ayarı neye göre belirlenir?
Bazı modellerde eşik ve gecikme ayarlanabilir; ayar aralığı ürün belgesindedir. Ayarlanabilir gecikme, ana panodaki koruma ile alt panolardaki kaçak akım röleleri arasında seçicilik kurulmasına imkân verir; seçiciliğin gerçekten sağlandığı ayrıca doğrulanır. Amaç, alt panodaki küçük bir kaçağın bütün tesisi karanlıkta bırakmamasıdır.
Kademeli korumada üst ve alt kaçak akım röleleri birbirine göre değerlendirilir. Üsküdar'daki bir apartmanda sayaç panolarındaki röleler daireden daireye farklıydı; binanın ilk ana girişindeki 300 mA yangın koruması ile sonrasındaki 30 mA hayat koruması ayrı değerlendirildi. Bu değerlerin hangi devrede nasıl seçildiği 30 mA ile 300 mA arasındaki seçim rehberinde anlatılır.
Ayarlar neden ustaya bırakılmalı?
Ayarlar şalterin anma akımı, korunan hatlar ve topraklama düzeni birlikte değerlendirilerek seçilir. Yanlış seçilmiş bir gecikme, kaçağın gereğinden uzun sürmesine ya da gereksiz açmalara yol açabilir. Ayar değişikliği ürün belgesine göre yetkin elektrikçinin işidir.
Toroid sistemin testi neden planlı yapılır?
Toroid düzeninde test yalnız değerlendirme rölesini değil, trafo, röle, bobin ve şalterden oluşan zincirin tamamını ilgilendirir. Röle üzerindeki test işlevi ürün belgesine göre, planlı bir kesintiyle yetkin kişi tarafından denenir; çünkü açma bütün tesisin enerjisini kesebilir.
Test sırasında şalter açmazsa sorun her zaman rölede değildir: trafo ile röle arasındaki sinyal hattı, bobinin beslemesi ya da şalterin mekanizması da zincirin halkalarıdır. Hangi halkada sorun olduğunu usta ölçümle ayırır; bu ölçümlerin neyi gösterdiği kaçak akım rölesi testi rehberinde genel düzeyde anlatılır.
Bu konudaki işlerimiz
Ümraniye'de işletmede ana TMŞ değişimi, kısa devre ve kaçak akım arızası
İşletmede kısa devre ve kaçak akım arızası bulundu; ana TMŞ (kompakt şalter) değiştirildi.
İşin tamamını inceleyin → — Ümraniye'de işletmede ana TMŞ değişimi, kısa devre ve kaçak akım arızası
Üsküdar'da bina ana girişindeki koruma: 300 mA yangın, 30 mA hayat koruması ayrımı
Aynı binanın sayaç panolarında iki farklı uygulama vardı: Daire 1 ve 3'te 300 mA, Daire 2, 4 ve 7'de 30 mA kaçak akım rölesi. Bu vakada binanın ilk ana girişindeki yangın koruması ile sonrasındaki hayat koruması ayrı değerlendirildi: 300 mA ana girişteki yangın koruması, 30 mA ise sonraki hayat koruması için ele alındı.
İşin tamamını inceleyin → — Üsküdar'da bina ana girişindeki koruma: 300 mA yangın, 30 mA hayat koruması ayrımıSık sorulan sorular
Toroid sistemi kim, hangi koşulda kurar?
Toroid trafonun, değerlendirme rölesinin ve açtırma bobininin montajı ile bağlantısı ürün belgelerine göre, enerjisi kesilmiş panoda yetkin bir elektrikçi tarafından yapılır. Parçaların birbirine ve şaltere uyumu kurulumdan önce projede belirlenir; kurulumdan sonra zincirin bütünü planlı bir kesintiyle denenir.
Açtırma bobini ne işe yarar?
Açtırma bobini, değerlendirme rölesinin kontağı kapandığında yardımcı gerilimle enerjilenen ve şalterin mandalını düşüren elemandır. Değerlendirme rölesi kaçağı yalnız algılayıp komut verir; devreyi açan, bobinin tetiklediği şalterdir. Bu yüzden bobinin kullanılan şalterle uyumlu olması gerekir.
TMŞ tek başına kaçak akımda neden atmaz?
TMŞ aşırı yükte ve kısa devrede devreyi açar; fark akımını ölçmez, bu yüzden küçük kaçaklarda açmaz. Büyük bir faz–toprak arızasında aşırı akım koruması olarak açıp açmayacağı topraklama düzenine bağlıdır. Küçük kaçakları görmek için toroid düzeni ya da kaçak akım rölesi kullanılır.
Küçük panolara toroid takılır mı?
Hangi çözümün seçileceği akım değerine, ürün seçeneklerine ve projeye bağlıdır. Konut ve küçük işyeri panolarında kaçak akım koruması tek gövdeli kaçak akım rölesiyle sağlanabilir; ayrık bir zincir kurmak parça ve bağlantı sayısını artırır. Karar ustanın yük ve koruma değerlendirmesiyle verilir.
Kaynaklar
Masal Elektrik · Bu rehberin yazarı
Masal Elektrik hakkında