Kaçak akım rölesi yağmurda atıyorsa su ya da nem alan bir priz, dış aydınlatma, bağlantı kutusu ya da pano akla gelir; ama yağmurla aynı anda atması kaynağı kesin göstermez. Islak alana yaklaşmayın. Koku, ısınma, duman ya da kararma yoksa ve panoya güvenle ulaşabiliyorsanız bir kez kaldırın; yeniden atarsa ikinci kez kaldırmayın, ustaya bildirin.
- Atmanın yağmurdan önce mi, yağmur sırasında mı, sonra mı olduğunu ve etkilenen alanı not edin.
- Balkon prizi, bahçe aydınlatması, tabela ve dış pano ayrı ayrı incelenir.
- Kuruyunca elektriğin geri gelmesi arızanın geçtiği anlamına gelmez.
- Duman, alev ya da yoğun yanık kokusu varsa ortamdan uzaklaşın ve 112'yi arayın.
Kaçak akım rölesi yağmurda atıyorsa bu neyi gösterir?
Rölenin yağmur başladığında ya da yağmurdan sonra atması, suyun bir yerde elektrik tesisatına ulaştığını düşündürür. Ama bu zaman ilişkisi balkon prizinin, bir armatürün ya da rölenin arızalı olduğunu kendi başına söylemez; su başka bir bölüme ulaşmış ya da atma başka bir nedenden gelmiş olabilir. Nedeni görmek için yağmur altında cihaz çalıştırarak deneme yapmayın.
Zamanla birlikte etkilenen alanı da not edin: yalnız dış aydınlatmanın mı, bir odanın mı, yoksa bütün dairenin mi elektriği gitti? Kuruduktan sonra elektriğin yeniden gelmesi arızanın giderildiği anlamına gelmez; su yeniden ulaştığında aynı atma tekrarlanabilir.
Suyun nereden girdiğini bulmak için çatıya çıkmayın, dış kabloya uzanmayın, kapalı bir bağlantıyı açmayın; gördüğünüzü anlatmanız yeterli. Usta elektrik tarafını inceler; suyun yapıdan geldiği anlaşılırsa bunun ayrı bir iş olduğunu size söyler.
Kaçak akım rölesi yağmuru algılar mı?
Algılamaz; röle yağmuru ya da nemi ölçmez. Su ya da nem bir bağlantı noktasına ulaştığında yalıtım zayıflar ve akımın küçük bir kısmı toprağa kaçar; kaçak akım rölesi giden ve dönen akım arasındaki bu farkı görüp açar. Rölenin açması hangi priz ya da armatürün sorunlu olduğunu söylemez, yalnız korunan bölümde bir kaçak olduğunu gösterir.
Schneider Electric'in rutin kontrol kılavuzu, rölenin TEST düğmesinin cihazın kaçak akımda açma yeteneğini kontrol ettiğini anlatır. Düğme rölenin açabildiğini gösterir; açma süresini ve hassasiyetini ölçmez, hangi dış bağlantıya su girdiğini de göstermez.
Bu ayrım iki yanlış kararı önler: dış alan diye atmayı normal saymak ve atmayı durdurmak için rölenin hassasiyetini değiştirmek. İkisi de kaçağı yerinde bırakır. Koruma elemanını devreden çıkarmayın; onarımın gerekçesini ustanızdan öğrenin.
Yağmurda hangi noktalar su ve nem alır?
Suya açık noktalar balkon ve teras prizleri, bahçe ve cephe aydınlatması, tabelalar, klima dış ünitesinin bağlantısı ve dış mekândaki bağlantı kutularıdır. Sorun yalnız görünen üründe değil, ona giden kabloda ve bağlantı noktasında da olabilir. Bu yüzden bir armatürün ya da prizin değişmesi, bütün kablo güzergâhının yenilendiği anlamına gelmez.
Balkon prizi ve kabloları
Halkalı'daki bir dairede iki koruma birden düşüyordu: hem kaçak akım rölesi hem sigorta. Usta pano ve tesisat gruplarını inceleyip ölçtüğünde kaynağın, balkondaki prizin aldığı su ve nem olduğu ortaya çıktı. Nem alan balkon prizinin onarımında balkona nemli yere uygun bir priz yapıldı; kablolar su almayacak şekilde yeniden uygulandı ve arıza böylece çözüldü.
Kış bahçesi, aydınlatma ve bağlantı noktaları
Bebek'teki kış bahçesi aydınlatmalarının yenilenmesi işinde aydınlatmalar arızalanmıştı; armatürler ve bağlantı noktaları su ve nem almıştı. Arızalı aydınlatmalar değiştirildi, mevcut kablo düzeninin bağlantı noktaları IP65 buat ve su geçirmez yalıtımla düzenlendi.
Bu işte belirti rölenin atması değil, aydınlatmaların arızalanmasıydı. Yine de nemli bir alanda bağlantı noktasının armatürün kendisi kadar önem taşıdığını gösteriyor.
Dışarıya uygun yeni bir ürün yeterli mi?
Dış ortama uygun bir priz ya da armatür seçmek işin bir parçasıdır; ürünün takıldığı bağlantı noktası, kablonun girişi ve güzergâhı da suya karşı korunmalıdır. Bebek'teki işte kullanılan buat ve yalıtım o alanın ihtiyacına göre seçildi; her dış alan için aynı ürünün yeterli olacağı söylenemez. Hangi ürünün nereye uygun olduğunu, yerin koşullarına bakarak usta belirler.
Yağmurla ilgisi olmayan bir bağlantı hatası da röleyi attırabilir mi?
Evet. Ortaköy'deki bir konutta kaçak akım rölesi kaldırıldığı anda atıyordu; hattın nötrü kopmuş ve yan priz hattından alınmıştı. Nötr ve linye arızasının giderilmesi için linye yenilendi, nötr panodan kendi hattıyla çekildi ve röle devrede kaldı. Bu işin yağmurla ilgisi yoktu; yağmurlu bir günde başlayan atma da böyle bir bağlantı hatasından gelebilir.
Yağmurla aynı gün görülen her atma su kaçağı değildir. Cihaz, hat ve bağlantı kaynaklı nedenleri kaçak akım rölesini attıran nedenler yazısında ayrıca anlattık. İşletmelerdeki trifaze kaçak akım rölesi de aynı nedenle atabilir.
Su dış panoya ya da sayaç panosuna ulaştıysa ne yapılır?
Su almış bir panoya yaklaşmayın; kapağını açmak ya da içini kurutmak sizin işiniz değildir. Usta panodaki elektrik hasarını inceler; suyun yapıdan geldiği anlaşılırsa bunun giderilmesi ayrı bir iştir.
Dış pano yenilense bile su girişi sürdükçe sorun tekrarlayabilir. Teslimde panoda neyin değiştiğini ve su girişi için ayrıca ne yapılması gerektiğini ayrı ayrı öğrenin.
Su varken hangi denemelerden uzak durmalısınız?
Islak bir bağlantıyı kurutmak için kapak açmayın, saç kurutma makinesi ya da ısıtıcı tutmayın, su almış bir ürünü yeniden çalıştırmayın. Panonun ya da prizin ısınıp ısınmadığını elle yoklamayın. Röleyi devreden çıkarmak ya da hassasiyetini değiştirmek de çözüm değildir.
Su baskınında panoya ya da prizlere ulaşmak için suya basmayın. Duman, alev ya da yoğun yanık kokusu fark ederseniz ortamdan uzaklaşın ve 112'yi arayın; fotoğraf çekmek için de riskli bir alana yaklaşmayın. Panoya kuru bir zeminden ulaşabiliyorsanız röleye dokunmadan önce panonun kapağına, altındaki duvara ve zemine bakın; oralarda ıslaklık görürseniz geri çekilip ustaya haber verin. Her şey kuruysa şu sınır geçerli: Koku, ısınma, duman ya da kararma yoksa ve panoya güvenle ulaşabiliyorsanız bir kez kaldırın; yeniden atarsa ikinci kez kaldırmayın, ustaya bildirin.
Ustaya hangi bilgiyi vermelisiniz?
Atmanın yağmurdan önce mi, yağmur sırasında mı, sonra mı olduğunu ve hangi alanın etkilendiğini anlatın. Atma kuru havada da oluyorsa bunu da söyleyin; bu bilgi aramanın yalnız dış noktalarla sınırlı kalmamasını sağlar.
Suyu gördüğünüz yer ile elektriğin gittiği yer aynı olmayabilir; ikisini tahminle birleştirmeden aktarın. Yeni bir tadilat, değişen bir aydınlatma ya da bilinen bir sızıntı varsa onu da ekleyin. Fotoğraf çekmek güvenli değilse çekmeyin; anlatmanız da yeterli.
| Gördüğünüz | Ustaya aktarın | Henüz şunu göstermez |
|---|---|---|
| Yağmurdan sonra atma | Saat ve etkilenen alan | Sorunun tek bir nemli prizde olduğunu |
| Dış aydınlatmada arıza | Armatürün yeri ve dışarıdan görünüşü | Rölenin kendisinin arızalı olduğunu |
| Sayaç panosunda su | Panonun yeri ve suyun nereden geldiği | Panonun içinin güvenli olduğunu |
| Kuruyunca elektriğin gelmesi | Önce ve sonra neyin değiştiği | Arızanın giderildiğini |
Usta yağmurda atan röleyi nasıl inceler?
Usta dışarıya açık noktaları tek tek ele alır: balkon ve teras prizleri, bahçe ve cephe aydınlatması, tabela, klima dış ünitesinin bağlantısı ve dış bağlantı kutuları. Rölenin kendisinin doğru açıp açmadığı ile hatlardaki kaçak ayrı ayrı kontrol edilir.
Schneider Electric'in kılavuzu, kendi koruma cihazlarının kurulum, bakım ve değişiminin yetkin bir elektrikçi işi olduğunu belirtir. Arıza tespiti ve onarım talebinizde olayın zamanını, etkilenen alanı ve gördüğünüz suyu anlatın; dış alana erişim gerekiyorsa bunu önceden konuşun.
Teslimde hangi prizin, armatürün ya da bağlantının değiştiğini ve hangi kontrolün yapıldığını öğrenin. Suyun girişini kesecek bir yapı işi gerekiyorsa bunun elektrik işinden ayrı olduğunu bilin ve kimin yapacağını sorun.
- Yağmur zamanını ve etkilenen alanı anlatın.
- Kuru havada da atıp atmadığını belirtin.
- Dışarıdaki priz, aydınlatma ve tabelaların yerini söyleyin.
- Su girişinin ayrı bir iş gerektirip gerektirmediğini sorun.
- Teslimde değişen parçaları ve yapılan kontrolü öğrenin.
Bu konudaki işlerimiz
Bebek'te kuaför salonunun kış bahçesinde nemden bozulan aydınlatmalar yenilendi
Kış bahçesindeki aydınlatmalar su ve nem nedeniyle arızalanmıştı. Arızalı armatürler değiştirildi; kablo bağlantı noktaları IP65 buat ve su geçirmez yalıtımla yeniden yapıldı.
İşin tamamını inceleyin → — Bebek'te kuaför salonunun kış bahçesinde nemden bozulan aydınlatmalar yenilendi
Halkalı'da hem kaçak akım hem sigorta atıyordu: kaynak nem alan balkon prizi
Pano ve tesisat grupları tek tek incelendi, ölçümler yapıldı; sorunun balkondaki prizin su ve nem almasından kaynaklandığı anlaşıldı. Balkona nemli yere uygun priz takıldı, kablolar su almayacak şekilde yeniden yapıldı.
İşin tamamını inceleyin → — Halkalı'da hem kaçak akım hem sigorta atıyordu: kaynak nem alan balkon prizi
Ortaköy'de kaçak akım rölesi devrede kalmıyordu: nötr ve linye arızası giderildi
Kaçak akım rölesi devrede kalmıyordu. Kaçak akım pensi hatta 73,7 mA gösterdi; hattın nötrünün kopuk olduğu ve nötrün yan priz hattından alındığı tespit edildi. Sorunlu linye yenilendi, nötr panodan kendi hattıyla çekildi; tekrar ölçümde kaçak normal seviyeye döndü.
İşin tamamını inceleyin → — Ortaköy'de kaçak akım rölesi devrede kalmıyordu: nötr ve linye arızası giderildiSık sorulan sorular
Yağmurda kaçak akım rölesi atıyor, sorun kesin balkon prizinde mi?
Kesin değildir. Balkon prizi bakılacak noktalardan biridir; ama dış aydınlatma, tabela, klima dış ünitesinin bağlantısı, bir bağlantı kutusu ya da pano da su almış olabilir. Hangisi olduğunu usta ölçümle bulur. Siz yağmur altında cihaz çalıştırarak arama yapmayın; atmanın zamanını ve etkilenen alanı anlatın.
Kuruyunca elektrik geldiyse arıza geçmiş sayılır mı?
Sayılmaz. Bağlantı kuruduğunda kaçak azalır ve röle yeniden kalkabilir; ama yalıtımı bozan su ya da nem bir sonraki yağmurda yine ulaşabilir. Kapağı açıp kurutmayın, ürünü yeniden çalıştırarak sınamayın. Kuruduktan sonra çalıştığını da ustaya anlatın; bu bilgi suyun ulaştığı yeri bulmaya yardım eder.
Yağmurda kaçak akım rölesi ile birlikte sigorta da atabilir mi?
Atabilir. İki koruma farklı şeye bakar: röle kaçağa, sigorta aşırı akıma ve kısa devreye. Halkalı'daki dairede hem kaçak akım rölesi hem sigorta atıyordu ve kaynak su ve nem alan balkon prizi çıktı. Hangi elemanların indiğini dışarıdan görüp ustaya söyleyin.
Dış mekâna uygun yeni priz her su sorununu çözer mi?
Her zaman değil. Prizin dışarıya uygun olması gerekir, ama kablonun girişi, bağlantı noktası ve suyun geldiği yer de ele alınmalıdır. Halkalı'daki işte de yalnız priz değil, kablolar da su almayacak biçimde yeniden yapıldı. Teslimde nelerin değiştiğini ve açık kalan bir su sorunu olup olmadığını öğrenin.
Su alan sayaç panosunun kapağını fotoğraf için açabilir miyim?
Açmayın ve fotoğraf için ıslak bir panoya yaklaşmayın. Sayaç bölümü dağıtım şirketinin mührü ve denetimi altındadır; oraya müdahale edilmez. Panonun yerini, suyun nereden geldiğini ve hangi bölümlerin etkilendiğini anlatmanız yeterlidir. Ortak alandaki bir pano için erişim bina yönetimiyle birlikte planlanır.
Yeni bir kaçak akım rölesi takmak yağmurda atmayı önler mi?
Önlemez. Röle görevini yapıyorsa yenisi de aynı kaçakta atar. Hassasiyeti daha düşük bir röle seçmek ya da röleyi devreden çıkarmak ise kaçağı yerinde bırakır ve korumayı zayıflatır. Rölenin değişmesi gerekiyorsa bu karar ancak rölenin test edilmesinden sonra verilir.
Kaynaklar
Masal Elektrik · Bu rehberin yazarı
Masal Elektrik hakkında