Bir klimanın kaç amper çektiğini etiketinde yazan anma akımı gösterir; etikette yalnız giriş gücü varsa akım, gücün gerilime bölünmesiyle (I = P / U) yaklaşık bulunur. Örneğin etiketinde 1100 W yazan bir klima 230 V'ta yaklaşık 4,8 A çeker; kompresörlü cihazda gerçek akım bu hesaptan daha yüksek olabilir. Kalkış anındaki kısa süreli akım ise ayrıca değerlendirilir.
- BTU soğutma kapasitesidir; elektrik gücünü doğrudan göstermez.
- Rezistanslı fırın ve şofbende I = P / U sonucu gerçeğe yakındır.
- Aynı hatta çalışan cihazların akımları toplanır.
- Hattın kablosu ve sigortası bu toplam akıma göre seçilir.
Bir cihazın çektiği akım nasıl hesaplanır?
Akım (amper), bir cihazın hattan çektiği elektrik miktarıdır ve kablo ile sigorta seçimi bu değere göre yapılır. Etikette anma akımı yazıyorsa onu esas alırsınız. Yalnız güç yazıyorsa akım, güç gerilime bölünerek bulunur; bu ilişkiyi güç ve akım hesabının temelleri rehberinde ayrıntılı anlattık.
Etikette watt (W) yazıyorsa bu cihazın aktif gücüdür. Isıtıcı gibi rezistanslı cihazlarda güç faktörü 1'e yakın olduğu için watt değerini gerilime bölmek gerçeğe yakın sonuç verir. Kompresör ya da motor içeren cihazlarda güç faktörü 1'den küçük olabilir; aynı watt değerinde çekilen akım bu hesaptan daha yüksek çıkar.
Etikette voltamper (VA) yazıyorsa bu görünür güçtür ve gerilime bölündüğünde akımı doğrudan verir. Çalışan bir cihazın gerçek akımını ölçmek uzman işidir; bu ölçümde kullanılan aleti pens ampermetre rehberinde anlattık. Faz kaleminin sınırları da buna yetmez: faz kalemi yalnız gerilim varlığına işaret eder, akım göstermez.
| Örnek etiket gücü ve hesap | Bu sonuç ne anlatır? |
|---|---|
| 800 W, 230 V'ta yaklaşık 3,5 A | Yalnız örnek; motorlu cihazda gerçek akım daha yüksek olabilir |
| 1100 W, 230 V'ta yaklaşık 4,8 A | Kompresörlü klimada alt tahmin; etiketteki anma akımı esas alınır |
| 2500 W, 230 V'ta yaklaşık 10,9 A | Rezistanslı fırında gerçeğe yakın |
| 7000 W, 230 V'ta yaklaşık 30,4 A | Ani su ısıtıcısında gerçeğe yakın; ayrı hat gerektirir |
Klima kaç amper çeker ve kapasiteye göre nasıl değişir?
Klimanın BTU değeri soğutma ya da ısıtma kapasitesini anlatır, elektrik gücünü değil. Aynı BTU sınıfındaki iki model, verimliliğine ve teknolojisine göre farklı giriş gücü çekebilir. Bu yüzden kapasiteden akım tahmin etmek yerine cihazın kendi etiketine bakmak gerekir.
İnverterli klimalar kompresör devrini ihtiyaca göre ayarlar; ilk soğutmada yüksek güçte çalışıp hedef sıcaklığa yaklaşınca tüketimi düşürebilir. Hat ve sigorta hesabında etiketteki en yüksek giriş gücü ya da anma akımı esas alınır.
Hattın ve sigortanın bu yüke göre seçilmemiş olması, klima çalışınca sigortanın atması nedenlerinden biridir. Cihaz arızası ya da kaçak gibi başka nedenler de vardır; o ayrımı ilgili rehberde ele aldık.
9000 ve 12000 BTU klima kaç amper çeker?
Bu sınıflar için sabit bir amper değeri yoktur; aşağıdaki watt değerleri belirli bir BTU sınıfının tipik değeri değil, hesabı göstermek için seçilmiş örneklerdir. Etiketinde 800 W giriş gücü yazan bir klima 230 V'ta yaklaşık 3,5 A çeker.
Halk arasında 12'lik denen 12000 BTU sınıfında da değer modele göre değişir. Etiketinde 1100 W yazan bir klima 230 V'ta yaklaşık 4,8 A çeker; kompresör nedeniyle gerçek anma akımı biraz daha yüksek olabilir.
18000 ve 24 binlik klima kaç amper çeker?
Kapasite büyüdükçe giriş gücü de artma eğilimindedir, ama kesin değer yine etikettedir. Etiketinde 1600 W yazan bir klima 230 V'ta yaklaşık 7,0 A, 2200 W yazan bir klima ise yaklaşık 9,6 A çeker.
Bu büyüklükteki bir klimanın hangi hattan beslendiği, akım değeri kadar belirleyicidir. Nişantaşı'ndaki bir parfümeri mağazasında yanan panoyu incelediğimizde iki klima hattının odadaki prizlerden alındığını, aynı hatta fan, havalandırma ve bilgisayar gibi başka yüklerin de bulunduğunu gördük. Üç hat taşıyabileceğinden fazla akım taşıyıp ısınmıştı ve sigortaların amperi hatlara uygun olmadığı için atmamışlardı. Pano uygun sigorta ve elemanlarla yeniden yapıldı, klimalara panodan ayrı yeni hatlar çekildi.
Fırın ve elektrikli şofben kaç amper çeker?
Fırın, ocak ve ani su ısıtıcısı (elektrikli şofben) gibi rezistanslı cihazlar, evdeki yüksek güçlü yüklerdendir. Gücü neredeyse tamamen ısıya çevirdikleri için etiketteki watt değerini 230 V'a bölmek bu cihazlarda gerçeğe yakın bir akım verir. Bu cihazlar aynı priz hattında birlikte çalıştığında akımları toplanır.
Fırın kaç amper çeker?
Fırının akımı da etiketindeki güçten hesaplanır: etiketinde 2500 W yazan bir fırın 230 V'ta yaklaşık 10,9 A çeker. Bu değer rezistansların hepsi aynı anda çalıştığındaki akımdır.
Fırın çalıştığı süre boyunca aralıksız aynı akımı çekmez. Termostat ayarlanan sıcaklığa ulaşınca rezistansları keser, sıcaklık düşünce yeniden devreye alır. Hat hesabı yine bu en yüksek akıma göre yapılır.
Elektrikli şofben kaç amper çeker?
Ani su ısıtıcısı suyu akarken ısıttığı için yüksek güç çeker. Etiketinde 7000 W yazan bir şofben 230 V'ta yaklaşık 30,4 A çeker; bu akım sıradan bir priz hattının taşıyacağı yükün üzerindedir.
Bu yüzden böyle bir cihaz, uygun kesitte ve kendi sigortasıyla panodan ayrı çekilmiş bir hat ister; bu hat elektrik tesisatı ve tadilat işidir. Cihazın zayıf bir priz hattına bağlanması, fırın ya da şofben çalışınca sigortanın atması nedenlerinden biridir.
10 kW rezistans kaç amper çeker?
Kazan ya da endüstriyel ısıtıcılarda kullanılabilen 10 kW'lık bir rezistans tek fazda beslenirse 230 V'ta yaklaşık 43,5 A çeker. Bu, bir konut hattı için oldukça büyük bir yüktür.
Bu güçteki ısıtıcılar üç fazlı beslenebilir. Üç fazda güç P = √3 × U × I ile hesaplanır; dengeli yük varsayımıyla aynı 10 kW, 400 V'ta faz başına yaklaşık 14,4 A akım demektir. Hangi beslemenin uygun olduğuna cihazın bağlantı şeması ve tesisatın durumu birlikte bakılarak karar verilir.
Kalkış akımı (demeraj) sürekli çalışma akımından nasıl ayrılır?
Kompresör, fan ya da pompa gibi motor içeren cihazlar ilk çalışma anında anma akımlarının birkaç katı akım çekebilir. Buna kalkış ya da demeraj akımı denir; ne kadar süreceği motora ve yol verme biçimine bağlıdır. İnverterli klimada kompresör bir sürücü üzerinden hızlandığı için kalkış davranışı farklı olabilir.
Motorlu yüklerde koruma seçilirken sürekli çalışma akımının yanında motorun devrini alma süresi de hesaba katılır. Schneider Electric'in aşırı yük rölesi kılavuzu, akım eşiğini ve açma sınıfını ayrı koruma ayarları olarak ele alır; bu ayarlar motora ve kalkış süresine göre seçilir.
Devre kesicide ise kısa devre düzeyindeki yüksek akımı ayrı bir mekanizma algılar; Schneider Electric'in kurulum kılavuzu bunu elektromanyetik açtırıcı olarak tanımlar. Kalkış akımı ile kısa devre farklı durumlardır; koruma bu cihaza uygun seçilmemişse sağlıklı bir kalkış da devreyi kesebilir.
Tesisatınız bu akımı taşıyabilir mi?
Aynı hatta çalışan cihazların akımları toplanır. Örneğin 1100 W'lık bir klima ile 2500 W'lık bir fırın aynı hatta birlikte çalışırsa 230 V'ta toplam yaklaşık 15,7 A çekilir. Hattın kablosu ve sigortası tek cihaza değil, bu toplam yüke göre değerlendirilir.
Hesaplanan akımın güvenle taşınması, kablonun taşıyabileceği akım ile doğrudan ilgilidir. Kapasitesinin üzerinde akım taşıyan kablo ısınır ve yalıtımı zarar görebilir; bu yüzden evdeki sigorta değerleri cihaza göre değil, kablonun kesitine göre seçilir. Eski hatların yalıtımının durumu gerektiğinde izolasyon direnci testi ile değerlendirilir.
Koruma elemanının akım değeri de beslediği yüke uygun olmalıdır. Esenyurt'taki Torium AVM'de bir mağazanın bazı aydınlatmaları yanmıyordu; aydınlatma arızasının incelemesinde panodaki pako şalterin gerekli gücü taşımadığı için yandığını bulduk. Yerine uygun amperde pako şalter takılıp devreye alındı ve arıza çözüldü.
Kalıcı uzatma kablosu da bu zincirin zayıf halkası olabilir. ABD CPSC'nin ev elektrik güvenliği listesi, uzatma kablolarının kalıcı kullanımını sabit ev tesisatından daha az güvenli sayar ve ihtiyaç olan yere priz eklenmesini önerir. Yük dağılımının ve hatların değerlendirilmesi için elektrik arıza servisi desteği alabilirsiniz.
- Yüksek güçlü cihazların takılı olduğu prizlerde kararma, erime ya da ısınma olup olmadığına bakın.
- Güçlü bir cihaz çalışırken panodan cızırtı ya da uğultu gelip gelmediğine dikkat edin.
- Şofben, fırın ya da klimayı kalıcı olarak uzatma kablosu veya çoklu priz üzerinden çalıştırmayın.
- Yeni bir yüksek güçlü cihaz almadan önce etiketindeki gücü ya da anma akımını not edip ustaya iletin.
Bu konudaki işlerimiz
Nişantaşı'nda parfümeri mağazasında içeriden yanan pano yenilendi
İşletmenin bir bölümünde elektrik yoktu. Pano içeriden yanmıştı: üç hat aşırı akım taşıyıp ısınmış, sigorta amperleri hatlara uygun olmadığı için atmamıştı. İki klima hattı odadaki prizlerden alınmıştı. Pano uygun sigorta ve elemanlarla yeniden yapıldı, klimalara panodan ayrı hatlar çekildi.
İşin tamamını inceleyin → — Nişantaşı'nda parfümeri mağazasında içeriden yanan pano yenilendi
Torium AVM'deki bir mağazada aydınlatma arızası: yanan pako şalter değiştirildi
Esenyurt'ta Torium AVM'deki bir mağazada bazı aydınlatmalar yanmıyordu. Analiz ve ölçümler sonucunda panodaki pako şalterin gerekli gücü taşımadığı için yandığı bulundu; uygun amperde pako şalterle yeniden yapılıp devreye alındı.
İşin tamamını inceleyin → — Torium AVM'deki bir mağazada aydınlatma arızası: yanan pako şalter değiştirildiSık sorulan sorular
18'lik klima kaç amper çeker?
Halk arasında 18'lik denen klima 18000 BTU soğutma kapasitesini anlatır; bu sayı elektrik gücü değildir. Akımı bulmak için etiketteki anma akımına bakın. Yalnız giriş gücü yazıyorsa gücü 230 V'a bölün ve kompresörlü cihazda gerçek akımın bu hesaptan daha yüksek olabileceğini hesaba katın.
Aynı BTU'daki iki klima neden farklı akım çeker?
BTU yalnız soğutma kapasitesini söyler. Aynı kapasiteyi daha az elektrikle sağlayan verimli bir model daha düşük akım çeker. İnverterli ve sabit devirli klimaların çalışma biçimi de farklıdır. Bu yüzden karşılaştırmayı BTU üzerinden değil, iki cihazın etiketindeki giriş gücü ve anma akımı üzerinden yapın.
Klimanın kalkış akımı sigortayı attırır mı?
Attırabilir, ama her atma kalkıştan kaynaklanmaz. Kompresör çalışmaya başlarken kısa süreli yüksek akım çeker; koruma elemanı bu yüke uygun seçilmemişse ya da hatta başka yükler de çalışıyorsa sigorta açabilir. Hat aşırı yüklü olabileceği gibi cihazda arıza da olabilir; nedeni ayırmak için hattın ve cihazın yerinde incelenmesi gerekir.
Elektrikli şofbenin yüksek amper çekmesi arıza mıdır?
Hayır. Ani su ısıtıcısı suyu aktığı anda ısıttığı için yüksek güç çeker; bu tasarımının sonucudur. Risk, hattın bu akıma göre seçilmemiş olmasıdır: ince kesitli ya da başka yüklerle paylaşılan bir priz hattında kablo ve bağlantılar ısınabilir. Şofben kendi sigortası olan ayrı bir hattan beslenmelidir.
Fırın ve ocak aynı anda çalışınca ne olur?
İkisinin akımı toplanır. Aynı hattan besleniyorlarsa toplam akım hattın sigorta değerini aşabilir ve sigorta açar; sigorta kabloya göre doğru seçilmemişse kablo ısınabilir. Ankastre fırın ve ocağın hangi hattan beslendiğini bilmek, ikisini birlikte kullanırken ne olacağını önceden görmenizi sağlar.
Kaynaklar
- Schneider Electric ürün belgesi: Schneider Electric TeSys Giga: Thermal Overload Protection, DOCA0189EN-05
- Schneider Electric kurulum kılavuzu: Schneider Electric Electrical Installation Guide — Standards and description of circuit breakers
- ABD CPSC güvenlik listesi: US CPSC — Home Electrical Safety Checklist
Masal Elektrik · Bu rehberin yazarı
Masal Elektrik hakkında