Gaz kokusu alıyorsanız hiçbir şaltere, anahtara ya da prize dokunmadan uzaklaşın ve dışarıdan 112'yi ya da 187'yi arayın. Duman, alev ya da yoğun yanık kokusu varsa uzaklaşın ve 112'yi arayın. Duman, alev ya da yoğun yanık kokusu yoksa, pano kuruysa ve panoya güvenle ulaşabiliyorsanız ana şalteri indirin; deprem sonrası elektriği elektrikçinin kontrolünden sonra açtırın.
- Duvarlarda derin çatlak varsa binaya girmeyin; yetkililerin yapı değerlendirmesini bekleyin.
- Kopuk ya da açıkta kalmış kabloya dokunmayın, bantlamayın, birleştirmeyin.
- Hasar görünmese de ana şalteri kapalı tutun; duvar içindeki gizli hasarı yalnız ölçüm bulur.
- Kontrolden sonra atan sigortayı ya da kaçak akım rölesini kaldırmayın; hattı kapalı bırakıp elektrikçiye bildirin.
Deprem sonrası elektrik şalterine dokunmadan önce neye bakılır?
Sarsıntı bittiğinde ilk iş can güvenliğidir: yaralı varsa 112'yi arayın, bina hasarlıysa dışarı çıkın. Elektrikle ilgili ilk karar gaz kokusuna bağlıdır. Gaz kokusu alıyorsanız hiçbir şaltere, ışık anahtarına ya da prize dokunmayın; şalteri indirmek de kıvılcım çıkarabilir. Önce uzaklaşın, aramayı binanın dışından 112'ye ya da 187 doğalgaz acil hattına yapın.
Gaz kokusu yoksa sırada yangın belirtileri vardır. Duman, alev ya da yoğun yanık kokusu varsa uzaklaşın ve 112'yi arayın; panoya gitmeyin. Bunlar da yoksa panoya ve önündeki zemine bakın: pano ıslaksa, üzerine su damlıyorsa ya da yakında bir su borusu patlamışsa panoya dokunmayın ve enerjinin kesilmesini elektrikçiye bırakın.
Duman, alev ya da yoğun yanık kokusu yoksa, pano kuruysa ve panoya güvenle ulaşabiliyorsanız ana şalteri indirin. Panoya ulaşmak sizi geciktirecekse ya da tehlikeli bir yoldan geçirecekse doğrudan binadan çıkın.
Duvarlarda derin çatlak, eğilmiş kapı kasaları ya da dökülmüş sıva varsa binaya girmeyin ve yetkililerin yapı değerlendirmesini bekleyin. Bu durumda elektrik kontrolü de sonraya kalır.
- Gaz kokusu var mı? Varsa hiçbir şaltere ve anahtara dokunmadan uzaklaşın, dışarıdan 112'yi ya da 187'yi arayın.
- Duman, alev ya da yoğun yanık kokusu var mı? Varsa uzaklaşın ve 112'yi arayın.
- Pano ve önündeki zemin kuru mu? Islaksa panoya yaklaşmayın.
- Panoya güvenle ulaşabiliyor musunuz? Ulaşamıyorsanız oyalanmadan binadan çıkın.
- Duvarlarda derin çatlak var mı? Varsa binaya yeniden girmeyin.
Ana şalter nerede bulunur, nasıl tanınır?
Ana şalter, dairenin panosunda bütün hatları birlikte besleyen şalterdir. Hat sigortalarından ayrı durabilir ya da üzerinde ana şalter olduğu yazabilir; konumu evden eve değişir. Deprem olmadan, sakin bir zamanda panonuzun yerini ve ana şalterin hangisi olduğunu öğrenin; emin değilseniz bir elektrikçiye gösterttirin.
Ana şalteri indirmek dairedeki bütün hatların enerjisini keser; tek bir kaçak akım rölesini ya da hat sigortasını indirmek ise yalnız onun beslediği hatları keser. Gaz kokusu, duman, alev ya da yoğun yanık kokusu yoksa, pano kuruysa ve panoya güvenle ulaşabiliyorsanız pano kapağını açmanız gerekmez; dışarıdan görünen kolu indirmeniz yeter. Pano kapağını sökmek ya da içerideki bağlantılara dokunmak kullanıcı işi değildir. Sayaç panosuna müdahale de kullanıcı işi değildir.
Sarsıntıdan sonra tesisatta neleri kendiniz görebilirsiniz?
Bina güvenliyse ve gaz kokusu, duman, alev ya da yoğun yanık kokusu yoksa, elektrikçiyi beklerken dışarıdan görülen parçalara bakın. Priz, anahtar ve armatürler size ilk ipuçlarını verir; ama sıva altındaki gevşeme, gerilme ve kopmalar gözle görülmez, ancak uzman ölçümüyle ortaya çıkar.
Ağır eşyaların devrildiği odalarda cihaz kablolarının ve uzatma kablolarının ezilip ezilmediğine bakın. Yuvasından çıkmış ya da kapağı kırılmış bir priz, duvardaki bağlantının da zorlandığını düşündürür. Bu gözlemler kapak açmadan, dokunmadan yapılır; şüpheli bir noktayı elle düzeltmeye çalışmayın.
- Priz ve anahtarlar duvardaki yuvasından çıkmış mı, kapakları kırık mı?
- Cihaz ve uzatma kablolarında ezilme, kesik ya da açıkta iletken var mı?
- Priz ya da armatür çevresinde is izi ya da kararma var mı? Duman, alev ya da yoğun yanık kokusu varsa uzaklaşın ve 112'yi arayın.
- Patlayan bir su borusundan prize, armatüre ya da panoya su ulaşmış mı?
Hangi işaretler tesisatın kapalı kalmasını gerektirir?
Gözlem sırasında aşağıdaki işaretlerden birini görürseniz elektrikçiye ayrıca bildirin; bu durumda tesisat, arızalı nokta onarılana kadar kapalı kalır. Kopmuş ya da sıyrılmış bir iletkene enerji verildiğinde kıvılcım ve ardından elektrik yangını başlayabilir. Kopuk bir kabloyu bantlamayın ve uçlarını birleştirmeyin; kabloya hiç dokunmayın.
Sarsıntıda patlayan bir boru prizlere ya da panoya su yürüttüyse panoya su girdiğinde izlenecek adımlar burada da geçerlidir. Nemin ne kadar gizli bir arıza kaynağı olabileceğini bir iş de gösterir: Ocak 2026'da Halkalı'da bir dairede hem kaçak akım rölesi hem sigorta atıyordu. Pano ve gruplar tek tek incelenip ölçüldüğünde kaynağın nem alan balkon prizi olduğu anlaşıldı; balkona nemli yere uygun priz yapıldı, kablolar su almayacak şekilde yeniden uygulandı ve arıza çözüldü.
Hasar görünmüyorsa elektriği kim ve nasıl yeniden açar?
Gaz kokusu yoksa, pano ve çevresi kuruysa ve gözle görülür bir hasar yoksa bile ana şalteri kapalı tutun; enerjiyi kontrolden sonra açtırın. Sarsıntının duvar içinde yaptığı gevşeme ve kopmalar gözle ayırt edilmez. Sigortaları tek tek kaldırıp hangisinin attığına bakmak, arızalı bir hatta deneme yoluyla enerji vermek demektir.
Kademeli enerji verme, elektrikçinin yerinde yapacağı kontrolün parçasıdır: ölçümde sorun çıkmayan hatlar birer birer devreye alınır, şüpheli hat onarılana kadar kapalı kalır. Enerji verildikten sonra bir sigorta ya da kaçak akım rölesi atarsa onu tekrar kaldırmayın; o hattı kapalı bırakıp elektrikçiye haber verin.
Enerji verildikten sonra duman, alev ya da yoğun yanık kokusu fark ederseniz uzaklaşın ve 112'yi arayın. Hafif bir koku ya da prizden cızırtı geliyorsa o prizi ve cihazı kullanmayı bırakın, panoyla uğraşmadan durumu elektrikçiye bildirin. Biri akıma kapılırsa enerji kesilmeden ona eldivenle ya da bezle bile dokunmayın; ilk yardımın sınırları elektrik çarpmasında ilk yardım rehberinde anlatılır.
Fişi prize takarken kıvılcım görülebileceğini Apple'ın şarj adaptörü destek sayfası açıklar; aynı sayfa hasar ya da renk değişiminde servise başvurmayı da söyler. Ama sarsıntıdan sonra prizden süren cızırtı ya da tekrarlayan kıvılcım bununla açıklanmaz; o prizi kullanmayın ve elektrikçiye bildirin.
Sarsıntıda bir priz kırıldıysa, onarım beklenirken başka odadan çekilen uzatma kablosu kalıcı hâle gelmemeli. Sürekli kullanılan uzatmanın duvardaki sabit hat kadar güvenli olmadığını ABD'nin tüketici güvenliği kurumunun hazırladığı CPSC ev elektrik kontrol listesi de belirtir; kırık prizin yenilenmesini ya da gereken yere priz eklenmesini elektrikçiye yaptırın.
Sarsıntının görünmeyen etkileri neler olabilir?
Binanın sarsıntıdaki esnemesi, duvar içindeki boruların içinden geçen kabloları gerebilir. Kablo her zaman kopmaz; bazen bağlantı noktası gevşer. Gevşek bir bağlantı akım geçtikçe ısınabilir; sigorta ise hattan geçen akıma göre açar ve bağlantı noktasındaki bu yerel ısınmayı algılamaz. Bu yüzden deprem sonrası kontrolde bağlantılar da elden geçirilir.
Deprem sonrası kontrol, depremden önce de var olan uygunsuzlukları ortaya çıkarır. Schneider Electric'in devre kesici seçim rehberi, koruma cihazı seçiminde korunan kablonun özelliklerinin hesaba katıldığını anlatır. Haziran 2026'da Ortaköy'de yangın çıkan bir dairede atmasın diye hatlara büyük sigortalar takılmıştı; ocak kablosu ısınıp yandı ama sigorta atmadı. Yangının çıktığı yerin yakınında bir doğalgaz borusu da vardı.
Topraklama iletkeni koparsa ne olur?
Sarsıntıda faz ve nötr sağlam kalsa bile topraklama iletkeni yerinden çıkmış olabilir. Cihazlar çalışmaya devam eder, bu yüzden kopukluk fark edilmez. Aynı cihazda bir yalıtım hatası da oluşursa buzdolabı ya da çamaşır makinesi gibi metal gövdeli bir cihazın gövdesi enerjili kalabilir. Bu bağlantının sağlamlığını yalnız ölçüm gösterir.
Tesisat için ne zaman elektrikçi çağırmalısınız?
Gözle görülür bir hasar, yanık kokusu, su teması ya da kendiliğinden atan bir sigorta varsa durumu uzmana devredin. Elektrikçi hatların yalıtımını ve sürekliliğini ölçer; arızalı noktalar onarılmadan o hatlara enerji verilmez. Arıza tespiti ve onarım hakkında bilgi ve teklif için elektrik arıza servisi sayfasına bakabilirsiniz.
Hasar görünmeyen bir binada da büyük bir sarsıntıdan sonra tesisatı kontrol ettirmek, gizli gevşemeleri arıza çıkmadan bulmanın yoludur. Pano ve hatların düzenli incelenmesi hakkında bilgi için periyodik bakım ve kontrol sayfasına bakabilirsiniz. Evdeki diğer risk noktaları için evde elektrik güvenliği kontrol listesine de göz atabilirsiniz.
Bu konudaki işlerimiz
Halkalı'da hem kaçak akım hem sigorta atıyordu: kaynak nem alan balkon prizi
Pano ve tesisat grupları tek tek incelendi, ölçümler yapıldı; sorunun balkondaki prizin su ve nem almasından kaynaklandığı anlaşıldı. Balkona nemli yere uygun priz takıldı, kablolar su almayacak şekilde yeniden yapıldı.
İşin tamamını inceleyin → — Halkalı'da hem kaçak akım hem sigorta atıyordu: kaynak nem alan balkon prizi
Ortaköy'de yangın çıkan daire: kablo yandı, sigorta atmadı
Yangın ocak kablosunun ısınmasıyla başladı; atmasın diye takılmış büyük sigortalar yüzünden kablo yandı ama sigorta atmadı. Panodaki sigortalar hatlara göre büyüktü, kaçak akım rölesi ve binada topraklama yoktu. Sebep–sonuç raporu yazıldı; pano hatları ayrılarak, her hatta uygun sigortayla sıfırdan yapıldı. Kaçak akım röleleri topraklamayla birlikte eklenecek.
İşin tamamını inceleyin → — Ortaköy'de yangın çıkan daire: kablo yandı, sigorta atmadıSık sorulan sorular
Deprem anında elektrik şalteri indirilmeli mi?
Sarsıntı sürerken değil, sarsıntı bittikten sonra. Gaz kokusu varsa şaltere dokunmadan uzaklaşın ve dışarıdan 112'yi ya da 187'yi arayın. Duman, alev ya da yoğun yanık kokusu varsa uzaklaşın ve 112'yi arayın. Bunlar yoksa, pano kuruysa ve panoya güvenle ulaşabiliyorsanız ana şalteri indirin. Panoya ulaşmak için ters yöne gitmeniz ya da karanlıkta oyalanmanız gerekiyorsa doğrudan binadan çıkın.
Depremden sonra önce doğalgaz mı, elektrik mi kontrol edilir?
Önce gaz kokusu. Gaz kaçağı varken bir anahtara basmak ya da şalteri oynatmak kıvılcım çıkarabilir. Koku varsa hiçbir elektrikli düğmeye dokunmadan uzaklaşın ve aramayı binanın dışından 112'ye ya da 187 doğalgaz acil hattına yapın. Gaz güvenliğinden emin olmadan elektriğe dokunulmaz.
Sarsıntıdan sonra prizden cızırtı gelmesi normal mi?
Değil. Cızırtı, priz arkasında gevşemiş bir bağlantının ya da hasarlı yalıtımın işareti olabilir. Duman, alev ya da yoğun yanık kokusu varsa uzaklaşın ve 112'yi arayın. Bunlar yoksa prize ve fişe dokunmayın, o prizi kullanmayı bırakın ve durumu elektrikçiye bildirin. Prizi açmayın; nedeni elektrikçinin ölçümüyle bulunur.
Deprem sonrası kaçak akım rölesi neden atar?
Ezilen bir kablonun yalıtımı zedelenmiş, devrilen bir cihaz zarar görmüş ya da patlayan bir borudan prize veya buata su ulaşmış olabilir. Kaçak akım rölesi bir kaçağı algıladığı için açar; onu zorla kaldırmak sorunu çözmez. Kaçak akım rölesinin beslediği hatları kapalı tutun ve kaynağı bir elektrikçiye buldurun.
Depremde kopan kabloya müdahale edilir mi?
Hayır. Kopuk kablonun enerjili olup olmadığını dışarıdan bilemezsiniz; ona dokunmayın, bantlamayın ve uçlarını birleştirmeyin. Gaz kokusu varsa hiçbir şaltere dokunmadan uzaklaşın ve dışarıdan 112'yi ya da 187'yi arayın. Duman, alev ya da yoğun yanık kokusu varsa uzaklaşın ve 112'yi arayın. Duman, alev ya da yoğun yanık kokusu yoksa, pano kuruysa ve panoya güvenle ulaşabiliyorsanız ana şalteri indirin; kabloya kimsenin yaklaşmamasını sağlayın ve onarımı elektrikçiye bırakın.
Kaynaklar
Masal Elektrik · Bu rehberin yazarı
Masal Elektrik hakkında