Termik röle nedir? MKŞ ile farkı ve atma nedenleri

Kısa cevap

Termik röle, motorun uzun süre normalden fazla akım çekmesini, yani aşırı yükü algılayıp kontaktörün bobin devresini açtıran koruma elemanıdır; güç hattını kendi başına kesmez. Motor koruma şalteri (MKŞ) ise aşırı yükün yanında kısa devrede de devreyi kendi kontaklarıyla açar. Hangisinin kullanılacağı ve ayarı motora ve projeye göre ustanın işidir.

Termik röle kısa devreyi kesmek için tasarlanmaz; hattın önünde ayrı koruma bulunur.
Faz kaybı gibi ek işlevlerin varlığı cihazın modeline göre değişir.
Atan korumayı nedeni bulunmadan yeniden kurmayın, ayarını değiştirmeyin.
Koruma atınca motora ve bağlı makineye yaklaşmayın.

Termik röle nasıl çalışır?

Klasik termik rölede motor akımı içerideki bimetal şeritleri ısıtır. Akım uzun süre normalin üstünde kalırsa şeritler bükülür ve termik rölenin yardımcı kontağı açılır. Bu kontak kontaktörün bobin devresindedir; bobinin enerjisi kesilince kontaktör bırakır ve motor durur. Yani termik röle güç hattını kendi açmaz, işini kontaktör üzerinden yapar.

Motor korumasında aşırı yük, kullanılan korumaya göre stator akımının ölçülmesiyle ya da motora yerleştirilmiş PTC sıcaklık algılayıcılarıyla anlaşılabilir; Schneider Electric'in motor koruma işlevleri sayfası bu iki yöntemi ayrı ayrı sayar. Her termik rölede iki yöntem birlikte bulunmaz; hangisinin kullanıldığı cihazın belgesinden anlaşılır.

Elektronik aşırı yük rölelerinde bimetal yerine elektronik ölçüm kullanılır. Schneider Electric'in elektronik aşırı yük rölesi kılavuzu bu tür bir cihazın motorun ısıl durumunu sürekli hesapladığını anlatır. Bu cihazlar da güç akımını tek başına kesen ana eleman değildir; panodaki yerleri elektrik panosu düzeninin bir parçasıdır.

Motor koruma şalteri (MKŞ) nedir, termik röleden farkı ne?

Motor koruma şalteri (MKŞ), motor devresinde kullanılan ve devreyi kendi güç kontaklarıyla açabilen bir şalterdir. Termik-manyetik açtırmalı bir şalterde bimetal aşırı yükü, elektromanyetik mekanizma ise kısa devredeki yüksek akımı algılar; Schneider Electric'in devre kesici tanımları sayfası bu iki mekanizmayı ayrı ayrı anlatır.

Devre kesicilerde aşırı yük açtırma ayarı Ir, kısa devre açtırma ayarı Im olarak ayrı tanımlanır; Schneider Electric'in devre kesici temel özellikleri sayfası bu iki ayarı ayrı verir. Termik röle ise yalnız aşırı yük tarafına bakar ve kısa devre akımını kesmek için tasarlanmaz. Bu yüzden termik röle kullanılan bir devrede kısa devre koruması önündeki sigortadan ya da devre kesiciden gelir.

Konu	Termik röle	Motor koruma şalteri (MKŞ)
Aşırı yük	Algılar	Algılar
Kısa devre	Kesmek için tasarlanmaz; önde ayrı koruma gerekir	Termik-manyetik modellerde algılar ve açar
Güç devresini açma	Kontaktörün bobin devresini açtırarak	Kendi kontaklarıyla
Faz kaybı gibi ek işlevler	Modele göre değişir	Modele göre değişir

Devre kesici, kontaktör ve termik röle nasıl birlikte çalışır?

Bir motor beslemesinde bu üç eleman birbirini tamamlar. Bir örnek dizilimde devre kesici hattı kısa devreye karşı korur, kontaktör motoru çalıştırıp durdurur, termik röle de aşırı yükü izleyip kontaktörü bıraktırır. Schneider Electric'in temel motor koruma şeması sayfası bu bileşimi motor korumanın olası yöntemlerinden biri olarak verir; her motorda üç ayrı cihazın bulunması gerekmez.

Kontaktör bobinle kumanda edilen bir anahtardır; Schneider Electric'in temel anahtarlama cihazları sayfası onu bu işleviyle tanımlar. Anahtarlama işlevi korumanın yerine geçmez. Motora hangi yol verme yöntemi seçilirse, örneğin yıldız üçgen bağlantı kullanılırsa, koruma elemanlarının yeri ve kumanda düzeni de projeye göre değişir.

Termik röle ve MKŞ neden atar?

Aşırı yük korumasının atması, motorun uzun süre fazla akım çektiğini gösterir; MKŞ kısa devre tarafından açtıysa hatta ya da motorda kısa devre aranır. Nedeni motorda, beslemede ya da motorun çalıştırdığı makinede olabilir. Sıkışan bir pompa çarkı, zorlanan bir yatak ya da kalkışta yükünü kaldıramayan bir motor akımı yükseltir. Motorun kendisindeki besleme, kumanda ve sargı kaynaklı nedenleri motor elektrik arızaları rehberinde ayrıca anlatıyoruz.

Beslemedeki sorunlar da korumayı çalıştırabilir. Üç fazlı bir motorda fazlardan biri kesilirse motor kalan fazlardan daha fazla akım çekebilir. Motor korumasında faz akımı kaybı ayrı bir koruma işlevi olarak tanımlanır; kullanılan cihazda bu işlevin olup olmadığı belgesinden doğrulanır. Faz kaybını ve faz sırasını izleyen ayrı cihazı faz koruma rölesi rehberinde bulabilirsiniz.

Motor koruması attığında siz ne yapabilirsiniz?

MKŞ aşağı inmişse ya da termik rölenin açma göstergesi görünüyorsa koruma devreyi açmıştır. Sizin işiniz, makineden ve panodan uzak durup ustaya doğru bilgi vermektir. Yalıtım ölçümü, bağlantıların kontrolü ve ayarın doğrulanması ustanın işidir; motorun sargı ve yalıtım tarafı için yapılan kontrolleri motor sargı ve yalıtım kontrolü rehberinde bulabilirsiniz.

Pompa çalışmıyor diye yalnız panodaki korumaya bakmak yetmez; motorun kendisi de incelenir. Haziran 2026'da Beşiktaş'taki bir bahçe havuzunda sirkülasyon pompaları çalışmıyordu. Panodan motor gruplarına kadar yapılan kontrolde ilgili pompa motorunun sargılarının yandığı görüldü ve motorun değiştirilmesi gerektiği müşteriye iletildi. Motor ve pano koruması hakkında bilgi ve teklif için pano hizmetleri sayfasına bakabilirsiniz.

Duman, alev ya da yoğun yanık kokusu varsa uzaklaşın ve 112'yi arayın.
Motora, pompaya, fana ya da kayışa dokunmayın ve yaklaşmayın.
Korumanın ne zaman attığını ve o sırada makinenin ne yaptığını not edin.
Termik röleyi ya da MKŞ'yi kendiniz yeniden kurmayın, ayarına dokunmayın; durumu ustaya bildirin.
Motorun hangi makineye ait olduğunu ve daha önce benzer bir durum olup olmadığını ustaya söyleyin.

Bu konudaki işlerimiz

Beşiktaş'ta bahçe havuzunun sirkülasyon pompası ve motoru

Beşiktaş · Haziran 2026

Beşiktaş'ta bahçe havuzunun sirkülasyon pompası çalışmıyordu: motor sargıları yanmış

Havuzun sirkülasyon pompaları çalışmıyordu. Kumanda panosu, havuz sistemi ve motor grupları kontrol edildi; ilgili motorun sargılarının yandığı tespit edildi ve motor değişimi gerektiği bildirildi.

İşin tamamını inceleyin →

Sık sorulan sorular

MKŞ nedir, ne işe yarar?

Motor koruma şalteri (MKŞ), motor devresinde aşırı yüke ve kısa devreye karşı koruma yapan ve devreyi kendi kontaklarıyla açabilen bir şalterdir. Faz kaybı gibi ek işlevler modele göre değişir. Hangi modelin kullanılacağına motorun ve projenin özellikleri bilinerek karar verilir.

Termik röle ayarı nasıl yapılır?

Ayar sizin yapacağınız bir iş değildir. Akım eşiği ve açma sınıfı ayrı ayarlardır; usta bunları motorun, yükün, kalkış koşullarının ve cihazın devredeki yerinin birlikte değerlendirilmesiyle belirler. Koruma atıyor diye kadranı kendiniz çevirmeyin; bu, motoru korumasız bırakabilir.

Termik röle kısa devrede devreyi korur mu?

Hayır. Termik röle aşırı yükü algılamak için tasarlanır; kısa devredeki ani ve yüksek akımı kesmek için hattın önünde sigorta, MKŞ ya da devre kesici bulunur. Bu elemanların seçimi ve birbirleriyle uyumu projeye göre belirlenir.

Buzdolabındaki termik röle ne işe yarar?

Buzdolabında termik röle diye anılan parça kompresörle ilgili küçük bir koruma ya da yol verme parçasıdır; türü ve görevi cihaza göre değişir. Motor panolarındaki termik röleyle aynı cihaz değildir. Cihaz içindeki onarım beyaz eşya servisinin işidir.

Kontaktör yapışırsa termik röle motoru korur mu?

Termik röle aşırı yükte kendi kumanda kontağını açar ve motoru kontaktör üzerinden durdurur. Kontaktörün güç kontakları yapışmışsa motor çalışmayı sürdürebilir. Bu yüzden önündeki koruma ve devrenin tasarımı birlikte değerlendirilir; yapışmış bir kontaktör ustanın işidir.

Kaynaklar

Gökhan Ateşalp

Masal Elektrik · Bu rehberin yazarı

Masal Elektrik hakkında