Evde topraklama var mı, prizin görünüşünden, kablo renginden ya da dairedeki yeni panodan kesin olarak anlaşılmaz; bunlar yalnız ipucu verir. Kesin cevabı ustanın yaptığı topraklama ölçümü ve yazılı raporu verir. Topraklama yoksa bir yalıtım arızasında cihazın metal gövdesi gerilim altında kalabilir; bu yüzden ölçümü ertelemeyin.
- Toprak kontağı olmayan bir prizde koruma iletkeni beklenmez.
- Toprak kontaklı priz, arkasında etkin bir topraklama olduğunu kanıtlamaz.
- Elektrik hissettiğiniz bir cihaza yeniden dokunarak deneme yapmayın.
- Ölçü aleti ya da priz test cihazıyla kendiniz denemeyin; ölçüm ustanın işidir.
Evde topraklama var mı, kendiniz nelere bakabilirsiniz?
Topraklama, cihazların metal gövdelerini bir koruma iletkeni üzerinden toprağa bağlayan sistemdir; ne işe yaradığı topraklamanın temel rehberinde anlatılır. Bu sistemin büyük bölümü duvarın içinde, panoda ve toprağın altında kalır. Bu yüzden evde göreceğiniz şeyler size ancak ipucu verir.
Hiçbir kapağı açmadan bakabileceğiniz şeyler bellidir: prizlerin toprak kontağı olup olmadığı, binanın yapım ve tadilat geçmişi ve yönetimde bir topraklama raporu bulunup bulunmadığı. Aşağıdaki tablo bu işaretlerin neyi anlatıp neyi anlatmadığını gösterir. Kaçak akım rölesinin TEST düğmesinin çalışması da topraklamayı göstermez; düğmenin neyi sınadığı kaçak akım rölesi test butonu rehberinde anlatılır.
| Görebileceğiniz işaret | Ne anlatabilir? | Neyi kesin göstermez? |
|---|---|---|
| Prizlerde toprak kontağı hiç yok | O noktaya koruma iletkeni çekilmemiş olabilir | Binanın başka yerlerinde topraklama olup olmadığını |
| Prizler toprak kontaklı | Prizin topraklamaya uygun bir model olduğunu | Kontağın arkasında bağlı ve etkin bir topraklama olduğunu |
| Dairede yeni pano yapılmış | Dairenin kendi dağıtımının yenilendiğini | Binanın ortak topraklamasının var ya da yeterli olduğunu |
| Yönetimde tarihli topraklama raporu var | Ölçülmüş bir değer ve tarih olduğunu | Raporun sizin dairenize ait noktayı kapsayıp kapsamadığını |
Topraksız evin belirtileri neler olabilir?
Topraklama eksikliği uzun süre hiçbir belirti vermeyebilir; asıl risk de budur. Yine de bazı durumlar akla getirir: çamaşır makinesi, buzdolabı ya da fırın gibi metal gövdeli bir cihaza dokununca karıncalanma hissetmek, metal bir yüzeyde elektrik hissi ya da bir cihaz değişiminden sonra beklenmedik kaçak akım rölesi atmaları.
Bu belirtilerin her biri başka bir arızadan da kaynaklanabilir; cihazın kendisinde bir kaçak ya da tesisatta hatalı bir bağlantı olabilir. Karıncalanma gibi bir durumla karşılaştıysanız yaklaşım cihazın elektrik çarptığı durumları anlatan rehberde ayrıntılı ele alınır.
Topraklamada neden elektrik olur?
Koruma iletkeni normal çalışmada akım taşımaz. Ona bağlı bir yüzeyde elektrik hissediliyorsa bir yerde arıza vardır: bir cihazdaki yalıtım bozulması, priz içinde nötrün koruma kontağına bağlanması ya da nötr bağlantısının kopması bunlardan bazılarıdır. Binada etkin bir topraklama yoksa bu gerilimin boşalacağı yol da olmaz. Nötr ile toprak ilişkisi nötr ile toprak arasındaki voltaj rehberinde ayrıca anlatılır.
Topraklama olmazsa ne olur?
ETKB'nin kuvvetli akım tesisleri bakım belgesine göre koruma topraklaması, insanları tehlikeli dokunma gerilimine karşı korumak için devreye ait olmayan iletken bölümlerin topraklanmasıdır. Topraklama yoksa bu koruma yoktur: bir cihazın içinde faz iletkeni gövdeye değdiğinde gövde gerilim altında kalabilir ve bunu ilk fark eden, ona dokunan kişi olur.
Topraklama olan bir tesisatta aynı arıza, koruma iletkeni üzerinden bir akım yolu bulur ve koruma elemanının açmasına zemin hazırlar. Topraklama olmadığında akım ancak biri gövdeye dokunduğunda bir yol bulabilir. Koruma ve işletme topraklamasının farkı bu iki görevi ayrıca açıklar.
Prizde ya da üçlü prizde topraklama yoksa
Toprak kontaklı bir priz takılmış ama arkasına koruma iletkeni bağlanmamışsa priz görünüşte doğru, işlevde eksiktir. Bu prize takılan metal gövdeli cihaz, topraklamasız bir prize takılmış gibi davranır. Üçlü ya da çoklu prizler de duvardaki prizin topraklamasını taşır; duvarda topraklama yoksa onlarda da olmaz.
Klimada topraklama olmazsa ne olur?
Klimanın iç ve dış ünitesinde metal aksamlar bulunur ve dış ünite nemli, açık bir ortamda çalışır. Bir yalıtım arızasında bu metal aksam gerilim kazanabilir; topraklama yoksa gerilimi boşaltacak yol olmaz. Klima hattının kendi koruma iletkeniyle çekilip çekilmediğini ustanıza sorun.
Binada topraklama yoksa ne olur?
Apartmanlarda topraklama ortak bir sistemdir; dairelerin koruma iletkenleri binanın topraklamasına bağlanır. Bina topraklaması yoksa ya da etkisizse, dairenizdeki prizler toprak kontaklı olsa bile koruma eksik kalır. Bu durumda çözüm bir dairenin kendi başına değil, yönetimle birlikte planlanır.
Topraklamanın varlığını kesin olarak kim, nasıl anlar?
Kesin cevabı yalnız yerinde yapılan topraklama ölçümü verir. Ölçümü usta, uygun ölçü aletiyle ve binanın düzenine göre seçtiği noktalarda yapar; sonucu yazılı rapora geçirir. Topraklama ölçümünün nasıl yapıldığı ve ölçülen değerin ne anlama geldiği ayrı rehberlerde anlatılır.
Elinizdeki eski bir rapor da bugünkü durumu göstermeyebilir. Toprak altındaki ve panodaki bağlantılar zamanla gevşeyip paslanabilir; nVent ERICO'nun kılavuzu da bağlantıları, yaşlanma ve korozyon yüzünden sistemin zayıf halkasına dönüşebilecek yer olarak anar. Raporu okurken hangi noktanın, hangi tarihte ölçüldüğüne bakın; topraklama raporunun nasıl okunduğu ayrıca anlatılır.
İki binada ölçüm ne gösterdi?
Beşiktaş'ın Ortaköy semtindeki bir konutta yeni panonun teslim testlerinde topraklama ölçüldü. Saha kontrolleri ve toprak ölçümü birlikte değerlendirildi; binada etkin bir topraklama olmadığı görüldü. Ölçüm değeriyle rapor yazıldı ve topraklama yapılması gerektiği müşteriye bildirildi.
Küçükçekmece'nin Sefaköy semtindeki bir apartmanda ise binada topraklama olup olmadığı soruldu. Saha kontrolleri ve panodaki toprak ölçümü binanın etkin bir topraklaması olmadığını gösterdi ve bu raporlandı. Ardından bina dışında uygun nokta arandı, arka bahçedeki aday noktada deneme kazığıyla ölçüm yapıldı ve bu noktaya topraklama yapılabileceğini belirten rapor yönetime iletildi.
Ölçüm topraklama olmadığını gösterirse ne yapılır?
Ölçüm bir eksikliği gösterirse sonraki adım yeni bir topraklamanın yerini ve yolunu belirlemektir. Apartmanlarda bu iş ortak alanı ilgilendirdiği için yönetimle birlikte karar verilir. Yer seçimi ve uygulamanın nasıl ilerlediği sonradan topraklama rehberinde anlatılır.
Priz içinde nötrü koruma kontağına bağlamak topraklamanın yerini tutmaz; nötr koptuğunda cihaz gövdesini tehlikeli hale getirebilir. Topraklama ölçümü ve yeni topraklama hakkında bilgi ve teklif için topraklama ölçümü ve yapımı sayfasına bakabilirsiniz.
- Yönetimde binaya ait bir topraklama raporu olup olmadığını sorun.
- Binanın yaklaşık yapım yılını ve elektrik tesisatında yapılan tadilatları not edin.
- Elektrik hissettiğiniz cihazı ve yeri, hangi koşulda olduğunu yazın.
- Varsa önceki ölçüm raporlarını ve teslim belgelerini bir araya getirin.
Bu konudaki işlerimiz
Ortaköy'de topraklama ölçümü 153,6 Ω çıktı: binada etkin topraklama yok
Pano yenileme sonrası yapılan saha kontrolleri ve toprak ölçümü (153,6 Ω) binada etkin bir topraklama olmadığını gösterdi. Ölçüm değeriyle rapor yazıldı; topraklama yapılması gerektiği müşteriye bildirildi.
İşin tamamını inceleyin → — Ortaköy'de topraklama ölçümü 153,6 Ω çıktı: binada etkin topraklama yok
Sefaköy'de binada topraklama yoktu: yeni topraklama yeri önce deneme ölçümüyle belirlendi
Binadaki saha kontrolleri ve panodaki toprak ölçümü (34,6 Ω) etkin bir topraklama olmadığını gösterdi ve raporlandı. Arka bahçedeki aday noktada deneme kazığıyla direnç ölçüldü (3,90 Ω) ve 'bu noktaya topraklama yapılabilir' raporuyla yönetime bilgi verildi.
İşin tamamını inceleyin → — Sefaköy'de binada topraklama yoktu: yeni topraklama yeri önce deneme ölçümüyle belirlendiSık sorulan sorular
Topraklama yoksa cihazlar çalışmaz mı?
Çalışır. Topraklama cihazın çalışması için değil, bir arıza anında metal gövdeye gelen gerilime karşı koruma için vardır. Bu yüzden topraklama olmayan bir evde her şey yıllarca normal çalışabilir; eksiklik ancak bir yalıtım arızasında ortaya çıkar.
Topraklama olmayan evde kaçak akım rölesi işe yarar mı?
Kaçak akım rölesi, akımın bir kısmı başka bir yoldan, örneğin bir kişinin vücudu üzerinden toprağa aktığında açabilir; bu yüzden topraksız bir evde de ek bir koruma sağlar. Ancak topraklamanın yerini tutmaz. İkisi birlikte düşünülür; hangisinin eksik olduğunu yerinde ölçüm gösterir.
Topraklama yoksa nötr ile toprağı birleştirmek çözüm olur mu?
Hayır. Bu bağlantı ölçümü olduğundan iyi gösterebilir, ama nötr bağlantısı koptuğunda prize takılı cihazın metal gövdesi gerilim altında kalabilir. Topraklama eksikse çözüm, yeri ve yolu ölçümle belirlenen gerçek bir topraklamadır.
Binada topraklama olup olmadığını yönetimden öğrenebilir miyim?
Yönetimde tarihli bir topraklama raporu varsa iyi bir başlangıçtır. Raporda ölçümün hangi noktada, hangi tarihte yapıldığına ve sonucuna bakın. Rapor yoksa, çok eskiyse ya da sizin dairenizi kapsamıyorsa kesin bilgi için yeni bir ölçüm gerekir.
Priz test cihazıyla topraklamayı kendim kontrol edebilir miyim?
Önermiyoruz. Enerjili prizle çalışmak risklidir ve basit bir gösterge, prizin arkasındaki bağlantı ile binanın topraklamasının etkinliğini birbirinden ayıramaz. Topraklamanın varlığını ve yeterliliğini yerinde ölçümle usta değerlendirir; siz gördüğünüz belirtileri anlatın.
Kaynaklar
Masal Elektrik · Bu rehberin yazarı
Masal Elektrik hakkında