Trafo periyodik kontrolü, işyerindeki transformatörün periyodik kontrol yapmaya yetkili kişilerce incelenip imzalı bir raporla değerlendirilmesidir. Bakım ise ayrı bir iştir; temizlik, sıkılama ve ölçüm gibi müdahaleleri yapacağı işle ilgili eğitim ve sertifikası olan personel yürütür. Kontrolde kusur çıkarsa giderilmesi bakım ekibinin, değerlendirmesi kontrolü yapan yetkili kişinin işidir.
- Transformatör, ÇSGB duyurusunda periyodik kontrolü yetkili meslek mensuplarına bağlanan tesisatlar arasında sayılır.
- Yetkili kişinin imzası olmayan periyodik kontrol raporu geçersizdir.
- Trafonun üretici bakım talimatı varsa bakımda ona da ayrıca uyulur.
- Trafo merkezine ve orta gerilim hücrelerine yalnız o işle ilgili eğitim ve sertifikası olan personel müdahale eder.
Trafo periyodik kontrolü ile trafo bakımı aynı iş mi?
Aynı trafo merkezinde birbirine benzeyen iki iş yürür. Periyodik kontrol, tesisatın durumunu tespit edip raporlayan değerlendirmedir; sonunda yetkili kişinin imzaladığı bir rapor çıkar. Bakım ise trafonun ve çevresindeki ekipmanın sağlıklı çalışmasını sürdürmek için yapılan temizlik, sıkılama, ölçüm ve gerektiğinde parça değişimi gibi müdahalelerdir; sonunda bir bakım kaydı çıkar.
İkisi birbirinin yerine geçmez: bakım kaydı kontrol raporunun yerini tutmaz, kontrol raporu da kendi başına bakım yapıldığını göstermez. İyi işleyen bir düzende bakım takvimi kontrol takvimine göre kurulur ve raporda çıkan kusurlar bakım ekibinin iş listesine dönüşür. Genel çerçeveyi elektrik periyodik kontrolü rehberi anlatır; bu sayfa trafo merkezine özgü noktalara odaklanır.
| Trafo merkezindeki bölüm | Periyodik kontrolde | Bakımda |
|---|---|---|
| Transformatör | Yetkili kişinin tespiti ve imzalı raporu | Üretici talimatına göre bakım; ilgili sertifikası olan personel |
| Topraklama tesisatı | Tesisat projesine uygunluğunun değerlendirilmesi | Bağlantıların kontrolü ve gerektiğinde onarım |
| Orta gerilim hücreleri | Duyurudaki yetki, gerilim ve kapsam koşullarına göre değerlendirme | Yapılacak işe ait sertifikası olan personelin bakımı |
| Alçak gerilim ana panosu ve kompanzasyon panosu | Elektrik tesisatı olarak projesine uygunluğu | Elemanların ölçümü, temizlik ve sıkılama |
| Kayıtlar | İmzalı periyodik kontrol raporu | Bakımın yeri, zamanı, yapanı, iş emri ve işlemleri |
Trafoyu periyodik kontrolde kim inceler?
Trafo, ÇSGB'nin iş ekipmanları değişikliğini açıklayan duyurusunda periyodik kontrolü düzenlenen tesisatlar arasında sayılır. Duyuruya göre bu kontrol, yetkili olan elektrik mühendisleri, elektrik-elektronik mühendisleri ve elektrik eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler, elektrik tekniker veya yüksek teknikerleri tarafından yapılır. Duyuru, 1 kV ve daha düşük gerilimli tesisatlar ile yangın algılama ve uyarı sistemleri için bu unvanlara ek olarak yetkili olan elektronik mühendislerini de sayar. Trafonuzu kontrol edecek kişiden bu yetkinin tesisinizin gerilimini ve kapsamını karşıladığını gösteren belgeyi isteyin.
Duyuru, periyodik kontrole yalnız Ek-III tablolarında yer alan ekipman ve ekipman gruplarının tabi olduğunu da açıklar. Bakanlığın bir ekipmana özgü rapor ve kriter dokümanı yayımladığı durumda kontrol bu kriterlere ve yönetmelikteki usullere göre yapılır. Trafonuzun ve trafo merkezindeki diğer tesisatın hangi tabloya girdiğini kontrolü yapacak yetkili kişiyle baştan netleştirin.
- Raporda imzanın ve imzalayan kişinin unvanının bulunduğunu kontrol edin.
- Yöntem bölümünde hangi standart, yönetmelik ya da üretici yönteminin esas alındığına bakın.
- Trafonun, topraklamanın ve alçak gerilim panolarının ayrı ayrı ele alınıp alınmadığını kontrol edin.
- Her bulgunun hangi ekipmana ait olduğunun açıkça yazıldığından emin olun.
- Kusurların hafif ya da ağır diye derecelendirilip derecelendirilmediğine bakın.
Trafo periyodik kontrol raporunda nelere bakmalısınız?
Rapor ancak periyodik kontrol yapmaya yetkili kişinin imzasıyla geçerlik kazanır; imza yoksa rapor geçersizdir. Raporun yöntem bölümü, değerlendirmenin dayanağını sırasıyla gösterir: varsa ilgili standart ya da test kriterini veren yönetmelik, yoksa üreticinin önerdiği yöntem, o da yoksa risk değerlendirmesiyle alınmış karar. Trafo gibi üretici talimatı belirgin bir ekipmanda bu bölümün dolu olması, ölçümlerin neye göre yorumlandığını size gösterir. Bulguların trafo, topraklama ve panolar için ayrı ayrı yazılması da sonraki bakım planını kolaylaştırır.
Trafo bakımı hangi kurallarla yürür?
ETKB'nin kuvvetli akım tesisleri bakım usul ve esasları, 36 kV gerilim seviyesine kadar olan kuvvetli akım tesislerindeki asgari bakım faaliyetlerini kapsar. Orta gerilim tarafı bu seviyeyi aşmayan bir trafo merkezinde belge, bakımın hazırlıkla başlamasını ister: önce tesiste tespit yapılır, gereken donanım ve malzeme belirlenip bakımdan önce hazır edilir.
Trafo için bu kurallar üç somut soruya dönüşür. Bakım ekibinin sertifikası trafo ve orta gerilim işini kapsıyor mu? Üreticinin bu trafo için önerdiği bakım adımları elde mi, çünkü teçhizatın kendine özgü talimatı varsa ona da ayrıca uyulur? Bakım bitince trafoya enerji verilmeden önce yapılan işler kim tarafından gözden geçiriliyor? Belge ayrıca tesisin, tarihin, ekibin, iş emrinin ve yapılan işlemlerin tek bir kayıtta toplanmasını ister.
Kontrolde trafoda kusur çıkarsa ne olur?
Trafoda ağır kusur işletmeyi doğrudan etkiler: duyuruya göre ağır kusurlu ekipman kusur giderilmeden çalıştırılmaz ve trafo durduğunda beslediği bütün tesis etkilenebilir. Hafif kusurlar için tanınan süre ise bir sonraki periyodik kontrol başlangıç tarihine kadardır. Bu derecelendirme Bakanlığın yayımladığı rapor formatı ve kriterleri kapsamında yapılır; raporda derece yoksa bir bulguya kendiliğinden hafif ya da ağır denmez.
Bu yüzden trafo merkezinde kusur giderme planı, kesinti planıyla birlikte kurulur. Hangi yüklerin yedek kaynaktan beslenebileceği, jeneratör varsa devreye hangi düzenle alınacağı ve işin hangi saatlerde yapılacağı baştan konuşulur; transfer düzeni tesisteki sisteme ve projeye göre doğrulanır. Rapordaki maddeleri iş planına çevirme yolunu periyodik kontrol uygunsuzluklarının giderilmesi rehberi anlatır.
Trafo merkezindeki panolar ve kayıtlar nasıl izlenir?
Trafo merkezinin alçak gerilim tarafındaki ana pano ve varsa kompanzasyon panosu, trafodan ayrı bakım kalemleridir. Kompanzasyon panosu trafo olsun olmasın kendi başına bir bakım kalemidir; Kasım 2025'te Esenyurt'ta bir işletmenin kompanzasyon panosunda yaptığımız genel bakımda reaktif güç rölesinin ve enerji analizörünün çalışmasını, kondansatör ile kontaktör gruplarını, sigortaları ve bağlı öteki elemanları ölçüm, analiz ve elle kontrolle tek tek bakımdan geçirdik. Eleman bazlı düzenli bakım, yıpranmayı arıza ya da ceza ortaya çıkmadan görmeye yardım eder.
Kayıt tarafında trafo merkezi için tek bir dosya tutmak işi kolaylaştırır: imzalı periyodik kontrol raporları, bakım kayıtları, trafonun üretici kılavuzu ve tesisin güncel projesi aynı yerde durur. Kontrolde elektrik ve topraklama tesisatının projesi aranır ve tesisatın projeye uygunluğu değerlendirilir; trafo merkezinde yapılan bir değişiklik projeye işlenmediğinde bu karşılaştırma zorlaşır.
İşletmeler için elektrik bakımını periyodik bakım ve kontrol hizmetimiz altında yürütürüz; resmî periyodik kontrol raporunu ise periyodik kontrol yapmaya yetkili kişi düzenler. Trafo ve orta gerilim tarafında çalışacak her ekibin sertifikasının o işi kapsadığını ayrıca sorun. Genel bakım düzenini işyeri elektrik bakımı, sürekli bakım anlaşmasının içeriğini elektrik bakım sözleşmesi, çalışan güvenliği tarafını işyerinde elektrik riskleri rehberi anlatır.
Bu konudaki işlerimiz
Esenyurt'ta işletmenin kompanzasyon panosuna genel bakım: elemanlar tek tek kontrol edildi
İşletmenin kompanzasyon panosunun genel bakımı yapıldı: reaktif güç rölesi, enerji analizörü, kondansatör ve kontaktör grupları, sigortalar ve bağlı diğer elemanlar tek tek ölçüm, analiz ve elle kontrolle incelendi.
İşin tamamını inceleyin → — Esenyurt'ta işletmenin kompanzasyon panosuna genel bakım: elemanlar tek tek kontrol edildiSık sorulan sorular
Trafo periyodik kontrolü hangi aralıkla yapılır?
Bütün tesislere uyan tek bir süre vermek yanıltıcı olur. Aralık; trafonun Ek-III tablolarındaki yerine, Bakanlığın yayımladığı kriterlere ve yürürlükteki düzenlemeye göre belirlenir. Kendi tesisiniz için geçerli aralığı kontrolü yapacak yetkili kişiyle netleştirin ve son raporun tarihini bakım takviminin başına yazın.
Binadaki trafonun kontrolünden kim sorumludur?
Bu, trafonun kime ait olduğuna ve dağıtım şirketiyle yapılan anlaşmalara bağlıdır; aynı bölgedeki iki tesiste bile durum farklı olabilir. Elinizdeki bağlantı belgelerine ve mülkiyet kayıtlarına bakın, emin değilseniz dağıtım şirketine sorun. Kontrol ve bakım takvimini kurmadan önce bu sorunun cevabını yazılı olarak netleştirin.
Trafo gücünü artırmak gerekirse ne yapılır?
Trafoyu büyütmek tesisin bağlantı gücünü değiştiriyorsa iş, dağıtım şirketi başvurusuyla birlikte yürür. AYEDAŞ'ın yeni bağlantı açıklaması, mesken dışı tüketicilerin bağlantı gücü %20'den fazla artarsa tadilat projesiyle birlikte 7 iş günü içinde başvurmasını ister. Bu açıklama AYEDAŞ bölgesine aittir; projelendirme ve başvuru, trafo değişiminden önce planlanır.
Termal kamerayla yapılan kontrol periyodik kontrolün yerine geçer mi?
Geçmez. Termal kamera, yük altındaki ısınmayı gösteren bir bakım ve teşhis aracıdır; sıcak noktayı bulmaya yardım eder ama tesisatın projeye uygunluğunu değerlendirmez ve imzalı bir kontrol raporu yerine geçmez. İki çalışma birbirini tamamlar: termal bulgu bakım ekibinin iş listesine girer, periyodik kontrol kendi raporuyla ayrıca yapılır.
Trafo kontrolü ve bakımı sırasında enerji kesilir mi?
İşin türüne bağlıdır: bazı işler enerji kesilerek yapılır, bazı ölçümler enerji altında yürür ve hangisinin gerektiğine işi yapan ekip karar verir. Enerji kesilecekse kesintiye dayanamayacak cihazları, soğutma ya da veri sistemi gibi sürekli çalışması gereken yükleri ekibe önceden bildirin.
Kaynaklar
Masal Elektrik · Bu rehberin yazarı
Masal Elektrik hakkında