Elektrik periyodik kontrol, işyerlerinde elektrik, topraklama ve yıldırımdan korunma tesisatlarının projesine uygunluğunun yetkili kişilerce değerlendirildiği resmî kontrol sürecidir. Kapsam, ÇSGB'nin açıkladığı Ek-III tablolarındaki ekipmanlarla sınırlıdır ve hizmetten önce işveren ile yetkili kişi arasında İSG-KATİP'te sözleşme onaylanır. Yetkili kişinin imzasını taşımayan rapor geçersizdir; rapor, kullanılan standardı, yönetmeliği ya da yöntemi de belirtir.
- Ek-III tablolarında yer almayan ekipman bu periyodik kontrol rejimine girmez.
- Kontrolde tesisat projesi aranır, sahadaki tesisat projeyle karşılaştırılır.
- Kontrol bir tespittir; rapordaki eksiklerin giderilmesi ayrı bir iştir.
- Bakım kaydı, periyodik kontrol raporunun yerine geçmez.
Elektrik periyodik kontrol yönetmeliği neyi kapsar?
Periyodik kontrol, iş ekipmanlarının ve tesisatların belirli aralıklarla yetkili kişilerce incelenip raporlanmasıdır. Elektrik tesisatının periyodik kontrolüne ilişkin kurallar, iş ekipmanlarına ilişkin düzenlemenin Ek-III bölümünde yer alır. ÇSGB'nin iş ekipmanları değişikliğini açıklayan duyurusu, periyodik kontrole yalnız Ek-III tablolarında yer alan ekipman ve ekipman gruplarının tabi olduğunu ve bu kontrollerin periyodik kontrol yapmaya yetkili kişilerce yapılacağını belirtir. Duyurunun tesisatlar bölümünde elektrik tesisatı, topraklama, yıldırımdan korunma, akümülatör, transformatör ve jeneratör gibi tesisatlar sayılır.
Bu düzen işyerleri içindir; her konut ya da her elektrik servisi ziyareti bu resmî kontrol rejimine girmez. Evinizdeki bir arıza ya da güvenlik kaygısı için elektrik rehberi altındaki ev konularından başlayabilirsiniz: kaçak akım rölesinin görevi ve TEST düğmesinin ne işe yaradığı kaçak akım rölesi rehberinde, topraklamanın neden gerektiği topraklama rehberinde anlatılır. Çalışanların elektrik kaynaklı tehlikelerden korunması ise daha geniş bir iş güvenliği konusudur ve işyerinde elektrik riskleri rehberinde ele alınır.
Elektrik, topraklama ve yıldırımdan korunma kontrolünde projeye neden bakılır?
Duyuru bu üç tesisat türü için iki şey söyler: kontrolde tesisat projesi aranır ve sahadaki tesisatın bu projeye uyup uymadığı değerlendirilir. Proje; kablo kesitlerini, koruma elemanlarını, panoların birbirini nasıl beslediğini ve hat güzergâhlarını gösteren belgedir. Kontrolde sahadaki tesisat bu belgeyle karşılaştırılır.
Bir şeyin projede çizili olması, sahada da öyle uygulandığını göstermez; uygunluk yerinde görülür. Projeniz yoksa ya da tesisat yıllar içinde projeden ayrılmışsa, kontrolden önce mevcut durumun projelendirilmesini ya da projenin güncellenmesini kontrolü yapacak yetkili kişiyle konuşmak doğru başlangıçtır.
- Elektrik, topraklama ve yıldırımdan korunma tesisatı projeleri
- Varsa önceki periyodik kontrol raporları ve giderilen eksiklerin kaydı
- Panolarda hangi sigortanın hangi hattı beslediğini gösteren etiket listesi
- Tesiste sonradan yapılan ek ve değişikliklerin listesi
- Bakım kayıtları
Periyodik kontrol raporunu kimler imzalayabilir?
Duyurunun tesisatlarla ilgili bölümüne göre elektrik tesisatı, topraklama, yıldırımdan korunma, akümülatör, transformatör, jeneratör ve katodik koruma gibi elektrikle ilgili tesisatların periyodik kontrollerini yetkili olan elektrik mühendisleri, elektrik-elektronik mühendisleri ve duyuruda sayılan diğer meslek mensupları yapar. Duyuruda bazı meslekler için gerilim ve kapsam sınırı da belirtilir; yetki, unvanla birlikte tesisin türüne ve gerilimine göre değerlendirilir. Bu liste, tesisat projesi çizme ya da dağıtım şirketi işlemlerini yürütme yetkisiyle aynı şey değildir.
İmza raporun geçerlilik koşuludur: aynı duyuruya göre periyodik kontrol yapmaya yetkili kişinin imzasının bulunmadığı raporlar geçersizdir. İmzalı olmak ise raporun içeriğinin yeterli olduğunu tek başına göstermez; kontrol edilen tesisatlar, kullanılan yöntem ve bulgular da raporda açıkça yer alır.
İSG-KATİP üzerinden sözleşme onayı nasıl işler?
Duyuru, Ek-III kapsamındaki zorunlu kontrollerde işveren ile periyodik kontrol yapmaya yetkili kişi arasında, hizmetten en geç bir gün önce İSG-KATİP sistemindeki örneğine uygun bir sözleşme düzenleneceğini ve bu sözleşmenin karşılıklı onaylanacağını açıklar. Kontrol tarihini planlarken bu onay adımını da takvime eklemek, son gün sıkışmasını önler.
Bu sözleşme, işletmenin bir elektrik firmasıyla yaptığı elektrik bakım sözleşmesi ile aynı şey değildir. Bakım sözleşmesi tesisatın düzenli bakımını ve arızalara müdahaleyi düzenler; İSG-KATİP sözleşmesi ise zorunlu periyodik kontrol hizmetine aittir. İki işi farklı kişi ya da firmalar yürütebilir.
Raporda kontrol yöntemi nasıl belirtilir?
Duyuruda gösterilen rapor düzenine göre raporun yöntem bölümüne önce ilgili standardın numarası ve adı ya da muayene veya test kriterinin alındığı yönetmeliğin adı yazılır. Bunlar yoksa üreticinin tavsiye ettiği yöntem, o da yoksa risk değerlendirmesi sonucunda karar alındığı belirtilir. Böylece raporu okuyan kişi, ölçüm ve değerlendirmenin hangi ölçüte göre yapıldığını görebilir.
Raporu teslim aldığınızda yöntem bölümünün dolu olup olmadığına, kontrol edilen tesisatların listesine ve her bulgunun hangi pano ya da hatta ait olduğuna bakın. Bu üç bilgi, eksiklerin giderilmesini planlarken işinizi kolaylaştırır.
Rapordaki uygunsuzluklar nasıl giderilir?
Periyodik kontrol raporu tesisattaki eksikleri ve uygunsuzlukları tespit eden bir belgedir; onarım ayrı bir iş olarak planlanır. Raporlarda yer alabilecek uygunsuzluklara örnek olarak kablosuna göre yüksek değerli sigorta, eksik ya da yanlış yerde kullanılmış kaçak akım koruması, gevşek bağlantılar ve topraklama yokken nötr ile toprağın birleştirilmesi sayılabilir. Her maddeyi ilgili pano ya da hatla eşleştirip önceliğe göre sıralamak işi düzenler; kullanılan malzeme, yapılan işlem ve tarih kayda geçirildiğinde bir sonraki kontrolde neyin değiştiği açıkça görülür.
Masal Elektrik, raporda listelenen eksiklerin giderilmesinde ve düzenli periyodik bakım ve kontrol işlerinde işletmelere destek verir; resmî periyodik kontrol raporunu ise periyodik kontrol yapmaya yetkili kişi düzenler. Giderme sürecinin aşamalarını periyodik kontrol uygunsuzluklarını giderme rehberi ayrıntılı anlatır; düzeltmeden sonra yeniden kontrol gerekip gerekmediği ise raporu düzenleyen yetkili kişiyle netleştirilir.
Periyodik kontrol ile işletme bakımının farkı nedir?
Periyodik kontrol tesisatın durumunu tespit edip raporlar; bakım ise tesisatın sağlıklı çalışmayı sürdürmesi için yapılan temizlik, sıkılama, ölçüm ve parça değişimi gibi işlerdir. ETKB'nin kuvvetli akım tesislerinde bakım usul ve esasları, 36 kV gerilim seviyesine kadar olan kuvvetli akım tesislerinde yapılacak asgari bakım faaliyetlerini kapsar. Trafo merkezi olan işletmelerde trafo periyodik kontrolü ve bakımı bu iki işin buluştuğu yerdir.
Aynı belge bakımın nasıl yürütüleceğine dair ilkeler koyar. Bakım yapılacak tesiste önceden tespit yapılır, gereken donanım ve malzeme hazırlanır; teçhizatın kendine özgü bakım talimatı varsa ona da uyulur ve iş, gerekli eğitimleri almış, ilgili sertifikalara sahip personelce yapılır. Enerji verilmeden önce yapılan işlemler kontrol edilir; bakımın yeri, zamanı, kimin yaptığı, iş emri ve yapılan işlemler bir bütün olarak kayda geçirilir. İşletmede bakımın neleri kapsadığını işyeri elektrik bakımı rehberi anlatır.
Esenyurt'ta Kasım 2025'te bir işletmenin kompanzasyon panosunda genel bakım yaptık; bu bakımda reaktif güç rölesini, enerji analizörünü, kondansatör ve kontaktör gruplarını, sigortaları ve panoya bağlı diğer elemanları tek tek ölçtük, analiz ettik ve elle kontrol ettik. Bakımdaki temizlik, sıkılama ve parça değişimi gibi müdahaleler kontrol raporunu hazırlayan kişinin değil, bakım ekibinin işidir; panonun görevini kompanzasyon rehberi açıklar.
| Özellik | Periyodik kontrol | İşletme bakımı |
|---|---|---|
| Temel amaç | Tesisatın projeye ve mevzuata uygunluğunu tespit etmek | Tesisatın arızasız çalışmasını sürdürmek |
| Sonuç | Yetkili kişinin imzaladığı kontrol raporu | Bakım kaydı ve yapılan işlemlerin listesi |
| İşin niteliği | Ölçüm, test ve gözlem | Temizlik, sıkılama, onarım ve parça değişimi |
| Kim yapar | Periyodik kontrol yapmaya yetkili kişi | İşin gerektirdiği eğitim ve yetkinliğe sahip bakım personeli; ETKB esaslarının kapsadığı tesislerde ilgili sertifika da aranır |
Bu konudaki işlerimiz
Esenyurt'ta işletmenin kompanzasyon panosuna genel bakım: elemanlar tek tek kontrol edildi
İşletmenin kompanzasyon panosunun genel bakımı yapıldı: reaktif güç rölesi, enerji analizörü, kondansatör ve kontaktör grupları, sigortalar ve bağlı diğer elemanlar tek tek ölçüm, analiz ve elle kontrolle incelendi.
İşin tamamını inceleyin → — Esenyurt'ta işletmenin kompanzasyon panosuna genel bakım: elemanlar tek tek kontrol edildiSık sorulan sorular
Periyodik kontrol hangi aralıkla tekrarlanır?
Bu soruya bütün işyerleri için tek bir süreyle cevap vermek yanıltıcı olur. Kendi işyerinizdeki tesisatlar için geçerli aralığı kontrolü yapacak yetkili kişiyle ve düzenlemenin güncel metniyle netleştirin. Son raporun tarihini proje ve bakım kayıtlarıyla aynı dosyada tutmak, bir sonraki kontrolün zamanını kaçırmamanızı kolaylaştırır.
Kontrol günü işyerinde neleri hazır tutmalısınız?
Kontrolde tesisat projesine bakıldığı için projenin güncel kopyasını, varsa önceki raporu ve giderilen uygunsuzlukların kayıtlarını hazır tutun. Panoların ve topraklama bağlantı noktalarının önünü boşaltın, kilitli pano odalarının anahtarını ulaşılabilir kılın. Ölçüm sırasında bazı hatların kısa süre kesilebileceğini çalışanlara önceden haber vermek, işin aksamadan ilerlemesine yardım eder.
Taşındığınız işyerindeki eski rapor sizin için ne ifade eder?
Eski rapor, tesisatın kontrol edildiği tarihteki durumunu gösterir; o günden sonra yapılan ekleme ve değişiklikleri kapsamaz. Tesisata dokunulduysa ya da raporun işletmeniz için yeterli olup olmadığından emin değilseniz kontrolü yapacak yetkili kişiyle görüşün. Raporu yine de saklayın: önceki uygunsuzlukların neler olduğunu ve hangilerinin giderildiğini izlemenize yarar.
Evde elektrik periyodik kontrolü zorunlu mu?
Bu sayfada anlatılan periyodik kontrol, ÇSGB'nin iş ekipmanlarına ilişkin düzenlemesine bağlıdır ve işyerlerini ilgilendirir; her konut bu rejime girmez. Evde ise arıza beklemeden yaptıracağınız bir tesisat kontrolü, yıpranmış kabloları ve gevşek bağlantıları zamanında görmenizi sağlar; işaretleri tesisat yenileme rehberinde bulabilirsiniz.
Kaynaklar
Masal Elektrik · Bu rehberin yazarı
Masal Elektrik hakkında