Voltaj dalgalanması şebekedeki bir sorundan da iç tesisattaki gevşek ya da kopuk bir bağlantıdan da kaynaklanabilir. Belirti komşularda ve sokakta da varsa dağıtım tarafını, yalnız sizde ya da tek odadaysa tesisatı düşündürür. Regülatör ya da izleme cihazı gerekip gerekmediğine tesisat kontrol edildikten sonra uzman karar verir; nötr kopmasının çözümü bağlantının onarılmasıdır.
- Işık titremesi ve cihazların kendiliğinden kapanması bir bağlantı sorununun belirtisi olabilir.
- Sürekli düşük gerilim, kompresörlü cihazların kalkışını zorlayabilir.
- Işıkların bir anlık aşırı parlaması nötr kopmasına işaret edebilir; bu belirtiyi bekletmeden ustaya bildirin.
Elektrik dalgalanması ve voltaj düşüklüğü belirtileri nelerdir?
Voltaj dalgalanması, prizdeki gerilimin kısa aralıklarla inip çıkmasıdır; voltaj düşüklüğü ise gerilimin bir süre olması gereken değerin altında kalmasıdır. İkisi de aydınlatmada titreme, sönük ışık ya da motorlu cihazlarda zorlanma olarak fark edilir.
Bu iki durumun nedeni aynı olmayabilir. Belirti dış şebekeden, apartmanın ortak tesisatından ya da dairenin kendi hatlarından gelebilir. Nereden geldiği kimi arayacağınızı belirler; bu yüzden ilk bakılacak şey belirtinin nerede görüldüğüdür.
Işıkların titremesi ve cihazların kapanması ne anlama gelir?
Işıkların aniden titremesi ya da cihazların kendiliğinden kapanıp açılması anlık bir gerilim çökmesinin belirtisi olabilir. Şebekedeki büyük bir yüklenme buna yol açabilir; iç tesisattaki nötr kopması belirtileri de başlangıçta böyle görünebilir. Motorlu cihazların gürültülü çalışması ya da kalkışta zorlanması düşük gerilime işaret edebilir, ancak aynı belirti cihazın kendi mekanik arızasından da gelebilir.
Evdeki voltaj düşüklüğünün iç tesisat kaynaklı nedenleri nelerdir?
Bağlantı noktaları zamanla gevşeyebilir. Gevşek bir bağlantı akım taşırken ısınabilir ve o noktada gerilim kaybına yol açabilir. Oynama sokakta ya da apartmanda yoksa ve yalnız sizin dairenizde görülüyorsa, akla ilk gelen yerlerden biri daire panosu ve iç hatlardır.
Gevşekliğin yeri sonucu değiştirir. Nötr bağlantısındaki bir gevşeklik kopmaya dönüşürse bazı cihazlara aşırı gerilim ulaşabilir; faz tarafındaki bir gevşeklik ise ısınmaya ve gerilim düşümüne yol açabilir. Ölçüm ve bağlantı kontrolü usta işidir; arıza tespiti ve onarım hakkında bilgi ve teklif için elektrik arıza servisi sayfasına bakabilirsiniz.
Nötr ve PEN bağlantısındaki sorun neden aşırı gerilim yapar?
PEN iletkeni, bazı topraklama düzenlerinde koruma ve nötr görevini birlikte taşıyan iletkendir. Schneider Electric'in TN sistemi açıklamasına göre bu birleşik iletkenin sürekliliği TN sisteminin ön koşuludur ve PEN iletkeni hiçbir koşulda kesintiye uğratılmamalıdır.
Nötr iletkeninin kopması, Schneider Electric'in aşırı gerilim tanımlarında şebeke frekanslı aşırı gerilim nedenleri arasında sayılır. Üç fazlı beslenen bir binada ya da dairede ortak nötr koptuğunda, fazlar arasındaki yük dengesine göre bazı hatlarda gerilim düşer, bazılarında yükselir; aşırı gerilim cihazlara bu yolla ulaşabilir. Ne kadar yükseleceği yüklere ve kopmanın yerine bağlıdır, her durumda aynı değildir.
Sorun yalnız bir odadaysa neye işaret eder?
Gerilim oynaması yalnız bir odada ya da yüksek güçlü bir cihazın prizinde görülüyorsa, akla ilk gelen yerlerden biri o hattın buat ya da priz bağlantılarıdır. Bir bölümde elektriğin tamamen gitmesi ise ayrı bir belirtidir; evin bir kısmında elektrik yokken izlenecek sıra farklıdır.
Üç fazlı beslenen dairelerde dengesiz dağılım varsa yalnız bir faza bağlı bölümler etkilenebilir. Isınma ve kontak yanığı riski taşıyan bu noktaları usta, enerjiyi keserek incelemelidir.
Voltaj dalgalanması şebekeden mi, binadan mı geliyor?
Apartmanda voltaj düşüklüğü her zaman daire tesisatından ya da binanın kolon hattından kaynaklanmaz. Sokaktaki dağıtım şebekesinde yaşanan bir yüklenme ya da arıza da dairenize gelen gerilimi etkileyebilir.
Sorumluluk sınırını bilmek kimi arayacağınızı belirler. Binaya gelen dağıtım şebekesindeki arıza dağıtım şirketinin işidir; sayaç da dağıtım şirketinin mührü ve denetimi altındadır, ona dokunulmaz. Kolon hattı ise bina tesisatıdır, dairenin iç hatları da öyle; bunlardaki arıza elektrikçinin işidir. 186 ile elektrikçi arasındaki ayrımı ve bina içindeki diğer elektrik arıza belirtilerini bilmek doğru kişiyi çağırmayı hızlandırır.
186 ne zaman aranmalı?
İlk adım, sorunun yalnız sizde mi yoksa bütün apartmanda ve çevredeki binalarda mı olduğuna bakmaktır. Enerjisa'nın resmî sayfasında planlı kesinti ve anlık arıza sorgulama, kesinti bildirimi ve başvuru sorgulama hizmetleri sayılır; bu, Ayedaş'ın hizmet verdiği İstanbul Anadolu yakası için geçerlidir. Avrupa yakasında BEDAŞ'ın resmî sitesi planlı ve plansız kesinti haritasına yönlendirir.
Sokakta ya da bütün binalarda aynı anda sönük ışık ve cihaz kapanması görülüyorsa bu, dağıtım tarafında bir sorunu düşündürür. Bu durumda bina tesisatına dokunmadan 186'ya ya da bölgenizin dağıtım şirketine bildirin.
Voltaj düşüklüğü buzdolabına ve elektronik cihazlara zarar verir mi?
Buzdolabı ve klima gibi kompresörlü cihazlar kalkışta gerilime duyarlıdır. Gerilim uzun süre düşük kaldığında motor kalkmakta zorlanabilir ve olağandan fazla akım çekebilir.
Sargıdan uzun süre fazla akım geçmesi motoru ısıtır ve yalıtımını zamanla yıpratabilir. Kalıcı düşüklükte önce nedenin bulunması gerekir; koruma cihazı seçimi bundan sonra gelir.
| Ürün türü | Ne işe yarar? | Gerilim sorunlarındaki sınırı |
|---|---|---|
| Sıradan çoklu priz | Bir prizden alınabilecek çıkış sayısını artırır | Gerilimi düzeltmez; düşük ya da yüksek gerilime karşı koruma sağlamaz |
| Aşırı gerilim koruma cihazı (SPD) | Yıldırım ve anahtarlama kaynaklı kısa süreli darbe gerilimlerini sınırlar | Sürekli düşük gerilimi düzeltmez; nötr kopmasındaki uzun süreli aşırı gerilime karşı koruma değildir |
| Voltaj regülatörü | Giriş gerilimi cihazın çalışma aralığındaysa çıkışı ayarlı değere yaklaştırır | Çalışma aralığı ve kapasitesi modele göre değişir; gevşek ya da kopuk bir bağlantıyı gidermez |
| Faz izleme rölesi | Üç fazlı beslemede faz kaybını algılar; başka hangi hataları izlediği modele göre değişir | Beslemeyi ancak uygun bir kontaktör ya da devreyle keser; arızanın nedenini ortadan kaldırmaz |
Akım korumalı priz voltaj düşüklüğünü engeller mi?
Hayır, sıradan bir çoklu priz ya da uzatma kablosu gerilimi düzeltmez. Temel çoklu prizler ile aşırı gerilim korumalı ürünler de aynı işi görmez; bir ürünün ne koruması olduğu etiketinden ve ürün belgesinden anlaşılır.
Aşırı gerilim koruma cihazları (SPD) sürekli düşük gerilimi düzeltmez; yıldırım ve anahtarlama kaynaklı kısa süreli darbe gerilimlerini sınırlar. Tip 3 SPD, hassas yüklerin yakınına konan ve ana panodaki Tip 2 korumayı tamamlayan kademedir. Nötr kopmasındaki gibi uzun süren aşırı gerilime karşı SPD bir koruma değildir.
Gerilim sorununa kalıcı çözüm nedir, regülatör kesin çözüm mü?
Kalıcı çözüm, nedenin bulunup giderilmesidir. Sorun iç tesisattaki bir bağlantıdaysa bağlantı onarılır; dağıtım şebekesindeyse dağıtım şirketi giderir. Regülatör, şebekeden kalıcı olarak düşük gerilim geldiğinde düşünülebilecek bir önlemdir; gevşek ya da kopuk bir nötrü gidermediği için tek başına kesin çözüm değildir.
Cihazın kendisi kadar tesisata nasıl eklendiği de sonucu belirler. Bakırköy'de arıza veren bir daire regülatöründe ölçüm ve analizler, cihazın sisteme uygun bağlanmadığını gösterdi. Doğru bağlantılar yapılınca arıza giderildi. Bu yüzden regülatör kararını da bağlantısını da ustaya bırakın.
Faz koruma rölesi ve regülatör hangi durumlarda kullanılır?
Faz izleme rölesi (faz koruma rölesi olarak da anılır), üç fazlı beslemede fazları izleyen bir cihazdır. İncelenen modeller faz kaybını algılar; başka hangi hataları izlediği modele göre değişir ve beslemeyi kesmesi uygun bir kontaktör ya da devreyle olur. Tek fazlı beslenen dairelerde bu cihazın gerekip gerekmediğine usta karar verir; faz kaybı ve faz sırası korumasını faz koruma rölesi rehberinde bulabilirsiniz.
Voltaj regülatörü ise giriş gerilimi kendi çalışma aralığındayken çıkışı ayarlı değere yaklaştıran bir cihazdır; aralığı ve kapasitesi modele göre değişir. İç tesisattaki bir arıza giderilmeden yalnız belirtiyi gizlemek için regülatör eklemek doğru değildir.
Bu konudaki işlerimiz
Bakırköy'de voltaj regülatörü arızası: doğru bağlantıyla çözüldü
Dairedeki regülatör arızası ölçüm ve analizlerle incelendi; regülatör sisteme doğru bağlantılarla yeniden bağlanarak arıza giderildi.
İşin tamamını inceleyin → — Bakırköy'de voltaj regülatörü arızası: doğru bağlantıyla çözüldüSık sorulan sorular
Voltaj düşüklüğü buzdolabını bozar mı?
Sürekli düşük gerilim, buzdolabı ve klima gibi kompresörlü cihazların kalkışını zorlayabilir. Motor bu sırada olağandan fazla akım çekerse ısınır ve yalıtımı zamanla yıpranabilir. Kısa bir oynama ile günlerce süren bir düşüklük aynı etkiyi yapmaz; kalıcı düşüklükte önce nedeni bulunmalıdır.
Sadece bir odada ya da prizde gerilim oynaması neden olur?
Oynama evin genelinde değil de tek bir noktada görülüyorsa, o prizin bağlı olduğu hatta bir buat ya da priz bağlantısı gevşemiş olabilir. Gevşek bağlantı akım taşırken ısınabileceği için bu belirti bekletilmemeli; priz ya da buat açılmadan ustaya bildirilmelidir.
Gerilim dengesizliği için hangi cihaz takılmalı?
Önce nedeni bulunmalıdır. Düşüklük sokaktaki diğer binalarda da görülüyorsa 186'ya ya da bölgenizin dağıtım şirketine bildirin; yalnız sizin binanızdaysa bina yönetimi aracılığıyla elektrikçi çağrılır. Yalnız dairenizdeyse tesisat kontrol edilir; regülatör ancak bu kontrolden sonra uzman kararıyla ve ölçüme göre seçilir. Darbe gerilimlerine karşı aşırı gerilim koruma cihazları tesisata göre kademeli kullanılabilir; sıradan çoklu priz gerilimi düzeltmez.
Apartmanda genel bir gerilim sorunu varsa kimi aramalı?
Belirti bütün apartmanda ve sokaktaki diğer binalarda da görülüyorsa sorun dağıtım şebekesinde olabilir; 186'ya ya da bölgenizin dağıtım şirketine bildirin. Belirti yalnız sizin binanızdaysa ortak tesisat ve kolon hattı bina tesisatıdır; bina yönetimi aracılığıyla elektrikçi çağrılır.
Kaynaklar
- Schneider Electric kurulum kılavuzu: Schneider Electric EIG — Overvoltage definitions
- Schneider Electric kurulum kılavuzu: Schneider Electric — TN sistemi ön koşulları ve PEN sürekliliği
- Enerjisa açıklaması: Enerjisa — Dağıtım arıza ve planlı kesinti kanalları
- BEDAŞ açıklaması: BEDAŞ — resmî kesinti ve ihbar kanalları
- Schneider Electric kurulum kılavuzu: Schneider Electric EIG — Surge protection device types
- Eaton rehberi: Eaton: Power strip buying guide
- Siemens teknik belgesi: Siemens — SIRIUS 3UG4 / 3RR2 monitoring relay manual
- ABD CPSC güvenlik listesi: US CPSC — Home Electrical Safety Checklist
Masal Elektrik · Bu rehberin yazarı
Masal Elektrik hakkında