Çamaşır makinesi sigorta attırıyorsa neden makinenin kendisinde (ısıtıcı, motor, kablolar, sızan su) ya da bağlı olduğu priz, fiş veya hatta olabilir. Makineyi kapatın; fişte ve prizde ıslaklık ya da yanık yoksa fişi çekin. Koku, ısınma, duman ya da kararma yoksa ve panoya güvenle ulaşabiliyorsanız bir kez kaldırın; yeniden atarsa ikinci kez kaldırmayın, ustaya bildirin.
- Kaçak akım rölesi açtıysa yalıtım ya da su kaynaklı bir kaçak, otomatik sigorta açtıysa aşırı akım ya da kısa devre öne çıkar.
- Aynı programı yeniden başlatarak ya da makineyi başka prize taşıyarak arızayı sınamayın.
- Hangi aşamada attığını, ekrandaki hata kodunu ve gördüğünüz suyu ilk bilgide anlatın.
- Makinenin içindeki arıza cihaz servisinin, priz ve hat elektrikçinin işidir.
Çamaşır makinesi sigorta attırıyorsa ilk ne yapılır?
Önce makineyi kendi düğmesinden kapatın ve panoda hangi kolun indiğine dışarıdan bakın. Makinenin fişinde ve takılı olduğu prizde ıslaklık, erime ya da yanık izi görmüyorsanız fişi prizden çıkarın; böyle bir iz görürseniz fişe hiç dokunmayın. Koku, ısınma, duman ya da kararma yoksa ve panoya güvenle ulaşabiliyorsanız bir kez kaldırın; yeniden atarsa ikinci kez kaldırmayın, ustaya bildirin. Bu ilk adımda makinenin kapağını zorlamaya, içindeki suyu boşaltmaya ya da makineyi yerinden çekmeye uğraşmayın.
Fiş çekiliyken koruma yerinde kalıyorsa bu bilgi aramayı makineye ve fişine yöneltir. Yine de makineyi yeniden takıp sınamayın; gördüğünüzü ustaya aktarın. Kol hiç kalkmıyorsa ya da kaldırınca yeniden iniyorsa kalkmayan sigorta yazısında bu durumu ayrıca anlattık.
Duman, alev ya da yoğun yanık kokusu fark ederseniz panoya gitmeye çalışmayın; ortamdan uzaklaşın ve 112'yi arayın. Makinenin çevresinde su birikmişse suyun içinden geçerek prize ya da panoya ulaşmayın.
Sigorta mı attı, kaçak akım rölesi mi?
Panoda inen her kola gündelik dilde sigorta, şalter ya da şartel denir; ama çamaşır makinesinin attırdığı koruma iki ayrı türden biri olabilir ve ikisi farklı şey söyler. Otomatik sigorta hattın kablosunu aşırı akıma karşı korur. Kaçak akım rölesi (RCD) ise giden ve dönen akım arasındaki farka bakar; Schneider Electric'in artık akım açıklamasına göre bu farka artık akım denir.
Kaçak akım rölesi açtıysa akımın bir kısmı faz–nötr dışında bir yoldan, çoğu zaman topraktan dönüyor demektir; nötrün yanlış bağlanması da aynı sonucu verir. Çamaşır makinesinde bu, ısıtıcının, iç kabloların ya da suyun ulaştığı bir bölümün yalıtımıyla ilgili olabilir. Bu yolun ayrıntısını kaçak akım rölesinin neden attığını anlatan yazıda bulabilirsiniz. Otomatik sigorta açtıysa aşırı akım ya da bir kısa devre söz konusu olabilir.
Makine çalışırken uzun süre sonra inen sigorta daha çok aşırı yükü, çalıştırır çalıştırmaz inen sigorta daha çok kısa devreyi düşündürür; Schneider Electric'in devre kesici açıklaması bu iki durumu farklı mekanizmaların algıladığını anlatır. Bütün evin elektriği gidiyorsa inen kol ana şalter olabilir; ana şalterin neden attığı ayrı bir konudur. Sigortanın genel olarak hangi durumlarda indiğini sigorta atma nedenleri rehberinde bulabilirsiniz.
| Açan koruma | Neye tepki verir | Çamaşır makinesinde akla gelen |
|---|---|---|
| Kaçak akım rölesi (RCD) | Giden ve dönen akım arasındaki fark | Isıtıcıda, iç kablolarda ya da suyun ulaştığı bölümde yalıtım bozulması |
| Otomatik sigorta | Aşırı yük ya da kısa devre | Bir parçada kısa devre ya da hatta aynı anda çalışan başka yükler |
| İkisi birlikte | Kaynak tek bir yerde olmayabilir | Priz bağlantısı ya da nem alan bir nokta da incelenir |
Makinenin içinde hangi parçalar korumayı attırabilir?
Çamaşır makinesinde suyu ısıtan ısıtıcı (rezistans), tamburu döndüren motor, bunları besleyen iç kablolar ve kontrol kartı enerjiyle çalışan parçalardır. Bunlardan birinin yalıtımı bozulursa ya da elektrikli bir bölüme su ulaşırsa kaçak akım rölesi açabilir; bir parçada kısa devre olursa otomatik sigorta açar.
Hangi parçanın sorunlu olduğu dışarıdan bakarak ya da yalnız belirtiye göre söylenemez; kesin cevabı cihaz servisinin incelemesi verir. Makinenin kapağını sökmek, arkasındaki bağlantılara ulaşmak ya da parça değiştirmek kullanıcı işi değildir. Marka ya da model adı da arızayı tek başına belirlemez.
Kaynağın cihaz olabileceğini gösteren bir örnek bulaşık makinesinden: Şişli'deki bir dairede kaçak akım rölesi atıyordu. Kaçağın bulaşık makinesinin kartından geldiği bu işte makine devreye girdikten yaklaşık 30 saniye sonra farklı programa geçmeye çalışıyor, geçemiyordu. Durum müşteriye bildirildi, arıza çözüldü ve tesisatta arıza olmadığı netleşti. Çamaşır makinenizde aynı kart arızası olduğu sonucu buradan çıkmaz.
Sorun makinede değil priz ya da hatta olabilir mi?
Evet. Makinenin fişi, takıldığı priz ve o prizi besleyen hat da korumayı attırabilir. Prizin içindeki uygunsuz bağlantılar ve ekler kaçağa ya da ısınmaya yol açabilir; aynı hatta başka güçlü cihazlar da çalışıyorsa toplam yük otomatik sigortayı indirebilir.
Şişli'deki başka bir dairede hem kaçak akım rölesi hem sigorta atıyordu. Eskiyen priz bağlantılarının onarıldığı bu işte tesisat ve bağlı priz kontrol edildi, priz içinde uygunsuz bağlantılar ve ekler bulundu; bunlar onarılınca sorun çözüldü. Bu iş bir çamaşır makinesi arızası değildi, ama aynı belirtinin prizden de gelebildiğini gösterir.
Sigorta makineyle birlikte fırın, ocak ya da ısıtıcı çalışırken iniyorsa hat ve toplam yük değerlendirilir; fırın, ocak ve şofbenin ya da klimanın sigorta attırması da benzer bir hat sorusudur. Sigortanın değerini büyütmek bunu çözmez, çünkü sigorta kabloyu korumak için seçilir. Ortaköy'deki bir konutta atmasın diye hatlara büyük sigortalar takılmıştı; yangın çıkan bu dairede kablo yandı, sigorta atmadı ve mutfaktaki bulaşık makinesiyle bağlı olduğu priz de yandı.
Banyo ya da balkonda duran makinede nem nasıl etkiler?
Su ve nem, prizin ya da bağlantının yalıtımını zayıflatır ve kaçak akım rölesinin açmasına yol açabilir. Halkalı'daki bir dairede hem kaçak akım rölesi hem sigorta atıyordu. Nem alan balkon prizi arızasında pano ve tesisat grupları tek tek incelendi, ölçümler yapıldı ve kaynağın balkondaki prizin su ve nem alması olduğu anlaşıldı. Nemli yere uygun priz yapıldı, kablolar su almayacak şekilde yeniden uygulandı ve arıza çözüldü.
Bu bir çamaşır makinesi işi değildi; ama makinenin bağlı olduğu priz suya yakınsa aynı ihtimal akla gelir. Makine banyoda ya da balkondaysa prizin konumu, kapağı ve suya karşı korunup korunmadığı incelemenin parçasıdır. Suyun makinenin içinden mi, hortumdan mı yoksa ortamdan mı geldiği ayrıca anlaşılır; elektrik işi ile su tesisatı işi farklı ustaların işi olabilir.
Prize takınca mı, çalışırken mi attı?
Makine prize takılır takılmaz koruma iniyorsa sorun fişte, prizde ya da makinenin girişindeki bir bölümde olabilir. Çalışırken iniyorsa devreye giren bir parça ya da hattın o andaki toplam yükü de akla gelir. Bu ayrım aramanın nereden başlayacağını gösterir, ama parçayı kesin olarak belirlemez.
Programın hangi anında attığını biliyorsanız, örneğin su alırken, ısınırken ya da sıkmada, bunu not edin; aynı anı yakalamak için makineyi yeniden çalıştırmayın. Kesinti bir kez mi oldu, yoksa her yıkamada mı tekrarlıyor? Bu bilgi de ustanın ilk kontrolünü yönlendirir.
- Hangi koruma indi: sigorta mı, kaçak akım rölesi mi, ikisi birden mi?
- Makine hangi aşamadaydı, ekranda hata kodu var mıydı?
- Aynı anda başka güçlü cihaz çalışıyor muydu?
- Makinenin altında ya da prizin çevresinde su var mıydı?
Cihaz servisi mi, elektrikçi mi?
Makinenin içindeki ısıtıcı, motor, kart ya da iç kablo arızası cihaz servisinin işidir. Priz, fişe kadar gelen hat, sigorta ve kaçak akım rölesi ise elektrik tesisatının konusudur. İlk görüşmede bu sınır her zaman netleşmez; ön değerlendirmede hangi incelemenin gerektiği söylenir.
Elektrik arıza servisi incelemesinde hat, priz ve koruma ayrı ayrı ele alınır. Tesisatta arıza bulunmazsa bu sonuç cihaz servisine yönelmek için sağlam bir gerekçedir; tesisatta sorun bulunursa yapılan iş ve sonucu teslimde ayrıca anlatılır. Teslimde fatura ve yapılan işe ait garanti bilgisi verilir; cihaz servisinin onarımı bundan ayrı bir teslimdir.
Bu konudaki işlerimiz
Şişli'de kaçak akım rölesi atıyordu: kaynak bulaşık makinesinin kartı çıktı
Kontrollerde kaçağın bulaşık makinesinden geldiği görüldü: makine çalıştıktan yaklaşık 30 saniye sonra program değiştirmeye çalışıp geçemiyordu. Kartındaki arıza tesisatı ve kaçak akım rölesini etkiliyordu; müşteriye bilgi verildi, arıza çözüldü.
İşin tamamını inceleyin → — Şişli'de kaçak akım rölesi atıyordu: kaynak bulaşık makinesinin kartı çıktı
Şişli'de kaçak akım ve sigorta atıyordu: eskiyen priz bağlantıları onarıldı
Tesisat ve bağlı olduğu priz kontrol edildi; priz içindeki uygunsuz bağlantılar ve ekler onarılarak kaçak akım ve sigorta atma sorunu çözüldü.
İşin tamamını inceleyin → — Şişli'de kaçak akım ve sigorta atıyordu: eskiyen priz bağlantıları onarıldı
Ortaköy'de yangın çıkan daire: kablo yandı, sigorta atmadı
Yangın ocak kablosunun ısınmasıyla başladı; atmasın diye takılmış büyük sigortalar yüzünden kablo yandı ama sigorta atmadı. Panodaki sigortalar hatlara göre büyüktü, kaçak akım rölesi ve binada topraklama yoktu. Sebep–sonuç raporu yazıldı; pano hatları ayrılarak, her hatta uygun sigortayla sıfırdan yapıldı. Kaçak akım röleleri topraklamayla birlikte eklenecek.
İşin tamamını inceleyin → — Ortaköy'de yangın çıkan daire: kablo yandı, sigorta atmadı
Halkalı'da hem kaçak akım hem sigorta atıyordu: kaynak nem alan balkon prizi
Pano ve tesisat grupları tek tek incelendi, ölçümler yapıldı; sorunun balkondaki prizin su ve nem almasından kaynaklandığı anlaşıldı. Balkona nemli yere uygun priz takıldı, kablolar su almayacak şekilde yeniden yapıldı.
İşin tamamını inceleyin → — Halkalı'da hem kaçak akım hem sigorta atıyordu: kaynak nem alan balkon priziSık sorulan sorular
Çamaşır makinesi şalteri ya da şarteli attırıyorsa aynı şey mi?
Günlük dilde panoda inen kola sigorta, şalter ya da şartel denebilir. Asıl önemli olan inen kolun türüdür: otomatik sigorta mı, kaçak akım rölesi mi, yoksa bütün evi kesen ana şalter mi? Kolun üzerindeki yazıyı ya da TEST düğmesi olup olmadığını dışarıdan söylemeniz, ustanın aramaya doğru yerden başlamasını sağlar.
Çamaşır makinesi kaçak akım rölesini attırıyorsa makine mi bozuk?
Her zaman değil. Kaçak akım rölesi makinedeki bir yalıtım bozulmasında açabileceği gibi prizdeki uygunsuz bir bağlantıda ya da nem alan bir noktada da açabilir. Aynı röleye bağlı başka hatlardaki küçük kaçaklar da toplanır. Kaynağın makine mi tesisat mı olduğunu usta ölçümle ayırır; makineyi başka prize takarak bunu sınamayın.
Çamaşır makinesi çalışırken sigorta atıyorsa ne düşünülmeli?
Çalışma sırasında inen otomatik sigorta, devreye giren bir parçada kısa devreyi ya da hattın o anda taşıdığı toplam yükü düşündürür. Aynı hatta başka güçlü cihazlar da çalışıyorsa bunu ustaya söyleyin. Sigortayı daha büyüğüyle değiştirmek kabloyu korumasız bırakır; hattın ve makinenin ayrı ayrı incelenmesi gerekir.
Su taşmasından sonra makine sigorta attırıyorsa ne yapmalı?
Makineyi çalıştırmayın ve ıslak fişe ya da prize dokunmayın. Islaklık yoksa ve fişe dokunmak güvenliyse fişi çekin. Dışarıdan kuru görünmesi, suyun elektrikli bölümlerden tamamen çekildiği anlamına gelmez. Priz ve hat incelenmeden, makine de cihaz servisince kontrol edilmeden yeniden kullanmayın.
Yeni çamaşır makinesi aldım, yine sigorta atıyor; neden?
Yeni makinede de atma sürüyorsa kaynak büyük olasılıkla makinede değil; prizde, uzatmada, hatta ya da aynı röleye bağlı başka yüklerin toplam kaçağında olabilir. Eski makine arızalı olsa bile tesisattaki bir sorun yeni makineyle kendiliğinden geçmez. Priz ve hat incelenmeden ikinci bir cihaz değişimine gitmeyin.
Kaynaklar
Masal Elektrik · Bu rehberin yazarı
Masal Elektrik hakkında