Faturalı elektrikçi: yazılı kayıt, malzeme ve garanti

Kısa cevap

Fatura, işin kim tarafından, ne zaman ve hangi bedelle yapıldığını gösteren yazılı kayıttır; faturalı elektrikçiyle çalıştığınızda bu kayıt sizde kalır. Faturada ya da ekinde yapılan iş, kullanılan malzemenin cinsi ve garanti koşulu açıkça yazıldığında sonraki arızada, satışta ya da garanti başvurusunda elinizde dayanak olur. Kaliteyi fatura değil, test sonuçları ve teslim belgesi gösterir.

Faturada genel bir "elektrik işçiliği" satırı yerine hat, oda ve malzeme adıyla kalemler isteyin.
Garanti koşulunu kapsamı, dışında kalanlar ve başvuru yoluyla birlikte yazılı alın.
Faturayı teslim belgesi ve işin fotoğraflarıyla aynı dosyada saklayın.
Dağıtım şirketi ve resmî kontrol işlerinde fatura, istenen proje ya da sözleşmenin yerine geçmez.

Faturalı elektrikçi sizin için ne anlama gelir?

Faturalı çalışma, ustanın yaptığı işi kendi adı ya da firma unvanıyla yazılı kayda geçirmesidir. Bu kayıt işin tarihini, işi kimin yaptığını ve karşılığında ne ödendiğini gösterir; sözlü bir anlaşmada aynı bilgiler yalnız iki tarafın hafızasında kalır.

Faturanın değeri, iş bittikten sonra ortaya çıkar. Aylar sonra aynı hatta arıza çıktığında, evi satarken ya da kiraya verirken, işletmede bir denetim öncesinde tesisatta neyin ne zaman değiştiğini gösteren ilk belge odur.

Fatura bir kalite belgesi sayılmaz. Malzemenin doğru seçildiğini, bağlantının sağlam yapıldığını ya da testlerin geçtiğini teslimdeki test sonuçları ve ustanın açıklaması gösterir. Elektrikçi seçiminin bu ve diğer ölçütleri elektrikçi seçerken sorulacak sorular rehberinde bir arada anlatılır.

Faturada ve ekinde hangi bilgiler yer almalı?

Faturadaki bir kalemin işe yaraması, okunduğunda neyin yapıldığını anlatmasına bağlıdır. Tek satırlık "elektrik işçiliği" bedeli gösterir ama işi göstermez; o satırı sonradan okuyan biri hangi hatta, hangi malzemeyle çalışıldığını çıkaramaz.

Faturanın kendisi kısa olabilir; ayrıntı ekte, teslim belgesinde ya da ayrı bir iş dökümünde verilebilir. Belirleyici olan ikisinin birbirine bağlanmasıdır: aynı tarih, aynı adres ve aynı kalemler. Aşağıdaki tablo, faturada ya da ekinde görmek isteyeceğiniz bilgileri ve her birinin size ne söylediğini gösterir.

Bilgi	Size ne söyler	Eksik kaldığında
İşin tarihi ve adresi	İşin hangi yerde ve ne zaman yapıldığını	Aynı adreste yapılan farklı işler birbirine karışır
İşi yapan kişi ya da firma	Sonraki soruda ve garanti başvurusunda kime döneceğinizi	Muhatabı bulmak zorlaşır
Hat ya da oda bazında iş tanımı	Hangi bölümün yenilendiğini ya da onarıldığını	Sonraki usta işi yeniden keşfetmek zorunda kalır
Malzemenin cinsi ve miktarı	Takılan ürünü ve kablonun türünü	Değişen parçanın ne olduğu tahmine kalır
İşçilik ve malzeme ayrımı	Bedelin hangi kısmının neye ödendiğini	Teklifle karşılaştırma yapılamaz

Malzemenin yazılı olması neden işinize yarar?

Panoya takılan bir kaçak akım rölesinin ya da çekilen kablonun cinsi, sonraki her işin başlangıç noktasıdır. Bir arızada ustanın neyle karşılaşacağını önceden bilmesi, yanına doğru parçayı almasını sağlar; malzeme bilinmediğinde önce mevcut durumun çözülmesi gerekir.

Teçhizatın modelini bilmek bakım için de gerekir. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının bakım usul ve esasları, bir teçhizatın ya da ürünün kendine özgü bakım talimatı varsa ona da ayrıca uyulmasını ister. Bu kural 36 kV'a kadar kuvvetli akım tesisleri içindir; evdeki ya da işyerindeki bir panoda da modeli yazılı olan ürünün üretici talimatına ulaşmak kolaylaşır.

Malzeme bilgisi ürünün kendisiyle ilgili sorunlarda da işe yarar: hangi ürünün ne zaman takıldığı yazılıysa, arızalanan bir parça için başvuru yolunu konuşmak kolaylaşır. Kablo türleri arasındaki farkı merak ederseniz elektrik kablo çeşitleri rehberine bakabilirsiniz.

Garanti koşulu neden yazılı olmalı?

Garanti, yapılan işte belirli bir süre içinde ortaya çıkan kusurun ustanın sorumluluğunda giderileceğine dair verilen sözdür. Sözlü bir "garantili" ifadesi neyin, ne kadar süreyle ve hangi koşulda kapsandığını söylemez; anlaşmazlık da tam bu belirsizlikten doğar.

İşçilik garantisi ile malzemenin üretici garantisi farklı şeylerdir. İlki ustanın yaptığı bağlantı ve montajla, ikincisi ürünün kendisiyle ilgilidir. Garantinin süresi işe ve ustaya göre değişir; belirleyici olan sürenin, kapsamın ve dışarıda kalan durumların aynı kâğıtta yazılı olmasıdır.

Teslimde hangi testlerin yapıldığı ve garantinin neye dayandığı elektrik tamiri sonrası test ve garanti rehberinde ayrıntılı anlatılır.

Faturalı elektrikçinin bıraktığı kayıt sonraki işlerde ne sağlar?

Büyük tesislerde kayıtların bir arada tutulması bir kuraldır. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının bakım usul ve esasları, bakımla ilgili bilgi ve belgelerin, yani bakım yapılan tesisin, zamanın, yapan kişinin, iş emirlerinin ve yapılan işlemlerin bütün olarak kayda alınmasını ister. Bu kural evinizi bağlamaz, ama faturanın, teslim belgesinin ve fotoğrafların neden aynı dosyada durması gerektiğini iyi anlatır.

Evde bu dosya tesisatın geçmişidir. Evi satarken ya da kiraya verirken tesisatın ne zaman yenilendiği sorulduğunda cevabınız yazılı olur; alıcı tarafın neye baktığı ev alırken elektrik kontrolü rehberinde anlatılır. İşletmede aynı dosya dönemsel bakımın temelidir; bu düzenin nasıl kurulduğu elektrik bakım sözleşmesi rehberinde ele alınır.

Dağıtım şirketi ve resmî kontrol işlerinde fatura yeterli mi?

Bazı işler faturanın ötesinde ayrı bir süreç ister. AYEDAŞ'ın sayaç bilgilendirme sayfası, sayaç yerinin değiştirilmesi için yeni yeri gösteren iç tesisat projesiyle ve yetkili bir elektrikçi aracılığıyla dağıtım şirketine tadilat başvurusu yapılmasını ister. Böyle bir işte ustanın faturası başvurunun ve projenin yerini tutmaz; ikisi birlikte saklanır.

İşyerlerindeki zorunlu periyodik kontrol de ayrı bir düzendir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının iş ekipmanları duyurusu, Ek-III kapsamındaki zorunlu kontrol hizmeti için işveren ile kontrolü yapacak yetkili kişi arasında, hizmetten en geç bir gün önce İSG-KATİP sistemindeki örneğe uygun sözleşme düzenlenip karşılıklı onaylanacağını açıklar. Elektrikçinin bakım ya da onarım faturası bu sözleşmenin yerine geçmez; kontrolün kendisi elektrik periyodik kontrolü rehberinde anlatılır.

Hangi işte hangi belgenin arandığını yetkili elektrikçi belgesi rehberinde bulabilirsiniz. Dağıtım şirketi başvurularının adımları da BEDAŞ ve AYEDAŞ işlemleri rehberinde karşılaştırılır.

Faturasız iş teklif edildiğinde neyi kaybedersiniz?

Faturasız iş teklifi bazen daha düşük bir rakamla gelir. Bu rakamın karşılığında kaybettiğiniz şey işin yazılı izidir: kimin, ne zaman, hangi malzemeyle çalıştığı belgesiz kalır ve garanti yalnız sözlü bir taahhüt olarak kalır.

Sorun çıktığında muhatap aramak zorlaşır ve sonraki usta tesisatın geçmişini baştan çözmek zorunda kalır. Teklifleri karşılaştırırken bu farkı da hesaba katın; belirsiz teklifin ve kayıtsız çalışmanın diğer işaretleri fahiş fiyat ve sahte usta rehberinde anlatılır.

Ustayı aramadan önce toplayacağınız bilgiler elektrikçi çağırmadan önce hazırlık rehberinde yer alır. 1994'ten beri Masal Elektrik İstanbul'da servis, taahhüt ve proje işleri yapıyor; elektrik tesisatı ve tadilat hizmetimizin kapsamı ayrı sayfada anlatılır.

Sık sorulan sorular

Küçük bir onarım için de fatura istemeli miyim?

İsteyebilirsiniz; işin küçük olması kaydın değerini azaltmaz. Bir prizin ya da sigortanın değişmesi bile sonraki arızada neyin ne zaman yenilendiğini gösterir. İş tanımının ve takılan parçanın adının yazılmasını istemeniz, tek satırlık bir bedel kaydından daha fazlasını sağlar.

Faturada malzemenin markası ve modeli yazmalı mı?

Marka ve modelin yazılması, sonraki bakımda ve ürünle ilgili bir sorunda işinizi kolaylaştırır. Faturada yer yoksa malzeme listesi teslim belgesine ya da ayrı bir iş dökümüne eklenebilir. Amaç, takılan ürünün sonradan tahmine kalmadan bilinmesidir.

Faturalı çalışan usta işin güvenli yapıldığını kanıtlar mı?

Fatura bir kayıttır, güvenlik belgesi sayılmaz. İşin doğru yapıldığını teslimdeki test sonuçları, ustanın yaptığı işi açıklaması ve yazılı garanti koşulu birlikte gösterir. Fatura bu belgelerin hangi işe ait olduğunu birbirine bağlayan ortak noktadır.

Elektrik faturası ile elektrikçinin faturası arasında ne fark var?

Elektrik faturası, tüketiminiz için düzenlenen ödeme bildirimidir; EPDK'nin tüketici açıklamasına göre sayaç bilgilerini, tüketime esas ilk ve son endeksleri ve okuma tarihlerini içerir. Elektrikçinin faturası tesisatta yapılan iş ve takılan malzeme içindir. Biri tüketimi, diğeri tesisata yapılan işi kayda geçirir.

Kaynaklar

Gökhan Ateşalp

Masal Elektrik · Bu rehberin yazarı

Masal Elektrik hakkında