Elektrikçi seçerken önce işin türünü belirleyin: arıza servisi, tesisat yenileme, dağıtım şirketi işlemi ya da işletme bakımı farklı deneyim ve süreç ister. Sonra ustanın keşif yapıp yapmadığına, yazılı teklifte malzeme, işçilik ve testleri ayrı gösterip göstermediğine bakın. Enerji altında çalışmayı, sayaca müdahaleyi ya da sigorta büyütmeyi çözüm diye sunan teklifi eleyin.
- Arızada belirtiyi, hangi sigortanın attığını ve o an çalışan cihazları not edin.
- Yazılı teklifte malzemenin cinsi, işçilik kapsamı ve testler ayrı satırlarda yer alsın.
- AYEDAŞ bölgesinde sayaç yeri değişikliği, yetkili bir elektrikçi aracılığıyla tadilat projesiyle başvuru ister.
- İş bitince test sonuçlarını, faturayı ve garanti koşullarını yazılı olarak alın.
Doğru elektrikçiyi seçmek neyi değiştirir?
Elektrikçi, binadaki enerjinin sayaçtan prizlere kadar güvenle dağılmasını sağlayan tesisatı kuran, onaran ve kontrol eden kişidir. Yanlış seçimde sorun giderilmiş görünür ama asıl neden yerinde kalır: sigorta büyütülür, koruma devreden çıkarılır, gevşek bağlantı bantla kapatılır.
Doğru seçim yalnız arızanın bitmesi demek değildir. İşin türüne uygun deneyim, keşif, yazılı kapsam, test ve teslim bir arada gelir; bir sonraki arızada neyin, nerede, kim tarafından yapıldığı da bellidir.
Seçimden önce evinizin genel durumunu kendiniz gözden geçirmek isterseniz evde elektrik güvenliği kontrol listesi iyi bir başlangıç noktasıdır. Aşağıdaki bölümler seçimi işin türü, hazırlık, belge, teklif, güvenlik ve teslim adımlarına böler.
İşin türüne göre elektrikçi nasıl seçilir?
İlk adım, işin hangi sınıfa girdiğini ayırmaktır. Acil arızaya gelen servis ustası ile bir binanın tesisatını yenileyen ya da dağıtım şirketine proje sunan ekip aynı soruları cevaplamaz; arızada güvenli teşhis, yenilemede keşif ve kapsam, dağıtım şirketi işlemlerinde doğru başvuru yolu öne çıkar.
Elektriğin kesilmesi bile tek bir işe karşılık gelmez. Kesinti yalnız sizin dairenizdeyse iç tesisata, sokağın tamamındaysa şebekeye bakılır; bu ayrım 186 ile elektrikçi arasındaki fark rehberinde ayrıntılı anlatılır.
Tesisat eskidiyse ve arızalar art arda geliyorsa tek tek onarım yerine yenileme konuşulur; bu kararın işaretleri elektrik tesisatı yenileme rehberinde yer alır. Aşağıdaki tablo, işin türüne göre ustada ilk bakılacak noktayı ve sizin hazırlamanız gerekenleri özetler.
| İşin türü | Ustada ilk bakılacak nokta | Sizin hazırlamanız gereken |
|---|---|---|
| Arıza ve servis | Belirtiyi dinleyip yerinde test ederek teşhis koyması | Belirti, zaman ve hangi sigortanın attığı bilgisi |
| Tesisat yenileme ve tadilat | Keşif yapıp mahal mahal yazılı kapsam çıkarması | Kullanım ihtiyacı ve tadilat planı |
| Sayaç yeri ya da bağlantı gücü değişikliği | Dağıtım şirketi başvurusunu ve gerektiğinde projeyi yürütebilmesi | Abonelik bilgisi ve mülkiyet ya da yetkilendirme belgesi |
| İşletme bakımı ve periyodik kontrol uygunsuzlukları | Rapordaki maddeleri okuyup giderme planı sunabilmesi | Son periyodik kontrol raporu ve tesisin projesi |
| Taahhüt ve proje | Benzer ölçekte tamamlanmış iş ve ekip yapısı | Mimari plan, ihtiyaç listesi ve teslim takvimi |
Ustayı çağırmadan önce neleri not etmelisiniz?
İşini bilen bir usta ilk görüşmede soru sorar: ne oldu, ne zaman oldu, hangi sigorta attı, o sırada hangi cihazlar çalışıyordu. Bu bilgileri önceden toparlarsanız hem ustaların sorularını karşılaştırabilir hem de teşhisi hızlandırırsınız.
Panoda neyin attığı, arızanın türü hakkında ilk ipucunu verir. Devre kesici (sigorta) aşırı yük ve kısa devrede, kaçak akım rölesi ise hattan toprağa kaçan akımda açar; bu ayrımın mantığı sigorta atma nedenleri rehberinde, belirtiden ilgili konuya geçiş ise arıza belirtileri dizininde yer alır.
Fotoğraf ve video ön değerlendirme için yararlıdır, fakat kesin teşhis yerinde kontrol ve testle konur; bu bilgiler servis talebinde de işi hızlandırır. Neyin, nereden ve nasıl güvenle çekileceğini elektrikçi çağırmadan önce hazırlık rehberinde adım adım anlattık.
- Duman, alev ya da yoğun yanık kokusu varsa uzaklaşın ve 112'yi arayın.
- Arızanın ilk görüldüğü saati ve o anda çalışan cihazları yazın.
- Duman, alev ya da yoğun yanık kokusu yoksa ve panoya güvenle ulaşabiliyorsanız hangi sigortanın ya da kaçak akım rölesinin aşağıda olduğuna bakın; vidalı iç kapağa dokunmayın.
- İnen sigortada şu sınırı koruyun: koku, ısınma, duman ya da kararma yoksa ve panoya güvenle ulaşabiliyorsanız bir kez kaldırın; yeniden atarsa ikinci kez kaldırmayın, ustaya bildirin.
- Yanık kokusu, ısınma ya da renk değişimi fark ettiğiniz prizi kullanmayın ve yerini not edin.
- Fotoğrafı güvenli mesafeden çekin; prize, buata ya da kabloya dokunmayın.
- Binanın yaşını ve bildiğiniz son tesisat yenilemesini not edin.
Belge ve yetki sorusu hangi işlerde öne çıkar?
Her elektrik işi aynı belgeyi istemez. Belge sorusu, işin dağıtım şebekesine, proje onayına ya da resmî kontrole dokunduğu yerde öne çıkar; hangi belgenin neyi gösterdiği ve kimlerin alabileceği yetkili elektrikçi belgesi rehberinde ayrıca anlatılır.
Dağıtım şirketi işlemlerinde kim başvurur?
AYEDAŞ'ın yeni bağlantı açıklamasına göre bağlantı başvurusunu kullanım yerinin maliki, üzerinde tasarruf sahibi olan kişi ya da bunların yetkilendirdiği kişi yapar. Aynı açıklama, mesken dışındaki bir tüketicinin bağlantı gücü %20'den fazla artarsa tadilat projesiyle başvurmasını ister. Başvuruyu yürütmek ise tek başına projeyi çizme ya da şebekeye müdahale yetkisi vermez.
Sayaç yerinin değiştirilmesinde yol daha da bellidir: AYEDAŞ'ın sayaç SSS sayfası, yeni yeri gösteren iç tesisat projesiyle ve yetkili bir elektrikçi aracılığıyla tadilat başvurusu yapılmasını ister. Aynı sayfa, güvenlik için sayaca müdahale edilmemesi gerektiğini de belirtir. Sayaç dağıtım şirketinin mührü ve denetimi altındadır; onu kendisi taşımayı ya da mührüne dokunmayı öneren biriyle devam etmeyin.
BEDAŞ bölgesinde adımlar farklı işleyebilir. İki dağıtım şirketinin süreçlerini BEDAŞ ve AYEDAŞ işlemleri rehberinde karşılaştırdık.
Yönetmelikleri bilmek seçimde ne işe yarar?
Bina içindeki tesisatın kurallarını Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği, topraklamanın dayandığı esasları ise Topraklamalar Yönetmeliği özeti anlatır. Bu metinleri ezberlemeniz gerekmez.
Ustaya yaptığı işin hangi kurala göre yapıldığını sormak ve cevabın somut olup olmadığına bakmak yeterlidir. Genel bir "merak etmeyin" ile işin dayanağını anlatan bir açıklama arasındaki fark, seçimde güçlü bir ipucudur.
Periyodik kontrol raporunu kim verir?
İşyerlerinde iş ekipmanlarının periyodik kontrolü ayrı bir rejimdir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının iş ekipmanları duyurusu, elektrik ve topraklama tesisatının periyodik kontrolünü elektrik mühendisleri gibi belirli meslek gruplarından yetkili kişilere bağlar ve kontrolde tesisatın projesine uygunluğunun değerlendirildiğini açıklar.
Raporu veren kişi ile rapordaki uygunsuzlukları gideren elektrikçi farklı roller üstlenir. Bakım ile resmî kontrol arasındaki fark elektrik periyodik kontrolü rehberinde anlatılır.
Teklifleri karşılaştırırken neye bakmalısınız?
Keşif, ustanın işi yerinde görüp kapsamı, malzemeyi ve riskleri belirlediği ön incelemedir. Keşif yapmadan kesin rakam veren biri, duvarın içindeki kabloyu, panonun durumunu ve topraklamayı görmeden karar vermiş olur.
İki teklifi yalnız toplam rakamla kıyaslamak yanıltır. Bir teklif test ve raporlamayı içerirken diğeri içermiyorsa ya da malzemenin cinsi yazılmamışsa, iki rakam aynı işin karşılığı değildir.
Fiyatı şişiren ya da işi yarım bırakan kişilerin tanınma yolları fahiş fiyat ve sahte usta tuzakları rehberinde ayrıca anlatılır. Aşağıdaki kart, iki teklifi yan yana koymadan önce her birinde aramanız gereken başlıkları toplar.
Güvenli çalışan bir ustayı nasıl tanırsınız?
Güvenli çalışma, ilgili devrenin enerjisini kesmek, kesildiğini ölçerek doğrulamak ve iş sürerken devrenin yeniden enerjilenmesini önlemekle başlar. İngiltere'nin iş güvenliği kurumu HSE'nin elektrik güvenliği açıklaması, enerjili ekipmanda çalışmanın hiçbir zaman tamamen güvenli olmadığını söyler; bu tespit Türkiye'deki yetki kurallarının yerine geçmez ama ilkeyi açıkça gösterir.
Koruma elemanlarına yaklaşım da bir göstergedir. Kaçak akım rölesi (RCD), giden ve dönen akım arasındaki farkı, yani kaçağı algılayıp devreyi açan koruma elemanıdır; aşırı yükte açmaz. Attığında önce kaçak akım rölesinin doğru açıp açmadığına ve hatlardaki kaçağa bakılır; test edilmeden değiştirilmez. Görevi kaçak akım rölesi rehberinde, koruma düzenindeki yeri ise topraklamanın işlevi rehberinde anlatılır.
Sizin güvenle yapabileceğiniz işler sınırlıdır ve işini bilen bir usta bu sınırı size açıkça söyler. Kaçak akım rölesi yukarıdayken ve panoya güvenle ulaşabiliyorsanız açık cihazları kapatıp TEST'e bir kez basın; açmazsa tekrar denemeyin, ustaya bildirin. İnen bir sigortada ya da duman, alev veya yoğun yanık kokusu fark ettiğinizde ne yapacağınızı, ustayı çağırmadan önceki hazırlık listesinde topladık. Bunun ötesini evde güvenle yapılabilecek işlerin sınırı rehberinde ayırdık; panoda kapak açmak, bağlantıya dokunmak ya da ölçüm yapmak bu sınırın dışında kalır.
İş bitince teslimde neler istemelisiniz?
Teslim, ustanın yaptığı işi test edip sonucu size anlattığı ve yazılı belgelerle bıraktığı son adımdır. Hangi testlerin yapıldığı, sonuçların ne gösterdiği ve garantinin neyi kapsadığı elektrik tamiri sonrası test, teslim ve garanti rehberinde ayrıntılı anlatılır.
ETKB'nin kuvvetli akım tesisleri bakım usul ve esasları 36 kV'a kadar kuvvetli akım tesislerindeki asgari bakım için yazılmıştır ve bakımın ne zaman, kim tarafından, hangi işlemlerle yapıldığının bir bütün olarak kayda geçirilmesini ister. Bu kayıt hükmü kuvvetli akım tesislerinin bakımı için yazılmıştır; ev içindeki bir işte de yazılı teslim aynı mantıkla değer taşır. Sonraki arızada neyin değiştiğini gösterir, fakat tek başına tesisatın güvenli olduğunu kanıtlamaz.
Fatura, işin kim tarafından ve ne zaman yapıldığını gösteren kayıttır; neden önemsendiği faturalı elektrikçi rehberinde anlatılır. Panoda değişen ekipmanın ne olduğunu sormak için elektrik panosunun bölümlerini kabaca bilmek, teslimdeki açıklamayı anlamanızı kolaylaştırır.
İşletme ve özel sistemlerde seçim nasıl değişir?
Bir işletmede elektrikçi seçimi tek bir arızanın ötesine geçer; reaktif enerji, kesintisiz güç ve zayıf akım gibi sistemler ayrı bilgi ister. Ustaya benzer ölçekte tamamladığı işleri ve bu işlerdeki rolünü sormak, genel ustalık iddiasından daha çok şey söyler.
Reaktif ceza gelen bir tesiste kompanzasyon sistemi, bilgisayar ve kritik yüklerin beslenmesinde kesintisiz güç kaynağı (UPS) kendi uzmanlık alanını oluşturur. Data, telefon ve kamera gibi altyapılar da zayıf akım sistemleri başlığında toplanır.
Büyük işlerde keşif, mahal listesi ve teslim planı teklifin omurgasıdır; bu süreç elektrik taahhüt keşfi ve kapsamı rehberinde adım adım anlatılır. Periyodik kontrol raporundaki uygunsuzlukları gidermek için seçilen ekip, raporun maddelerini ve tesisin projesini birlikte okuyabilmelidir.
Bir ekibin önceki işlerini nereden görebilirsiniz?
Seçtiğiniz ekibin daha önce yaptığı işleri görmek istemeniz makuldür. Masal Elektrik'in tamamlanmış servis ve proje kayıtları işlerimiz sayfasında semt ve ilçe bilgisiyle yer alır; servis ağı İstanbul'un 39 ilçesine uzanır. Masal Elektrik hakkında bilgi ve teklif için Masal Elektrik'in tanıtım sayfasına bakabilirsiniz.
Arızadan projeye kadar diğer konular elektrik rehberi altında toplanır. Seçimden sonra işin hesap tarafını anlamak isterseniz watt, amper ve volt farkı iyi bir sonraki adımdır.
Sık sorulan sorular
Her elektrik işi için yetkili elektrikçi belgesi aranır mı?
Belgenin hangi işte arandığı, işin türüne ve yürürlükteki mevzuata göre değerlendirilir. Bir prizin değişmesi ile dağıtım şirketine proje sunulması aynı süreç değildir. Ustaya yapacağı işte hangi belgenin gerektiğini ve kendisinde bulunup bulunmadığını sormanız belirsizliği baştan giderir.
Fotoğraf gönderince elektrikçi fiyat verebilir mi?
Fotoğraf ve video ön değerlendirme için yeterli olabilir; işin kabaca ne olduğu ve hangi ekipmanın gerekeceği anlaşılır. Kesin teşhis ve ölçüm sonucu ise ancak yerinde kontrol ve testle ortaya çıkar. Fotoğrafa dayanan rakamı, keşiften sonra değişebilecek bir ön bilgi olarak görün.
Ucuz teklif mutlaka kötü müdür?
Hayır. Düşük fiyat tek başına kötü işin, yüksek fiyat da iyi işin kanıtı değildir. Belirleyici olan, rakamın hangi malzemeyi, hangi işçiliği ve hangi testleri kapsadığıdır; bu ayrıntılar yazılı değilse iki fiyatı karşılaştırmak mümkün olmaz.
Acil bir arızada keşif ve yazılı teklif için zaman yoksa neye dikkat etmeli?
Acil serviste ayrıntılı keşif ve yazılı teklif, iş başlamadan hazırlanamayabilir. Bu durumda ustadan işe başlamadan yapacağı işi sözlü olarak tarif etmesini isteyin. İş bitince de neyin yapıldığını, hangi parçanın değiştiğini ve kalıcı bir onarım gerekip gerekmediğini yazılı olarak alın; fatura bu kaydın parçasıdır.
Kaynaklar
- AYEDAŞ açıklaması: AYEDAŞ Yeni Bağlantı, belge/enerji izni/güç değişimi
- AYEDAŞ açıklaması: AYEDAŞ SSS, sayaç/yeni bağlantı/endeks açıklamaları
- Çalışma Bakanlığı açıklaması: ÇSGB — 23 Aralık 2025 iş ekipmanları değişiklik açıklaması
- Enerji Bakanlığı belgesi: ETKB — Elektrik Kuvvetli Akım Tesislerinde Uygulanacak Bakım Usul ve Esasları
- İngiltere HSE açıklaması: UK HSE — Electrical safety FAQ
Masal Elektrik · Bu rehberin yazarı
Masal Elektrik hakkında