Prizden yanık kokusu geliyorsa priz arkasındaki bir bağlantı, fiş teması ya da prize binen yük ısınıyor olabilir. Duman, alev ya da yoğun yanık kokusu varsa panoya gitmeyin; uzaklaşın ve 112'yi arayın. Bunlar yoksa o prizi kullanmayı bırakın; prizde ve fişte erime, kararma görünmüyorsa fişi çekin, panoya güvenle ulaşabiliyorsanız o hattın sigortasını indirin ve ustaya haber verin.
- Koku kaybolsa da priz, bağlantı ve hat kontrol edilmeden o prizi yeniden kullanmayın.
- Priz kapağını açmayın, fişi oynatarak temas aramayın.
- Sigortanın atmaması, ısınan bir bağlantının güvenli olduğunu göstermez.
- Kokuyu ilk ne zaman ve hangi cihaz takılıyken duyduğunuzu not edin.
Prizden yanık kokusu geliyorsa ilk ne yapılmalı?
Duman, alev ya da yoğun yanık kokusu varsa panoya gitmeyin; ortamdan uzaklaşın ve 112'yi arayın. Bunlar yoksa ilk iş o prizi kullanmayı bırakmaktır. Prizde ve fişte erime, kararma görünmüyorsa cihazın fişini çekin. Duman, alev ya da yoğun yanık kokusu yokken panoya güvenle ulaşabiliyorsanız o hattın sigortasını indirin ve ustaya haber verin. Hangi sigortanın o prizi beslediğini bilmiyorsanız ve panoya güvenle ulaşabiliyorsanız ana şalteri indirebilirsiniz.
Prizin kapağında ya da fişte erime, kararma varsa fişe dokunmayın; çekmeye çalışırken yumuşamış plastiğe ya da enerjili bir parçaya temas edebilirsiniz. Su birikintisinin ya da açıkta kalmış bir elektrikli bölümün yanından geçerek panoya ulaşmaya çalışmayın.
Koku kaybolsa da bağlantı kendiliğinden düzelmiş sayılmaz. Priz, fiş ve hat kontrol edilene kadar o prizi boş bırakın; kokuyu doğrulamak için cihazı yeniden takıp çalıştırmayın.
Prizden yanık kokusu neden gelir?
Bir bağlantı gevşediğinde iyi temas etmez ve akım geçerken o nokta ısınır. ABD CPSC'nin ev elektrik güvenliği listesi de gevşek bir bağlantının ısınmadan fazla akım taşıyamayacağını belirtir. Isınan nokta prizin arkasındaki uçlarda, fişin priz kontağına değdiği yerde ya da prizi besleyen ekte olabilir; ısınan plastik ve yalıtım kokuyu yayar.
Prize sürekli güçlü cihazlar takılıyorsa ya da bir çoklu priz üzerinden birçok cihaz birlikte çalışıyorsa priz ve fiş zorlanır. Aynı liste uzatma kablosunun kalıcı kullanımını da sorgular: sabit tesisat daha fazla akım taşıyabilir ve dış hasara karşı korunur. Bu düzenin sakıncalarını uzatma ve çoklu priz kullanımı yazısında anlattık.
Eski tesisatta gevşemiş bağlantılar ile yaşlanmış yalıtım birlikte görülebilir. Schneider Electric'in konut periyodik kontrol açıklaması bunları ve kablo kesitine uymayan aşırı akım korumasını tehlike nedenleri arasında sayar. Kablosuna göre büyük bir sigorta, kablo ısınırken inmeyebilir.
Koku bazen prizin kendisinden değil, takılı cihazın fişinden, kablosundan ya da duvar içindeki bir ekten gelir; buattaki kablo erimesi bu gizli noktalardan birini anlatır. Halk arasında elektrik kokusu denen keskin, yanık plastik kokusu da ısınan yalıtımdan gelebilir.
| Olası neden | Nerede ısınır | Dokunmadan görülebilecek iz |
|---|---|---|
| Gevşek bağlantı | Prizin arkasındaki uçlar ya da ek | Kapak çevresinde renk değişimi |
| Zayıflamış fiş teması | Fişin pimleri ve priz kontağı | Fişte kararma, gevşek oturan fiş |
| Prize binen yük | Priz, fiş ve uzatma | Çoklu prizde ya da uzatmada kararma |
| Eskimiş yalıtım ya da uygun olmayan sigorta | Duvar içindeki kablo ve ekler | Dışarıdan görünmeyebilir |
Sigorta atmıyorsa koku önemsiz mi?
Hayır. Gevşek bir bağlantı ısınırken hattan geçen akım normal kalabilir; bu durumda ne sigorta ne kaçak akım rölesi ısınmayı algılar. Sigorta kabloyu aşırı akıma karşı korur; Schneider Electric'in artık akım açıklamasına göre kaçak akım rölesi de giden ve dönen akım arasındaki farka bakar. İkisi de bir temas noktasının ısınmasını ölçmez.
Sigortanın değerini büyütmek ya da korumayı devreden çıkarmak kokuyu açıklamaz, yalnız korumayı zayıflatır. Prizde kıvılcım ya da prizden gelen cızırtı kokuya eşlik ediyorsa bunları da ustaya söyleyin; aynı gevşek temasın farklı belirtileri olabilirler.
Koku ile ısınma arasındaki fark ne?
Koku, ısınan bir noktanın çevresindeki plastiğe ya da yalıtıma etki ettiğini düşündürür; priz elle sıcak hissedilmese de koku gelebilir. Sıcaklığı anlamak için prizi elinizle yoklamayın. Prizin ısınmasını ve fişin erimesini ısınan priz yazısında ayrıca anlattık.
Koku ile birlikte o odadaki prizler çalışmamaya başladıysa bunu da belirtin; prizlerin çalışmaması yanmış ya da kopmuş bir bağlantıdan da kaynaklanabilir. Bu belirtilerin hepsini bir arada priz ve anahtar arızaları rehberinde bulabilirsiniz.
Koku her zaman prizin kendisinden mi gelir?
Kokunun kaynağı prizin kendisi de olabilir, duvardaki kablo da. Nisan 2026'da Şişli Fulya'da tadilattaki bir dairede modüler anahtar ve prizler kullanımdan yanmış, deforme olmuştu; anahtarların mekanizmalarının birbirinden ayrıldığı görüldü. Fulya'daki dairede yanan anahtar ve prizlerin yenilendiği işte bütün anahtar ve prizler değiştirildi.
Haziran 2026'da Fatih'teki bir dairede ise sorun, aşırı ısınmayla yanan bir kabloydu ve hattaki sigortanın amper değeri o hatta uygun değildi. Fatih'te yanan kablonun ve sigortanın yenilendiği işte gerekli testlerden sonra yanan kablo parçası uygun kesitteki kabloyla, sigorta da uygun amper değeriyle değiştirildi. Sigortanın değeri kabloya uymadığında kablo ısınırken sigorta açmayabilir; değerin nasıl seçildiğini sigortanın amper değeri seçimi rehberi anlatıyor.
Usta neye bakar, teslimde ne öğrenirsiniz?
Usta enerjiyi kesip prizin arkasındaki bağlantıyı, fişin oturduğu kontağı, prizi besleyen eki ve hattın sigortasıyla uyumunu inceler. Gerekirse cihazın fişi ve kablosu da değerlendirilir; cihazın içi cihaz servisinin işidir.
Elektrik arıza servisi talebinde kokuyu ilk duyduğunuz zamanı, o sırada takılı cihazı ve kapakta gördüğünüz izi anlatın; güvenli bir dış fotoğraf ön değerlendirmeye yardım eder. Teslimde yalnız prizin değiştiğini değil, arkasındaki bağlantıda ve hatta ne bulunduğunu da sorun.
- Kokuyu ilk ne zaman ve hangi cihaz takılıyken duydunuz?
- Kapakta ya da fişte renk değişimi, erime var mı?
- O prizde sürekli bir uzatma ya da çoklu priz kullanılıyor mu?
- Koku sırasında sigorta ya da kaçak akım rölesi attı mı?
Bu konudaki işlerimiz
Fulya'da tadilattaki dairede yanan modüler anahtarlar ve eski floresanlar yenilendi
Modüler anahtar ve prizler kullanımdan yanmış, deforme olmuş, mekanizmaları birbirinden ayrılmıştı. Tümü yine modüler lüks seriden yenilendi; arızalı eski floresan ve tüp aydınlatmalar sökülüp yerine LED sistemi kuruldu.
İşin tamamını inceleyin → — Fulya'da tadilattaki dairede yanan modüler anahtarlar ve eski floresanlar yenilendiFatih'te aşırı ısınmayla yanan kablo: uygun kesit ve sigortayla yenilendi
Dairedeki aşırı ısınmaya bağlı kablo yanması giderildi: yanan kablo parçası uygun kesitteki kabloyla değiştirildi, hatta uygun olmayan sigorta doğru amper değeriyle yenilendi.
İşin tamamını inceleyin → — Fatih'te aşırı ısınmayla yanan kablo: uygun kesit ve sigortayla yenilendiSık sorulan sorular
Prizden yanık kokusu geliyor, hemen fişi çekmeli miyim?
Önce duman, alev ya da yoğun yanık kokusu var mı bakın; varsa panoya gitmeyin, uzaklaşın ve 112'yi arayın. Yoksa ve prizde, fişte erime ya da kararma görünmüyorsa cihazın fişini çekmek o noktadaki yükü keser. Kapakta erime ya da kararma varsa fişe dokunmayın; panoya güvenle ulaşabiliyorsanız o hattın sigortasını indirin.
Koku kaybolduysa prizi yeniden kullanabilir miyim?
Kontrol ettirmeden kullanmayın. Isınan bir bağlantı kendiliğinden düzelmez; koku, priz kullanılmadığı ya da ısınma bir süre durduğu için kaybolmuş olabilir. Prizin arkasındaki bağlantı ve hat incelenip uygun bulunana kadar o prizi boş bırakın.
Elektrik kokusu nereden gelir, mutlaka priz midir?
Elektrik kokusu denen keskin yanık plastik kokusu prizden, fişten, cihazın kablosundan, bir anahtardan ya da duvar içindeki bir ekten gelebilir. Kaynağı bulmak için kapak açmayın ya da dolap arkasına uzanmayın. Kokuyu en belirgin nerede duyduğunuzu söylemeniz yeterlidir; yeri usta enerjiyi kesip bağlantılara bakarak bulur.
Yalnız priz kapağını değiştirmek yeterli mi?
Yeterli olmayabilir. Kapağın ya da mekanizmanın değişmesi, arkasındaki gevşek bağlantıyı, ısınmış eki ya da prize binen yükü kendiliğinden düzeltmez. Teslimde hangi bağlantının yenilendiğini, hatta ne bulunduğunu ve sigortanın kabloya uygun olup olmadığını sorun.
Çoklu priz takılıyken koku geliyorsa ne yapmalı?
Duman, alev ya da yoğun yanık kokusu varsa uzaklaşın ve 112'yi arayın. Yoksa çoklu prizdeki cihazları kapatın; duvar prizinde ve fişte erime, kararma görünmüyorsa çoklu prizin fişini duvardan çıkarın. Güçlü cihazları aynı çoklu prizde birlikte çalıştırmak fişi ve duvar prizini zorlar. Koku geçtikten sonra da bu düzeni kalıcı kullanmayın; ihtiyaç duyulan yerde priz eksikse bunu ustanızla konuşun.
Kaynaklar
Masal Elektrik · Bu rehberin yazarı
Masal Elektrik hakkında