Ana içeriğe geç
1994'ten beri aynı titizlikle çalışıyoruz

Elektrik Rehberi

Kompanzasyon ve reaktif enerji

Kompanzasyonun amacı ve reaktif enerji bedelinin değerlendirilmesi farklı ama bağlantılı konulardır. Bu arşiv işletmenin yük profili, kademeler, kontrol düzeni ve dönemsel sayaç kayıtlarını birlikte ele alır.

Tali panoda sigorta sıraları ve dijital ölçü aleti
İLGİLİ SAHA ÖRNEĞİProjeden kesit: Beykoz Devlet Hastanesi'nin anahtar teslim elektrik işleriBeykoz

Bu konuda yayımlanan rehberler

İlgili hizmetler: İstanbul Kompanzasyon Bakımı · İstanbul Kompanzasyon Ceza Hesaplama

Temel rehberler: Kompanzasyon panosu nedir, içinde hangi malzemeler bulunur? · Kompanzasyon hesaplama: faturadan oran ve kVAr nasıl bulunur? · Kompanzasyon var ama ceza geliyorsa sebep nerede aranır? · Elektrik faturasında reaktif bedel satırları nasıl okunur? · Tesise göre kompanzasyon tasarımı: mağaza, ofis ve fabrika farkı

Pens ampermetre ekranında harmonik dağılım grafiği — İlgili saha örneği; konu: Harmonik ne demek? THD ve filtre seçimi nasıl değerlendirilir?İlgili saha örneği

Harmonik ne demek? THD ve filtre seçimi nasıl değerlendirilir?

Elektrikte harmonik, temel frekansın katlarındaki bileşenler yüzünden akım ve gerilim dalgasının ideal sinüs biçiminden uzaklaşmasıdır. Bozulmanın büyüklüğü toplam harmonik bozulma (THD) ile gösterilir, ama hangi harmoniğin baskın olduğunu spektrum ölçümü söyler. Ölçüm sonucuna göre reaktörlü (filtreli) kompanzasyon, pasif ya da aktif filtre değerlendirilebilir; her durumda filtre gerekmez.

Rehberi oku — Harmonik ne demek? THD ve filtre seçimi nasıl değerlendirilir?

Şönt reaktör: kompanzasyondaki görevi ve gerektiği durumlar

Şönt reaktör, endüktif yük reaktörü de denen ve hatta paralel bağlanarak tesise endüktif yük sağlayan bir kompanzasyon elemanıdır. Yükün düştüğü saatlerde kondansatörlerin ya da bazı cihazların kapasitif etkisi baskın geldiğinde bu etkiyi dengelemek için değerlendirilir. Kondansatöre seri bağlanan harmonik filtre reaktöründen hem bağlantı biçimiyle hem de çözdüğü sorunla ayrılır.

Rehberi oku — Şönt reaktör: kompanzasyondaki görevi ve gerektiği durumlar
Kompanzasyon panosunda kondansatör grubu — İlgili saha örneği; konu: Kompanzasyonda kondansatör arızası ve değişim kararıİlgili saha örneği

Kompanzasyonda kondansatör arızası ve değişim kararı

Kondansatör arızası yalnız reaktif bedelden, reaktif güç kontrol rölesinin uyarısından ya da dış görünüşten kesin anlaşılmaz. Aynı belirtiyi atmış bir kademe sigortası, çekmeyen ya da yapışan bir kontaktör veya ölçüm sorunu da verebilir. Değişim kararı kademe zincirinin bütünü ölçülünce verilir ve kondansatörler enerji kesildikten sonra da yük tutabildiği için bu inceleme ustanın işidir.

Rehberi oku — Kompanzasyonda kondansatör arızası ve değişim kararı
Dağıtım panosunun iç görünümü, etiketli sigorta sıraları — İlgili saha örneği; konu: Tesise göre kompanzasyon tasarımı: mağaza, ofis ve fabrika farkıİlgili saha örneği

Tesise göre kompanzasyon tasarımı: mağaza, ofis ve fabrika farkı

Tesise göre kompanzasyon tasarımı işletmenin adına değil, ölçülen yük profiline dayanır: reaktif ihtiyacın gün içinde ve düşük yük saatlerinde nasıl değiştiği, yüklerin ne hızla devreye girip çıktığı ve harmonik düzeyi. Mağaza, ofis ve fabrikada farklı pano çıkmasının nedeni bu ölçümlerdir. Toplam güç, kademe yapısı, filtre ya da tristör kararı bunlara göre verilir.

Rehberi oku — Tesise göre kompanzasyon tasarımı: mağaza, ofis ve fabrika farkı
Kompanzasyon kademelerinin etiketli kontaktörleri — İlgili saha örneği; konu: Kompanzasyon panosu fiyatını neler belirler, teklif neden değişir?İlgili saha örneği

Kompanzasyon panosu fiyatını neler belirler, teklif neden değişir?

Kompanzasyon panosu fiyatını belirleyenler, ölçülen yükten çıkan toplam kVAr, bu gücün kademelere bölünüşü, harmonik ölçümüne göre filtre gerekip gerekmediği, kabin ve koruma elemanları ile montaj ve devreye alma işçiliğidir. Mevcut pano kullanılabiliyorsa iş küçülebilir. Bu yüzden her tesiste farklı teklif çıkar; kapsam faturanızla yapılan ön analizden sonra netleşir.

Rehberi oku — Kompanzasyon panosu fiyatını neler belirler, teklif neden değişir?
Panodaki kontaktör ve kondansatör grupları — İlgili saha örneği; konu: Kompanzasyon panosu bakımı nasıl yapılır, hangi parçalara bakılır?İlgili saha örneği

Kompanzasyon panosu bakımı nasıl yapılır, hangi parçalara bakılır?

Kompanzasyon panosu bakımı, rölenin ayarına bakmakla bitmez; kondansatör grupları ölçülür, kontaktör ve sigortalar kontrol edilir, röle ve ölçüm cihazı denetlenir. Bakım aralığı panonun ortamına, kullanım yoğunluğuna ve elemanların durumuna göre planlanır; yıllık bakım anlaşmasında yerinde bakım aylıktır. Pano içindeki işler ölçüm ve güvenlik bilgisi gerektirdiği için ustaya bırakılır.

Rehberi oku — Kompanzasyon panosu bakımı nasıl yapılır, hangi parçalara bakılır?
Maslak'taki işletmenin kompanzasyon ve dağıtım panoları — İlgili saha örneği; konu: Kompanzasyon uzaktan izleme nedir, aylık raporda neler olur?İlgili saha örneği

Kompanzasyon uzaktan izleme nedir, aylık raporda neler olur?

Kompanzasyon uzaktan izleme, panodaki röle ve ölçüm cihazının verilerini sahaya gitmeden okuyup reaktif tarife kapsamındaki aboneliklerde endüktif ve kapasitif oranın fatura dönemi içinde nasıl seyrettiğini takip etmektir. Aylık rapor bu kaydı fatura analizi ve panoda yapılan müdahalelerle birleştirir. İzleme sapmayı erken gösterebilir; nedeni ancak yerinde bakımda bulunup giderilir.

Rehberi oku — Kompanzasyon uzaktan izleme nedir, aylık raporda neler olur?
Kompanzasyon kademelerinin etiketli kontaktörleri — İlgili saha örneği; konu: İşletmede GES kompanzasyon etkileşimi faturayı nasıl değiştirir?İlgili saha örneği

İşletmede GES kompanzasyon etkileşimi faturayı nasıl değiştirir?

GES kompanzasyon etkileşimi, öz tüketimdeki güneş üretiminin şebekeden çekilen aktif enerjiyi azaltabilmesi, yüklerin reaktif ihtiyacının ise aynı kalabilmesinden doğar. Reaktif tarife kapsamındaki aboneliklerde oranın paydası küçülürse aynı reaktif artık sınırı aşabilir; rölenin akım trafosu GES bağlantısına göre nerede duruyorsa kademe kararları da değişebilir. Etkinin yönü ve büyüklüğü, GES öncesi ve sonrası ölçümlerle anlaşılır.

Rehberi oku — İşletmede GES kompanzasyon etkileşimi faturayı nasıl değiştirir?
Kafenin kompanzasyon panosu, kapak açık — İlgili saha örneği; konu: Elektrik faturasında reaktif bedel satırları nasıl okunur?İlgili saha örneği

Elektrik faturasında reaktif bedel satırları nasıl okunur?

Elektrik faturasında reaktif bedel, reaktif tarife kapsamındaki aboneliklerde endüktif ya da kapasitif reaktif enerjinin dönemin aktif tüketimine oranı sınırı aşınca yansır. Sınır aşılınca bedel yalnız aşan kısma değil, o dönem ölçülen endüktif ya da kapasitif reaktif enerjinin tamamına uygulanır. Mesken, aydınlatma, tek fazlı ve kurulu gücü 15 kW'a (dâhil) kadar olan abonelikler tarife dışıdır.

Rehberi oku — Elektrik faturasında reaktif bedel satırları nasıl okunur?
Ayazağa'daki kafenin kompanzasyon panosunda kondansatör kademesinde pens ampermetreyle akım ölçümü — İlgili saha örneği; konu: Akım trafosu nedir, sayaçta ve kompanzasyonda ne işe yarar?İlgili saha örneği

Akım trafosu nedir, sayaçta ve kompanzasyonda ne işe yarar?

Akım trafosu, hattan geçen büyük akımı belirli bir oranla küçültüp sayaç, enerji analizörü, reaktif güç rölesi ve koruma cihazlarına taşıyan ölçü trafosudur. Hiçbir yükü beslemez, yalnız akım bilgisi verir. Sayaçta tüketimin, kompanzasyon panosunda kademe kararının doğru çıkması bu bilginin uygun oranla ve doğru noktadan alınmasına bağlıdır.

Rehberi oku — Akım trafosu nedir, sayaçta ve kompanzasyonda ne işe yarar?
Reaktif güç kontrol rölesinin cos φ ekranı — İlgili saha örneği; konu: Reaktif güç kontrol rölesi ne işe yarar, kademeleri nasıl yönetir?İlgili saha örneği

Reaktif güç kontrol rölesi ne işe yarar, kademeleri nasıl yönetir?

Reaktif güç kontrol rölesi, kompanzasyon panosunda karar veren cihazdır: akım trafosundan gelen akımı ve şebeke gerilimini ölçer, güç faktörünü ayarlanmış hedef değerle karşılaştırır. Tesis endüktif tarafta kaldıkça kondansatör kademelerini sırayla devreye alır, kapasitif tarafa geçince çıkarır. İyi sonuç için rölenin sağlam olması kadar ayarlarının panoya ve yüke uygun girilmesi gerekir.

Rehberi oku — Reaktif güç kontrol rölesi ne işe yarar, kademeleri nasıl yönetir?
Esenyurt'taki işletmenin kompanzasyon panosu: NH sigortadan kontaktöre, oradan kondansatöre giden besleme — İlgili saha örneği; konu: Reaktif güç nedir, nereden gelir ve faturaya nasıl yansır?İlgili saha örneği

Reaktif güç nedir, nereden gelir ve faturaya nasıl yansır?

Reaktif güç (Q, kVAr), motor ve trafo gibi cihazların manyetik alan kurmak için kaynakla yük arasında gidip gelen gücüdür; işe dönüşmez ama hattan akım çeker. Aktif güç (P, kW) işe ve ısıya dönüşen, görünür güç (S, kVA) hattın taşıdığı toplam güçtür. Reaktif tarifeli aboneliklerin faturasında değerlendirilen, dönemde biriken reaktif enerjinin (kVArh) aktif enerjiye (kWh) oranıdır.

Rehberi oku — Reaktif güç nedir, nereden gelir ve faturaya nasıl yansır?
Mevcut panoya eklenen kompanzasyon kademeleri — İlgili saha örneği; konu: Reaktif ceza nedir, hangi işletmelere uygulanır ve neden gelir?İlgili saha örneği

Reaktif ceza nedir, hangi işletmelere uygulanır ve neden gelir?

Reaktif ceza, bir işletmenin fatura döneminde belirlenen oranları aşan reaktif enerji çekmesi ya da şebekeye vermesi hâlinde faturaya eklenen reaktif enerji bedelinin halk arasındaki adıdır. Endüktif taraf eksik ya da çalışmayan kompanzasyonla, kapasitif taraf aşırı kompanzasyonla ilişkilidir. Mesken, aydınlatma, tek fazlı ve kurulu gücü 15 kW'a (dâhil) kadar olan kullanıcılar kapsam dışıdır.

Rehberi oku — Reaktif ceza nedir, hangi işletmelere uygulanır ve neden gelir?
Ana pano baralarına takılan enerji analizörü akım pensleri — İlgili saha örneği; konu: Reaktif ceza nasıl önlenir: faturadan panoya yedi kontrolİlgili saha örneği

Reaktif ceza nasıl önlenir: faturadan panoya yedi kontrol

Reaktif tarife kapsamındaki bir abonelikte reaktif ceza, tesisin yüküne uygun bir kompanzasyon sistemi devrede tutulduğunda ve dönem oranları EPDK sınırlarının altında kaldığında önlenir. Bunun için faturadaki oran, panonun gerçekten çalışıp çalışmadığı, kademe katkısı, düşük yük saatleri ve tesisteki değişiklikler düzenli kontrol edilir. Önleme, bedel geldikten sonra değil, oran sınıra yaklaşırken başlar.

Rehberi oku — Reaktif ceza nasıl önlenir: faturadan panoya yedi kontrol
Kompanzasyon panosunun sigorta grubunda pens ampermetreyle ölçüm — İlgili saha örneği; konu: Kompanzasyon var ama ceza geliyorsa sebep nerede aranır?İlgili saha örneği

Kompanzasyon var ama ceza geliyorsa sebep nerede aranır?

Kompanzasyon var ama ceza geliyorsa önce panonun gerçekten devrede olduğu, kademelerin yüke yetip yetmediği ve rölenin sayacın gördüğü yükü ölçüp ölçmediği ayrılır. Değer kaybetmiş kondansatör, atmış sigorta, yapışan kontaktör ya da düşük yük saatlerindeki fazla kademe de bedel yazdırabilir. Hangisi olduğu, dönem endeksleri ve yerinde pano incelemesiyle birlikte netleşir.

Rehberi oku — Kompanzasyon var ama ceza geliyorsa sebep nerede aranır?
Kafenin kompanzasyon panosu, kapak açık — İlgili saha örneği; konu: Kompanzasyon panosu nedir, içinde hangi malzemeler bulunur?İlgili saha örneği

Kompanzasyon panosu nedir, içinde hangi malzemeler bulunur?

Kompanzasyon panosu, motor ve trafo gibi manyetik yüklerin ihtiyaç duyduğu reaktif enerjiyi kondansatörlerle tesisin içinde karşılayan panodur. İçindeki reaktif güç rölesi, akım trafosundan aldığı ölçüme göre kondansatör kademelerini kontaktörler üzerinden devreye alır ve çıkarır. Amaç, şebekeden çekilen ya da verilen reaktif enerjiyi sınırlar içinde tutup reaktif tarifeli aboneliklerde reaktif bedel riskini azaltmaktır.

Rehberi oku — Kompanzasyon panosu nedir, içinde hangi malzemeler bulunur?
Kompanzasyon panosunda kondansatör grubu — İlgili saha örneği; konu: Kompanzasyon nedir ve işletmenizde ne işe yarar?İlgili saha örneği

Kompanzasyon nedir ve işletmenizde ne işe yarar?

Kompanzasyon, motor, trafo ve manyetik balast gibi manyetik alanla çalışan cihazların ihtiyaç duyduğu reaktif gücü, şebekeden çekmek yerine panodaki kondansatörlerle tesisin içinde karşılama düzenidir. Böylece şebekeden çekilen reaktif enerji azalır ve güç faktörü iyileşir. Reaktif tarifeye tabi işletmelerde doğru çalışan bir sistem, reaktif bedelin oluşmasını önlemeye yardım eder.

Rehberi oku — Kompanzasyon nedir ve işletmenizde ne işe yarar?
Reaktif güç kontrol rölesinin cos φ ekranı — İlgili saha örneği; konu: Kompanzasyon hesaplama: faturadan oran ve kVAr nasıl bulunur?İlgili saha örneği

Kompanzasyon hesaplama: faturadan oran ve kVAr nasıl bulunur?

Kompanzasyon hesaplama iki adımda yapılır: önce faturadaki endüktif ve kapasitif reaktif enerjiyi aynı dönemin aktif enerjisine bölüp yüzde olarak oranı bulursunuz. Reaktif tarife kapsamındaki aboneliklerde bu oran, kurulu gücünüze göre geçerli sınırla karşılaştırılır. Gereken kondansatör gücü de Qc = P × (tan φ1 − tan φ2) bağıntısıyla kVAr olarak tahmin edilir ve ölçülen yük profiliyle doğrulanır.

Rehberi oku — Kompanzasyon hesaplama: faturadan oran ve kVAr nasıl bulunur?
Maslak'taki işletmenin kompanzasyon ve dağıtım panoları — İlgili saha örneği; konu: İstanbul ve çevresinde kompanzasyon: tesisinize göre reaktif cezaİlgili saha örneği

İstanbul ve çevresinde kompanzasyon: tesisinize göre reaktif ceza

İstanbul'un iki yakasında ve hizmet verdiğimiz diğer illerde kompanzasyon ihtiyacı aynı EPDK düzenlemesine bağlıdır: reaktif tarife kapsamındaki aboneliklerde reaktif enerji belirlenen oranları aşarsa bedel çıkar. Mesken, aydınlatma, tek fazlı ve kurulu gücü 15 kW'a (dâhil) kadar olanlar kapsam dışıdır. Oranı bölge değil, tesisin yükleri ve çalışma saatleri belirler; değerlendirme son faturalarla başlar.

Rehberi oku — İstanbul ve çevresinde kompanzasyon: tesisinize göre reaktif ceza
Ölçüm sırasında enerji analizörünün ekranı — İlgili saha örneği; konu: Güç faktörü nedir, cos φ ile ne zaman aynı olur?İlgili saha örneği

Güç faktörü nedir, cos φ ile ne zaman aynı olur?

Güç faktörü, aktif gücün (kW) görünür güce (kVA) oranıdır; değer 1'e yaklaştıkça aynı iş için hattan daha az akım çekilir. Gerilim ve akım sinüzoidal olduğunda güç faktörü cos φ'ye eşittir. Harmonikli akım çeken yüklerde toplam güç faktörü, yalnız temel bileşenin faz farkını anlatan cos φ'den düşük çıkabilir.

Rehberi oku — Güç faktörü nedir, cos φ ile ne zaman aynı olur?
Reaktif güç kontrol rölesinin cos φ ekranı — İlgili saha örneği; konu: İşletmeye hafta sonu kapasitif ceza neden gelir?İlgili saha örneği

İşletmeye hafta sonu kapasitif ceza neden gelir?

Hafta sonu kapasitif ceza, reaktif tarifeli aboneliklerde üretim durup endüktif yük azaldığında devrede kalan kondansatörlerin ihtiyaçtan fazla reaktif enerjiyi şebekeye vermesiyle oluşabilir. Olası nedenler arasında sabit ya da elle alınmış kademeler, yapışmış kontaktörler, düşük yüke göre büyük kalan en küçük kademe ve bazı cihazların kapasitif akımı vardır. Neden, hafta sonu kayıtları ve pano incelemesiyle ayrılır.

Rehberi oku — İşletmeye hafta sonu kapasitif ceza neden gelir?

KONUNUN KAPSAMI

Kompanzasyon ve reaktif enerji hakkında

Anlık güç faktörü, bütün fatura döneminin sonucu gibi yorumlanmaz. Endüktif ve kapasitif yönler ayrılır; her soruna daha fazla kondansatör eklemek önerilmez. Bakım, arıza onarımı, ölçüm raporu ve resmî kontrol kapsamları da birbirinden ayrılır.

Kullanıcı enerjili panoda ayar veya kondansatör değişimi yapmaz. Mevcut hesaplama sayfası ön değerlendirme için korunur; resmî fatura veya güncel tarife kararının yerine geçmez. Gerçek bakım ve uygulama vakaları varsa yapılan işlem ile ilgili son kontroller kaynaktan gösterilir.

Hizmet fiyatı kapsam görülmeden yayımlanmaz ve gelecekte hiç bedel oluşmayacağı gibi sınırsız vaat verilmez.